Vitamin Eksikliği Anemisi

Genel Bakış

Vitamin eksikliği anemisi, vücudun sağlıklı kırmızı kan hücreleri üretmek için ihtiyaç duyduğu vitaminlerin (özellikle B12 ve folat) yeterince alınmadığı veya emilemediği durumda ortaya çıkan bir kansızlık (anemi) türüdür. Bu vitaminler olmadan kemik iliği yeterli miktarda sağlıklı kan hücresi yapamaz.

Evet, vitamin eksikliği anemisi dünyada ve Türkiye'de en sık görülen anemi türlerinden biridir. Özellikle yaşlılarda, vejetaryen/vegan beslenenlerde ve sindirim sorunları olan kişilerde daha sıktır.

Her yaşta görülebilir ancak en çok yaşlı erişkinleri, hamile kadınları, mide-bağırsak hastalığı olanları (çölyak, Crohn gibi), yetersiz beslenenleri ve bazı ilaçları uzun süre kullananları etkiler.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sürekli yorgunluk ve halsizlik
• Soluk cilt
• Nefes darlığı (özellikle eforla)
• Baş dönmesi
• Kalp çarpıntısı
• Konsantrasyon güçlüğü
• Ellerde ve ayaklarda uyuşma, karıncalanma (B12 eksikliğinde)

Nedenler

Ana nedenler

• B12 vitamini açısından zengin besinlerin yeterince alınmaması (vejetaryen/vegan diyet)
• Folat (B9) eksikliği; yeşil yapraklı sebze ve baklagillerin az tüketilmesi
• Midede B12'yi emmek için gerekli protein eksikliği (pernisiyöz anemi)
• Çölyak, Crohn gibi bağırsak hastalıkları
• Bazı ilaçların uzun süreli kullanımı
• Hamilelikte artan vitamin ihtiyacı

Risk faktörleri

• Yaşın 60 üzerinde olması
• Vejetaryen veya vegan beslenme
• Mide veya bağırsak ameliyatı geçirmiş olmak
• Şeker hastalığı veya tiroid hastalığı gibi kronik rahatsızlıklar
• Alkol kullanımı
• Hamilelik veya emzirme

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göğüs ağrısı, nefes darlığı veya bayılma gibi şiddetli belirtiler varsa hemen 112'yi arayın.
• Ani güç kaybı veya kanama varsa acil tıbbi yardım alın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç haftadır süren yorgunluk, halsizlik veya solukluk fark ediyorsanız
• Dengeli beslenmenize rağmen kendinizi sürekli bitkin hissediyorsanız
• Hamileyseniz veya emziriyorsanız

Tanı

Vitamin eksikliği anemisi genellikle tam kan sayımı (hemogram) ve kandaki vitamin düzeylerini ölçen testlerle teşhis edilir. Doktorunuz belirtilerinizi dinledikten sonra fizik muayene yapar ve gerekli kan testlerini ister.

Yapılabilecek testler

• Tam kan sayımı (hemogram)
• B12 vitamini ve folat düzeyi testi
• Periferik yayma (kan hücrelerinin mikroskopla incelenmesi)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz kan örneği aldıktan sonra sonuçları genellikle aynı gün veya birkaç gün içinde değerlendirir. Gerekirse sizi dahiliye veya hematoloji uzmanına yönlendirebilir.

Tedavi

Tedavinin amacı, eksik olan vitaminin yerine konması ve altta yatan nedenin ortadan kaldırılmasıdır. Tedavi kişiden kişiye değişir; çoğu durumda ağızdan vitamin takviyeleri, bazı durumlarda ise enjeksiyon yoluyla uygulanan tedaviler kullanılır. Asıl önemli olan, takviyeyi ve dozunu doktorunuzun önermesidir.

Evde kişisel bakım

• B12'den zengin besinler tüketin (et, tavuk, balık, yumurta, süt ürünleri).
• Folat almak için yeşil yapraklı sebzeler, baklagiller ve turunçgillere sofranızda yer verin.
• Doktorunuza danışmadan yüksek doz vitamin takviyesi kullanmayın.
• Alkol tüketimini sınırlandırın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuzun reçete veya önerisiyle kullanabileceğiniz vitamin takviyeleri ve B12 enjeksiyonları gibi tedaviler uygulanır. Tedavi planı, eksikliğin nedenine ve şiddetine göre belirlenir. Kendi başınıza ilaç veya takviye seçmeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bu hastalıkta doğrudan cerrahi bir işlem genellikle gerekli değildir. Ancak altta yatan neden olan mide veya bağırsak rahatsızlığını tedavi etmek için nadiren cerrahi önerilebilir.

Bu durumla yaşamak

Tedavi edildikçe belirtiler genellikle haftalar içinde iyileşir. Düzenli doktor kontrolü, ilaçlarınızı aksatmadan kullanmak ve yeterli beslenmeye özen göstermek hayatınızı normal şekilde sürdürmenize yardımcı olur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku ve dinlenmeye özen gösterin.
• Doktorunuzun önerdiği kontrollere düzenli gidin.
• Yemeklerinizde vitamin açısından zengin besinlere yer verin.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme tedavinin temelidir. Doktorunuz aksini söylemedikçe haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüş gibi aktiviteler yapabilirsiniz; ancak çok yorgunsanız dinlenmeyi önceliklendirin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik yorgunluk ve diğer belirtiler moralsizlik, kaygı ve depresyon hissine yol açabilir. Bu çok doğaldır. Kendinizi bu şekilde hissediyorsanız doktorunuzla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Birçok vitamin eksikliği anemisi, dengeli beslenme ve risk gruplarında doktor önerisiyle yapılan takviyeler ile önlenebilir. Altta yatan bir emilim sorunu varsa, düzenli kontrol önemlidir.

Aşılar

Bu hastalığın önlenmesinde doğrudan rol oynayan bir aşı yoktur.

Tarama programları

Vejetaryen/vegan besleniyorsanız, hamileyseniz veya sindirim sorunlarınız varsa, doktorunuz kan vitamin düzeylerinizi kontrol etmenizi önerebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sinir hasarı ve uyuşmalar
• Denge ve yürüme bozukluğu
• Kalp yetmezliğine yol açabilen ağır anemi
• Hamilelikte anne ve bebek sağlığı sorunları
• Hafıza ve düşünme sorunları

Uzun vadeli görünüm

Erken tanı ve uygun tedaviyle vitamin eksikliği anemisinin belirtileri büyük oranda geriler ve çoğu insan sağlığına kavuşur. Tedaviye düzenli devam etmek ve doktor tavsiyelerine uymak, iyi bir sonuç almanın en önemli anahtarıdır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.