Psödomembranöz Kolit

Genel Bakış

Psödomembranöz kolit, kalın bağırsağın (kolonun) iltihaplanmasıyla ortaya çıkan bir bağırsak hastalığıdır. Genellikle güçlü antibiyotik kullanımı sonrasında, bağırsaktaki yararlı bakterilerin azalması ve zararlı bir bakterinin (Clostridioides difficile) aşırı çoğalması sonucu gelişir. Bu durum bağırsakta yara ve plaklar oluşturabilir.

Antibiyotik kullanan her 5-10 hastadan birinde görülebilecek kadar yaygın bir durumdur. Özellikle hastanede kalan veya bağışıklığı zayıf kişilerde daha sık rastlanır.

Psödomembranöz kolit her yaşta görülebilir; ancak 65 yaş üstü yetişkinler, hastanede yatanlar, uzun süre antibiyotik kullananlar ve bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde daha yaygındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sulu ve sık ishal (günde 3 veya daha fazla)
• Karın krampları ve ağrı
• Ateş
• Bulantı ve iştahsızlık
• Halsizlik ve yorgunluk

Nedenler

Ana nedenler

• Antibiyotikler, bağırsaktaki doğal bakteri dengesini bozarak C. difficile bakterisinin aşırı çoğalmasına yol açabilir.
• C. difficile bakterisinin ürettiği toksinler kalın bağırsak hücrelerine zarar verir ve iltihaba neden olur.
• Hastalık, hastane ve bakım evleri gibi ortamlarda bakteri sporlarının ellere veya yüzeylere bulaşmasıyla da yayılabilir.

Risk faktörleri

• Uzun süreli veya birden fazla antibiyotik kullanımı
• Hastanede ya da bakım evinde kalmak
• 65 yaş üstü olmak
• Bağışıklık sistemini baskılayan ilaç kullanımı
• Mide asidini azaltan ilaçların uzun süreli kullanımı
• Kronik bağırsak hastalıklarının varlığı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İshal şiddetliyse, kanlıysa veya sıvı kaybı belirtileri varsa aynı gün doktora başvurun.
• Yüksek ateş, şiddetli karın ağrısı veya bilinç değişikliği varsa acil servise gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç gündür süren hafif ishaliniz varsa ve yakın zamanda antibiyotik kullandıysanız doktorunuzla görüşün.
• Antibiyotik tedavisi sırasında ishal başlarsa, doktorunuzu bu durumdan zamanında haberdar edin.

Tanı

Doktorunuz öykünüzü dinler, antibiyotik kullanımınızı sorgular ve gerekli muayeneyi yapar. Kesin tanı için dışkı örneği incelenir, bazı durumlarda kolonoskopi ile bağırsaktan doku örneği alınabilir.

Yapılabilecek testler

• Dışkıda C. difficile toksini testi
• Kan testleri (iltihap ve sıvı kaybını değerlendirmek için)
• Kolonoskopi (ince ve kameralı bir tüple kalın bağırsağın incelenmesi)
• Gerekirse bilgisayarlı tomografi (BT) gibi görüntüleme yöntemleri

Randevunuzda neler beklenir

Test için dışkı örneği vermeniz istenir; bu ağrısız bir işlemdir. Kolonoskopi gerekiyorsa doktorunuz hazırlık talimatlarını verecektir. Sonuçlar birkaç gün içinde çıkar, tedavi buna göre planlanır.

Tedavi

Tedavinin ilk adımı, eğer mümkünse hastalığı tetikleyen antibiyotiğin bırakılmasıdır. Daha sonra bağırsaktaki zararlı bakteriye yönelik uygun tedavi başlanır. Susuz kalmanın önlenmesi ve destekleyici bakım da tedavinin önemli bir parçasıdır.

