Doğum Sonrası Preeklampsi (Gebelik Zehirlenmesi Sonrası Yüksek Tansiyon)

Genel Bakış

Doğum sonrası preeklampsi, doğum yaptıktan sonra (genellikle ilk 48 saat ile 6 hafta arasında) ortaya çıkan yüksek tansiyon ve buna eşlik eden belirtilerdir. Halk arasında gebelik zehirlenmesi olarak da bilinen preeklampsinin doğum sonrası dönemde görülen şeklidir. Bu durum, annenin beyni, böbrekleri ve diğer organları etkileyebileceği için ciddiye alınmalıdır.

Doğum sonrası preeklampsi nadirdir. Tüm gebeliklerin yaklaşık %5'inde preeklampsi görülürken, doğum sonrası dönemde ortaya çıkması daha az sıklıktadır. Ancak preeklampsi geçiren her 5 kadından 1'inde belirtiler doğumdan sonra da devam edebilir veya yeni başlayabilir.

Yeni doğum yapmış kadınları etkiler. İlk gebeliğini yapanlar, daha önce preeklampsi geçirenler, çoğul gebelik (ikiz gibi) yaşayanlar ve ailesinde preeklampsi hikayesi olanlar risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Baş ağrısı (genellikle şiddetli ve geçmeyen)
• Görme bozuklukları (ışık çakması, bulanık görme, lekeler)
• Bulantı veya kusma
• Şişlik (özellikle yüz ve ellerde)
• Nefes darlığı
• Karnın üst kısmında ağrı

Nedenler

Ana nedenler

• Plasentanın (bebeğin eşinin) doğumla ayrılmasına rağmen vücuttaki damar iltihabı benzeri durumun devam etmesi
• Doğum sonrası tansiyon düzenlemede rol oynayan hormonlardaki ani değişiklikler
• Doğum sırasında plasenta parçasının rahimde kalması (nadir)

Risk faktörleri

• Daha önce preeklampsi geçirmiş olmak
• Ailede preeklampsi veya yüksek tansiyon hikayesi
• Obezite (aşırı kilolu olmak)
• İlk gebelik
• Çoğul gebelik (ikiz, üçüz)
• Böbrek hastalığı veya otoimmün hastalık öyküsü
• 35 yaş üstü olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Doğum sonrası evde tansiyonunuzu ölçerseniz ve 140/90 mmHg üzerinde çıkarsa aynı gün doktora başvurun
• Şiddetli baş ağrısı, görme bozukluğu veya karın ağrısı varsa acil servise başvurun
• Nefes darlığı veya göğüs ağrısı varsa vakit kaybetmeden 112'yi arayın

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Doğumdan 6-12 hafta sonra tansiyon kontrolünden geçin
• Doğum sonrası doktorunuzun önerdiği takip randevularını atlamayın

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi dinler ve tansiyonunuzu ölçer. Tanı için genellikle yüksek tansiyon (140/90 mmHg ve üzeri) ile birlikte idrarda protein kaçağı veya organ hasarı bulguları aranır.

Yapılabilecek testler

• Kan basıncı ölçümü (tansiyon takibi)
• İdrar testi (protein kaçağı olup olmadığını inceler)
• Kan testleri (böbrek ve karaciğer fonksiyonlarını değerlendirir)
• Görüntüleme testleri (örneğin beynin değerlendirilmesi için gerekirse)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı için hastanede birkaç saat gözlem altında kalmanız gerekebilir. Bu süreçte tansiyonunuz sık sık ölçülür, kan ve idrar tahlilleri yapılır. Endişelenmeyin, bu rutin bir değerlendirmedir.

Tedavi

Doğum sonrası preeklampsi genellikle hastanede tedavi edilir. Tedavinin temel amacı tansiyonu kontrol altına almak ve havale (nöbet) riskini ortadan kaldırmaktır. Genellikle tansiyonunuz ve genel sağlık durumunuz düzelene kadar takipte kalırsınız.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği kontrollere mutlaka gidin
• Tansiyonunuzu evde ölçecekseniz doğru teknikleri öğrenin ve kaydedin
• Bol sıvı tüketin ancak kafeinli içeceklerden kaçının
• İstirahat edin; ancak tamamen yatağa bağımlı kalmadan hafif hareketler yapabilirsiniz
• Ağır kaldırmaktan ve yorucu işlerden kaçının

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz tansiyonunuzu düşürmek için ağızdan alınan veya damardan verilen ilaçlar kullanabilir. Havale riskini azaltmak için başka bir ilaçla destek tedavi yapılabilir. Bu ilaçların ne olduğuna ve dozuna yalnızca doktorunuz karar verir. Tedavi süresi kişiden kişiye değişir; bazı kadınlar doğum sonrası birkaç hafta ilaç kullanabilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Doğum sonrası preeklampside ameliyat gerekmez. Ancak doğumdan önce ortaya çıkmışsa ve doğum planlanmadıysa, doğumun indüksiyonu (sancı başlatılması) veya sezaryen kararı alınabilir.

Bu durumla yaşamak

Doğum sonrası dönemde hem bebeğinizle hem de kendi sağlığınızla ilgilenmek zor olabilir. Tansiyonunuzun takibi, ilaçlarınızı düzenli kullanmanız ve dinlenmeniz iyileşmenizin en önemli parçasıdır. Eşiniz veya yakınlarınızdan destek isteyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Tuzu azaltmak (aşırı tuzlu hazır gıdalardan kaçınmak)
• Alkol ve sigara kullanmamak
• Günde 7-8 saat uykuya dikkat etmek
• Stresten uzak durmaya çalışmak
• Doktorunuza danışmadan egzersiz yapmamak

Diyet ve egzersiz

Tansiyonunuz kontrol altına alınana kadar ağır egzersizden kaçının. Yürüyüş gibi hafif aktiviteler doktorunuzun onayıyla başlanabilir. Beslenmenizde sebze, meyve ve tam tahıllara önem verin; işlenmiş gıdaları azaltın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Doğum sonrası hormonal değişiklikler ve sağlık kaygısı depresyon veya anksiyete (kaygı bozukluğu) riskini artırabilir. Kendinizi çok üzgün, endişeli veya huzursuz hissediyorsanız bu normale dönüş sürecinin bir parçası olabilir, ancak yalnız değilsiniz. Profesyonel destek almak güçlenmektir.

Önleme

Doğum sonrası preeklampsiyi tamamen önlemenin kesin bir yolu yoktur ancak risk altındaki kadınların yakın takibi ve erken müdahale ile ciddi sonuçlar önlenebilir. Düzenli doğum kontrolü ve sağlıklı yaşam tarzı riski azaltır.

Aşılar

Bu duruma özel bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Doğum sonrası tansiyon ölçümleri, kan ve idrar testleri, özellikle ilk 6 hafta içinde preeklampsi gelişimini erken yakalamak için yapılır. Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği doğum sonrası kontrol programlarına katılmanız önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Havale geçirme (eklampsi)
• Beyin kanaması veya felç
• Akciğer ödemi (akciğerlerde sıvı birikmesi)
• Böbrek hasarı
• Kan pıhtılaşması sorunları
• Anne ölümü (nadir ancak ciddi)

Uzun vadeli görünüm

Doğum sonrası preeklampsi tedavi edilebilir bir durumdur. Doğru ve zamanında müdahale ile annelerin büyük çoğunluğu tamamen iyileşir. Bu süreçte sabırlı olmak ve doktorunuzun yönlendirmelerine uymak çok önemlidir.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.