Buğday Alerjisi Nedir?

Genel Bakış

Buğday alerjisi, bağışıklık sisteminizin buğdayda bulunan bazı proteinleri zararlı madde olarak algılayıp aşırı tepki vermesidir. Bu tepki, vücudunuzun histamin gibi kimyasal maddeler salgılamasına yol açar ve çeşitli alerji belirtileri ortaya çıkar.

Buğday alerjisi, gıda alerjileri arasında özellikle çocukluk döneminde sık görülür. Erişkinlerde daha az sıklıkta görülse de her yaşta ortaya çıkabilir.

Çocuklarda daha sık görülür. Ayrıca egzama (atopik dermatit), astım veya başka gıda alerjisi olan kişilerde buğday alerjisine rastlanma olasılığı daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kurdeşen (kaşıntılı, kabarık kırmızı lekeler)
• Ciltte kaşıntı ve kızarıklık
• Burun akıntısı veya hapşırma
• Ağız veya boğazda kaşıntı
• Mide bulantısı, kusma veya ishal
• Karın ağrısı
• Gözlerde kaşıntı ve sulanma
• Nefes darlığı veya hırıltılı solunum

Nedenler

Ana nedenler

• Bağışıklık sisteminin buğdaydaki proteinleri (gluten ve diğer proteinler) yanlışlıkla zararlı olarak tanıması
• Alerjiye yol açan antikorların (IgE) salgılanması ve histamin gibi maddelerin açığa çıkması

Risk faktörleri

• Ailede alerji öyküsü (astım, egzama, besin alerjisi)
• Önceden var olan astım veya egzama
• Başka gıda alerjilerinin bulunması

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Buğday yedikten hemen sonra yüzde, dudakta veya boğazda şişme olursa
• Nefes darlığı, hırıltı veya baş dönmesi yaşarsanız
• Şiddetli karın ağrısı veya tekrarlayan kusma durumunda aynı gün sağlık kuruluşuna başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Buğday yedikten sonra sürekli tekrarlayan hafif belirtileriniz varsa aile hekiminize başvurun.
• Alerji şüphesiyle sizi doğru yönlendirebilecek bir doktorla görüşün.
• Çocuğunuzda buğday alerjisi şüphesi varsa çocuk doktoruna danışın.

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi, beslenme geçmişinizi ve aile öykünüzü değerlendirir. Gerekli görürse alerji testleri ister.

Yapılabilecek testler

• Cilt delme testi: Buğday özütü cilde uygulanarak alerjik reaksiyon kontrol edilir.
• Kan testi: Buğday proteinlerine özgü antikorların düzeyine bakılır.
• Besin günlüğü: Yediklerinizi ve belirtilerinizi yazmanız istenebilir.
• Eliminasyon diyeti: Buğday bir süre diyetten çıkarılarak belirtiler gözlemlenir.
• Besin yükleme testi: Uzman doktor kontrolünde buğday yedirilerek reaksiyon izlenir.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı sürecinde doktorunuz size detaylı sorular soracak, gerekiyorsa cilt ve kan testleri yapacaktır. Kesin tanı için bazen buğday içeren besinin doktor gözetiminde yenmesi gerekebilir. Bu test yalnızca alerji uzmanı tarafından yapılmalıdır.

Tedavi

Buğday alerjisinin ana tedavisi, buğday içeren yiyeceklerden kaçınmaktır. Ayrıca doktorunuz belirtileri hafifletmek ve acil durumları yönetmek için bir plan hazırlar.

Evde kişisel bakım

• Paketli gıdaların etiketlerini her zaman okuyun; buğday, un ve gluten içeren bileşenlere dikkat edin.
• Pizza, makarna, ekmek, kek, bisküvi, soslar ve bazı hazır çorba gibi ürünlerde buğday bulunabileceğini unutmayın.
• Restoranlarda yemek siparişi verirken buğday alerjiniz olduğunu mutlaka belirtin.
• Yanınızda alerjik reaksiyon durumunda kullanmak üzere doktorunuzun önerdiği planı ve gerekli ilaçları taşıyın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, alerjik belirtileri azaltmak için uygun ilaçlar önerebilir. Yaşamı tehdit eden ciddi alerjisi olan kişilere acil durumlarda kullanılmak üzere reçeteli bir acil tedavi planı verilir. Bu ilaçların nasıl ve ne zaman kullanılacağı mutlaka doktor tarafından anlatılmalıdır.

Bu durumla yaşamak

Günlük yaşamda etiket okuma alışkanlığı, dışarıda yemek yerken soru sormak ve güvenli atıştırmalıkları yanınızda bulundurmak önemlidir. Ayrıca aile bireylerini ve yakın arkadaşlarınızı buğday alerjiniz konusunda bilgilendirin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Evde daha fazla yemek hazırlamak ve buğday içermeyen tarifler denemek kontrolü artırır.
• Alerji acil durum planınızı her zaman yanınızda bulundurun ve çevrenizdekilere öğretin.
• Okul, iş yeri veya sosyal ortamlarda buğday içeren yiyeceklerle karşılaşabileceğiniz durumlar için önceden hazırlıklı olun.

Diyet ve egzersiz

Buğdayı diyetinizden çıkarırken pirinç, mısır, patates, kinoa, karabuğday ve yulaf (güvenilir etiketli) gibi alternatifleri tüketebilirsiniz. Beslenmenizi çeşitlendirmek ve eksiklik yaşamamak için bir diyetisyenden destek almanız faydalıdır. Egzersiz sırasında buğday alerjisi belirtileri tetikleniyorsa, egzersizden önce buğday ürünü tüketmekten kaçının ve doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Gıda alerjisi bazen kaygı, yeme korkusu ve sosyal ortamlarda zorlanmaya yol açabilir. Bu duyguları aileniz veya güvendiğiniz kişilerle paylaşmak, gerektiğinde psikolojik destek almak önemlidir.

Önleme

Buğday alerjisinin ortaya çıkmasını önlemek için kesin bir yol yoktur. Ancak tanı konulduktan sonra belirtileri önlemenin en etkili yolu buğday içeren tüm yiyeceklerden kaçınmaktır.

Aşılar

Buğday alerjisini önleyen bir aşı henüz bulunmamaktadır.

Tarama programları

Alerji belirtisi olmayan kişilerde rutin tarama testi önerilmez. Testler yalnızca öykü ve muayene ile gerekli görüldüğünde yapılmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Anafilaksi: Vücudun birden fazla sistemini etkileyen, yaşamı tehdit edebilen şiddetli alerjik reaksiyon.
• Kontrol altına alınmayan egzama veya astım belirtilerinin kötüleşmesi.
• Gıda kısıtlamaları nedeniyle dengeli beslenememe ve besin eksiklikleri.

Uzun vadeli görünüm

Doğru tanı ve düzenli diyet yönetimi ile buğday alerjisi olan bireyler sağlıklı ve aktif bir yaşam sürebilir. Çocukların bir kısmı yaşları ilerledikçe buğdayı tolere edebilir, bu nedenle belirli aralıklarla doktor kontrolü önerilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.