Evde kişisel bakım

• Bol sıvı tüketin; su, ayran, et suyu gibi sıvıları tercih edin.
• İshal sırasında ağır, yağlı ve baharatlı yiyeceklerden kaçının.
• Dinlenmeye özen gösterin.
• El hijyeninize dikkat edin; sabun ve suyla sık sık yıkayın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, C. difficile bakterisine etkili uygun bir antibiyotik tedavisi önerebilir. Bazı durumlarda bağırsaktaki yararlı bakterilerin yeniden yerleşmesi için dışkı nakli gibi yöntemler de gündeme gelebilir. Tedavinin süresi ve yöntemi, hastalığın şiddetine ve tekrarlama durumuna göre belirlenir. İlaçlarınızı doktorunuzun önerdiği şekilde ve sürede kullanmanız çok önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir ve ağır vakalarda; bağırsakta delinme, şiddetli kanama veya toksik megakolon adı verilen ciddi bir tablo gelişirse cerrahi gerekebilir. Bu durumda hasarlı bağırsak bölümünün çıkarılması söz konusu olabilir.

Bu durumla yaşamak

Tedavi sırasında ishalin geçmesi birkaç gün ila birkaç hafta sürebilir. Bu süreçte sıvı alımınızı dengeleyin, doktorunuzun önerdiği ilaçları düzenli kullanın ve kontrol randevularınızı aksatmayın. İyileştikten sonra hijyene dikkat etmek hastalığın tekrarlanma riskini azaltmaya yardımcı olur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyuyun ve stresten uzak durmaya çalışın.
• Ellerinizi sık sık yıkayın.
• Hastane veya toplu yaşam alanlarında hijyen kurallarına uyun.
• Gereksiz antibiyotik kullanımından kaçınmak için doktorunuzun önerilerine uyun.

Diyet ve egzersiz

Bağırsaklarınız iyileşene kadar lifli yiyecekleri yavaş yavaş artırın. Yoğurt, kefir gibi probiyotik içeren besinleri tüketebilirsiniz ancak özellikle bağışıklığı düşük kişilerin bu tür takviyeleri kullanmadan önce doktoruna danışması önemlidir. Kısa yürüyüşler gibi hafif egzersizler iyileşme sürecinize destek olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli veya tekrarlayan ishal, günlük yaşamı ve ruh sağlığını olumsuz etkileyebilir. Kaygı, üzüntü ve çaresizlik hissetmeniz normaldir. Bu duygularla başa çıkmak için güvendiğiniz insanlarla konuşun ve gerekirse bir psikolojik destek uzmanından yardım isteyin.

Önleme

Psödomembranöz kolit her zaman tamamen önlenemeyebilir; ancak gereksiz antibiyotik kullanımını önlemek, el hijyenine dikkat etmek ve sağlık kuruluşlarında enfeksiyon kontrol önlemlerine uymak riski azaltır.

Aşılar

Bu hastalığa karşı şu anda yaygın olarak kullanılan koruyucu bir aşı yoktur. Hastalığı geçirenlerin bir kısmında tekrarlama riski görülebileceğinden korunma önerilerine dikkat etmek önemlidir.

Tarama programları

Genel popülasyon için düzenli bir tarama testi önerilmez. Doktorunuz yalnızca belirtileriniz varsa ve risk faktörleriniz yüksekse gerekli testleri isteyecektir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Şiddetli sıvı kaybı ve elektrolit dengesizliği
• Kronikleşen ve tekrarlayan ishal
• Bağırsakta delinme (perforasyon)
• Toksik megakolon (kolonun şiddetli genişlemesi, hayati risk taşır)
• Böbrek yetmezliği
• Sepsis (iltihabın kana karışması)

Uzun vadeli görünüm

Psödomembranöz kolit, zamanında ve uygun tedavi edildiğinde çoğu hastada tamamen düzelir. Tekrarlama riski bulunmakla birlikte tedavi seçenekleri gelişmiştir ve doktorunuz size en uygun takibi planlayacaktır. Umutlu olmak için her neden vardır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.