Disidrotik Egzama: Belirtileri ve Tedavisi

Genel Bakış

Disidrotik egzama, ellerde ve ayaklarda görülen, içi sıvı dolu küçük kabarcıklara yol açan bir egzama türüdür. Tıp dilinde pomfoliks olarak da bilinir. Bu kabarcıklar yoğun kaşıntı ve bazen yanma hissi yapar. Cilt kuruyup soyulabilir, çatlayabilir.

Disidrotik egzama, toplumda en sık görülen el egzama türlerinden biridir. Egzama hastalarının yaklaşık %5-20'sinde görülebilir.

Genellikle 20-40 yaş arası yetişkinlerde ortaya çıkar. Kadınlarda erkeklerden biraz daha sık görülür. Ayrıca alerjik bünyesi olan, astımı veya başka egzama türleri bulunan kişilerde daha yaygındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Avuç içlerinde, parmak kenarlarında veya ayak tabanlarında içi sıvı dolu küçük kabarcıklar
• Şiddetli kaşıntı
• Yanma veya batma hissi
• Kabarcıkların patlamasıyla oluşan kızarıklık, soyulma ve çatlamalar
• Ciltte kuruluk ve gerginlik hissi

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda daha az görülür; el ve ayaklarda kabarcıklar, kaşıntı ve huzursuzluk yapabilir.
• Çocuklar kaşıdığı için kabarcıklar daha çabuk patlayabilir ve enfeksiyon riski artabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda cilt inceldiği için kabarcıklar daha kolay zedelenir ve açık yaralar oluşabilir.
• Enfeksiyon gelişme riski daha yüksektir; iyileşme daha uzun sürebilir.
• Cilt kuruluğu ve çatlaklar daha belirgin olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, bağışıklık sisteminin ciltteki bazı tetikleyicilere aşırı tepki vermesiyle oluştuğu düşünülmektedir.
• Aşırı terleme ve el/ayaklarda nem birikimi kabarcık oluşumunu kolaylaştırabilir.
• Stres atakları tetikleyebilir veya kötüleştirebilir.
• Nikel, kobalt gibi metallere temas alerjisi bazı kişilerde belirtilere katkıda bulunabilir.

Risk faktörleri

• Ailede egzama, astım veya saman nezlesi öyküsü olması
• Daha önce alerjik egzama (atopik dermatit) geçirmiş olmak
• Sıcak ve nemli iklimde yaşamak
• El veya ayaklarda aşırı terleme
• Sık sık sabun, deterjan, çözücü veya kimyasal maddelere temas etmek
• Sigara içmek
• Yoğun stres veya duygusal gerginlik yaşamak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kabarcıklardan iltihap sızması, yayılan kızarıklık ve şiddetli ağrı varsa aynı gün bir sağlık kuruluşuna başvurun.
• Ateşiniz yükseldiyse ve el/ayakta ağrı, şişlik artıyorsa acilen doktora görünün.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kabarcıklar 1-2 hafta içinde geçmiyorsa
• Kaşıntı günlük yaşamı ve uykunuzu etkiliyorsa
• Evde uygulanan nemlendirici ve önlemlere rağmen belirtiler tekrarlıyorsa
• Aile hekiminize veya cilt hastalıkları (dermatoloji) uzmanına randevu alın.

Tanı

Doktor genellikle el ve ayaklarınızı muayene ederek ve belirtilerinizi dinleyerek teşhis koyar. Tıbbi geçmişiniz, alerjileriniz ve çevresel etkenler de sorulur.

Yapılabilecek testler

• Cilt muayenesi ve kabarcıkların görünümünün değerlendirilmesi
• Mantar enfeksiyonunu ayırt etmek için cilt kazıntısı alınabilir
• Alerji şüphesinde yama testi (alerji testi) önerilebilir
• Kan testi genellikle gereksizdir; ancak bazı durumlarda istenebilir

Randevunuzda neler beklenir

Teşhis çoğunlukla muayene ile konur; işlemler ağrısızdır ve genellikle kısa sürer. Doktorunuz belirtilerinizi azaltacak bir tedavi planı oluşturacaktır.

