Liken Planus Nedir?

Genel Bakış

Liken planus, ciltte, ağız içinde, tırnaklarda ve saçlı deride görülebilen, kaşıntılı, düz tepeli, morumsu veya pembe döküntülere yol açan bir iltihabi hastalıktır. Bağışıklık sisteminin vücudun kendi cilt hücrelerine yanlışlıkla saldırdığı düşünülür. Bulaşıcı değildir.

Liken planus, toplumda yaklaşık her 100 kişiden 1'ini etkileyen nispeten sık görülen bir hastalıktır.

Kadınlarda erkeklere göre biraz daha sık görülür. Genellikle 30-60 yaş arasındaki yetişkinleri etkiler, çocuklarda ve yaşlılarda daha az görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Özellikle bileklerin iç yüzünde, bacaklarda ve sırtta morumsu, parlak, düz tepeli, kaşıntılı kabartılar
• Yoğun kaşıntı
• Ağız içinde yanma hissi veya dantel görünümünde beyaz çizgiler
• Tırnaklarda çizgilenme, incelme veya tırnak kaybı
• Saçlı deride pullanma ve nadiren kalıcı olmayan saç dökülmesi

Nedenler

Ana nedenler

• Kesin nedeni bilinmemektedir.
• Bağışıklık sisteminin cilt hücrelerine yanlışlıkla saldırması sonucu oluştuğu düşünülmektedir.
• Bazı ilaçlar, viral enfeksiyonlar veya stres hastalığı tetikleyebilir.

Risk faktörleri

• 30-60 yaş arasında olmak
• Kadın olmak
• Bazı ilaçları kullanmak
• Hepatit C gibi bir enfeksiyon veya bağışıklık sistemiyle ilgili bir hastalığa sahip olmak
• Stresli yaşam olayları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Döküntü ile birlikte nefes darlığı, yüzde veya boğazda şişme varsa
• Ağız içindeki yaralar nedeniyle beslenemiyorsanız
• Yaygın ve şiddetli kabarcıklar oluştuysa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ciltte veya ağızda 2 haftadan uzun süren bir döküntü ya da yara fark ettiyseniz
• Kaşıntı günlük yaşamınızı etkiliyor veya uykunuzu bölüyorsa

Tanı

Doktorunuz genellikle cildinizi ve ağız içini inceleyerek liken planustan şüphelenir. Tanıyı kesinleştirmek için deriden küçük bir örnek alınarak mikroskop altında incelenebilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene
• Deri biyopsisi (küçük bir cilt parçasının patoloji laboratuvarında incelenmesi)
• Gerekirse kan testleri (örneğin Hepatit C taraması)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz şikayetlerinizi dinleyecek, döküntüyü inceleyecek ve size bazı sorular soracaktır. Tanı için birkaç test istenebilir. Bu işlemler genellikle ağrısız ve güvenlidir. Tanı netleştikten sonra tedavi seçenekleri sizinle birlikte değerlendirilir.

Tedavi

Tedavinin amacı kaşıntıyı azaltmak, iltihabı kontrol altına almak ve iyileşmeyi hızlandırmaktır. Liken planus için her hastaya uyan tek bir tedavi yoktur; plan, hastalığın yerine ve şiddetine göre kişiye özeldir.

Evde kişisel bakım

• Kaşıntıyı hafifletmek için serin kompres uygulamak
• Dar giysilerden kaçınarak bol, pamuklu kıyafetler giymek
• Ağız yaraları için sert, baharatlı ve asitli yiyeceklerden kaçınmak
• Stresi yönetmeye çalışmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, belirtilerinize göre ciltteki iltihabı ve kaşıntıyı azaltıcı kremler, ağız yaraları için özel gargaralar veya ağızdan alınan ilaçlar önerebilir. Tüm tedaviler bir hekim kontrolünde uygulanmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Liken planus genellikle cerrahi tedavi gerektirmez. Nadir durumlarda, ağız içindeki inatçı yaralarda doktorunuz farklı tedavi yöntemlerini değerlendirebilir.

Bu durumla yaşamak

Liken planusla yaşarken belirtilerinizi iyi yönetmek önemlidir. Kaşıntıyı tetikleyen faktörlerden kaçınmak, cildinizi düzenli nemlendirmek ve doktorunuzun önerdiği bakımı uygulamak günlük yaşamınızı kolaylaştırır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Kaşıntı sırasında tırnaklarınızla ovalamak yerine hafifçe bastırmak veya soğuk bezle rahatlama sağlamak
• Cildinize gelebilecek travmalardan kaçınmak
• Ağız hijyenine dikkat etmek ve düzenli diş hekimi kontrolüne gitmek

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenmek bağışıklık sistemini destekler. Ağız içi yaraları olanlar baharatlı ve asitli gıdalardan kaçınmalıdır. Düzenli egzersiz yapmak ve yeterli uyku almak genel sağlığınız için faydalıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Görünür döküntüler kaygıya ve sosyal güçlüklere, kaşıntı ise uyku problemlerine yol açabilir. Bu belirtilerin geçici olabileceğini bilmek ve hislerinizi yakınlarınızla veya bir uzmanla paylaşmak önemlidir.

Önleme

Liken planusun kesin bir önleme yöntemi yoktur. Ancak stresi yönetmek, cilt travmalarından kaçınmak ve hastalığı tetikleyebilecek ilaçları doktorunuzla görüşmek belirtilerin ortaya çıkmasını engelleyebilir.

Aşılar

Liken planusu önleyen bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Düzenli bir tarama testi gerekmez; ancak ağız içi tutulumu olan kişilerin doktor veya diş hekimi tarafından belirli aralıklarla kontrol edilmesi önerilebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ciltte kaşıntıya bağlı çizilme sonucu yara izleri ve koyu renk değişiklikleri oluşabilir.
• Ağız içi yaralar beslenmeyi zorlaştırabilir.
• Saçlı deride tutulum nadiren kalıcı saç dökülmesine yol açabilir.
• Ağız içi liken planus çok nadir de olsa ağız kanseri riskini hafifçe artırabilir.

Uzun vadeli görünüm

Genel gidişat genellikle iyidir. Ciltteki liken planus çoğu hastada aylar içinde kendiliğinden geriler. Ağız içi tutulumu daha uzun sürebilir ve takip gerektirebilir, ancak uygun tedavi ile belirtiler kontrol altına alınır. Çoğu kişi normal yaşamına devam eder.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.