Tedavi

Disidrotik egzamanın tedavisinde amaç kaşıntıyı yatıştırmak, kabarcıkların kurumasını sağlamak, cilt bariyerini onarmak ve enfeksiyon gelişimini önlemektir. Tedavi, belirtilerin şiddetine göre kişiye özel planlanır.

Evde kişisel bakım

• Ellerinizi ve ayaklarınızı ılık suyla yıkayın; sıcak sudan kaçının.
• Yıkadıktan sonra cildi yumuşak bir havluyla tampon yaparak kurulayın, ovalamayın.
• Kokulu olmayan, parfümsüz bir nemlendirici kremi günde birkaç kez uygulayın.
• Bulaşık yıkarken ve temizlik yaparken pamuklu eldiven üzerine lastik eldiven giyin.
• Tahriş edici sabun ve deterjanlardan uzak durun.
• Kaşıntıyı azaltmak için kabarcıkların üzerine soğuk ve ıslak bez koyabilirsiniz.
• Tırnaklarınızı kısa tutun ve kaşımaktan kaçının.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, iltihabı ve kaşıntıyı azaltmak için kortikosteroid içeren kremler veya merhemler önerebilir. Şiddetli durumlarda kısa süreli ağızdan ilaç tedavisi, ışık tedavisi veya immünsüpresif ilaçlar (bağışıklık sistemini düzenleyen tedaviler) gündeme gelebilir. Ayrıca kaşıntıyı hafifletmek için antihistaminik ilaçlar önerilebilir. Hangi tedavinin size uygun olduğunu yalnızca doktorunuz belirlemelidir; ilaçların adını ve dozunu doktorunuza danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Disidrotik egzama için cerrahi bir müdahale gerekmez.

Bu durumla yaşamak

Günlük yaşamda cildinizi korumak en önemli adımdır. Ellerinizi yıkadıktan hemen sonra nemlendirin. Ayaklarınızı kuru ve serin tutmaya çalışın, pamuklu çorap giyin. Kabarcıkları patlatmamak, iyileşmeyi hızlandırır ve enfeksiyonu önler.

Yaşam tarzı ipuçları

• Stres yönetimi için nefes egzersizleri, yoga veya doğa yürüyüşleri deneyin.
• Terlemeyi azaltmak için sıcak ortamlardan uzak durun.
• Ellerinizi sık sık yıkamanız gerekiyorsa hafif ve nemlendirici özellikli temizleyiciler tercih edin.
• Nikel içerdiği bilinen takı, saat, kemer tokası ve benzeri eşyalarla teması azaltın.
• Düzenli uykuya özen gösterin; yorgunluk belirtileri artırabilir.

Diyet ve egzersiz

Disidrotik egzamayı tamamen ortadan kaldıran özel bir diyet yoktur. Ancak dengeli beslenmek ve düzenli egzersiz yapmak bağışıklık sistemini güçlendirebilir. Bazı kişilerde nikel veya belirli yiyecekler belirtileri tetikleyebilir; böyle bir bağlantı hissederseniz doktorunuzla konuşun.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kaşıntı, ağrı ve el/ayak görünümü kişide kaygı ve özgüven kaybına yol açabilir. Bu durum stresi artırır ve egzamayı kötüleştirebilir. Kendinizi yalnız hissetmeyin; duygularınızı yakınlarınızla paylaşmak ve gerektiğinde bir psikologdan destek almak faydalı olabilir.

Önleme

Disidrotik egzamayı tamamen önlemek her zaman mümkün değildir. Ancak tetikleyicileri tanıyıp bunlardan kaçınmak, düzenli diş bakımı, cilt bakımı ve stres yönetimi ile atakların sıklığı ve şiddeti azaltılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bakteriyel cilt enfeksiyonu (selülit) gelişme riski artar
• Patlayan kabarcıklar nedeniyle ağrılı yaralar ve kalıcı izler oluşabilir
• Ciltte kalınlaşma ve çatlamalar nedeniyle günlük aktiviteler zorlaşabilir
• Kaşıntı ve ağrı uyku kalitesini ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir

Uzun vadeli görünüm

Doğru tedavi ve düzenli cilt bakımı ile disidrotik egzama genellikle birkaç hafta içinde iyileşir. Hastalık bazen tekrarlayabilir ancak tetikleyicilerden kaçınarak ve doktor önerilerine uyarak belirtileri kontrol altında tutmak çoğu zaman mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.