Bartholin Kisti: Belirtileri ve Tedavisi

Genel Bakış

Bartholin kisti, vajina girişinde bulunan ve kayganlaştırıcı sıvı salgılayan Bartholin bezlerinin kanalının tıkanması sonucu sıvı birikmesiyle oluşan, genellikle iyi huylu bir kese veya şişliktir. Çoğu zaman ağrısızdır ve kendiliğinden kaybolabilir, ancak enfekte olursa apseye dönüşebilir.

Bartholin kistleri oldukça yaygındır. Her 20 kadından yaklaşık 1'i hayatının bir döneminde bu kistlerden birini geçirir.

Bartholin kistleri en sık doğurganlık çağındaki kadınlarda, özellikle 20-30 yaş aralığında görülür. Ergenlik öncesinde ve menopoz sonrasında nadirdir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Vajina girişinin bir tarafında, genellikle ağrısız olan yumuşak bir şişlik
• Şişlik büyürse otururken veya yürürken rahatsızlık hissi
• Cinsel ilişki sırasında ağrı
• Şişliğin olduğu bölgede dolgunluk veya basınç hissi
• Kist enfekte olursa kızarıklık, sıcaklık artışı, dokununca şiddetli ağrı ve irin akıntısı

Çocuklarda belirtiler

• Bartholin kistleri çocuklarda son derece nadirdir. Görülürse, ergenlik öncesi dönemde genellikle belirti vermez ve muayene sırasında fark edilir.
• Çocukta kasık bölgesinde ağrı veya şişlik olursa mutlaka doktora başvurulmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Menopoz sonrası kadınlarda Bartholin bezi aktivitesi azaldığı için kist oluşumu nadirdir.
• Bu yaş grubunda vajina girişindeki şişlikler farklı nedenlere bağlı olabileceğinden mutlaka doktor tarafından değerlendirilmelidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Bartholin bezinin kanalının tıkanması: Bez tarafından üretilen sıvı dışarı akamaz ve birikir.
• Enfeksiyon: Tıkanan kanala bakteri girmesi sonucu kist iltihaplanabilir ve apse oluşabilir.
• Doğum veya travma sonrası oluşan doku hasarı kanalın tıkanmasına yol açabilir.

Risk faktörleri

• Doğurganlık çağında olmak
• Daha önce Bartholin kisti geçirmiş olmak
• Cinsel yolla bulaşan enfeksiyon öyküsü
• Vajina bölgesinde tekrarlayan tahriş veya yaralanma
• Hijyen alışkanlıkları veya bazı cilt hastalıkları kanal tıkanıklığını kolaylaştırabilir

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil ve acil olmayan şikayetlerden herhangi biri varsa
• Kist büyüyerek ağrıya yol açıyorsa
• Kist enfekte olduğundan şüpheleniyorsanız
• Ateşiniz varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ağrısız bir şişlik fark ettiğinizde, birkaç hafta içinde kendiliğinden geçmezse
• Yıllık jinekolojik muayene sırasında bu durumdan bahsedin

Tanı

Bartholin kisti genellikle jinekolojik muayene sırasında teşhis edilir. Doktor, kistin yerini, boyutunu ve hassasiyetini değerlendirir. Nadir durumlarda kistin içeriğini incelemek veya başka bir sorunu elemek için testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Pelvik muayene: Kistin fiziksel özelliklerinin değerlendirilmesi
• Kültür testi: Enfeksiyon varsa hangi mikroorganizmanın neden olduğunu belirlemek için akıntıdan örnek alınması
• Görüntüleme testleri: Ultrason veya MR gibi yöntemler nadir durumlarda kistin derinliğini veya yapısını değerlendirmek için kullanılabilir

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında kısa bir rahatsızlık hissedebilirsiniz. Endişelenmeyin; doktorunuz işlemi size anlatacak ve size en uygun tedaviyi planlayacaktır. Genellikle tanı için ek testler gerekmez.

Tedavi

Küçük ve semptomsuz kistler genellikle tedavi gerektirmez; kendiliğinden kaybolabilir. Enfekte veya ağrılı kistler için doktorunuz çeşitli seçenekler önerebilir. Amaç kistin boşaltılması ve enfeksiyonun kontrol altına alınmasıdır.

Evde kişisel bakım

• Günde birkaç kez 10-15 dakika ılık su oturma banyosu yapmak (doktorunuzun önerdiği şekilde) ağrıyı hafifletebilir ve kistin kendiliğinden boşalmasına yardımcı olabilir.
• Kist bölgesini temiz ve kuru tutun; parfümlü ürünlerden kaçının.
• Pamuklu iç çamaşırı giymek ve dar kıyafetlerden kaçınmak tahrişi azaltabilir.
• Cinsel ilişki sırasında ağrı oluyorsa, kist geçene kadar bir süre ara verin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, enfekte bir kisti boşaltmak için lokal anestezi altında küçük bir kesi yapabilir. Enfeksiyon varsa, uygun antibiyotik tedavisi reçete edebilir veya ağrıyı yönetmek için önerilerde bulunabilir. Kist tekrarlıyorsa, doktorunuz kistin tamamen çıkarılmasını içeren cerrahi seçenekleri değerlendirebilir. Tedavi kişiye özeldir; size en uygun yöntemi doktorunuz belirleyecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kist büyükse, ağrılıysa veya sık sık tekrarlıyorsa cerrahi seçenekler gündeme gelebilir. Marsupiyalizasyon adı verilen işlemde kist açılarak kalıcı bir drenaj yolu oluşturulur. Nadiren kistin tümüyle çıkarılması (eksizyon) gerekebilir. Cerrahi kararını doktorunuz sizinle birlikte verecektir.

Bu durumla yaşamak

Bartholin kisti olan çoğu kadın günlük yaşamına aynen devam edebilir. Ağrılı veya büyükse, otururken bir yastık kullanmak veya ılık banyo rahatlatıcı olabilir. Bandaj veya tampon kullanımı gerekmez; normal hijyen yeterlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli olarak ılık oturma banyosu yapmak, özellikle kist büyükse rahatlatıcıdır.
• Vajinal bölgeyi tahriş edebilecek sert sabun, parfüm veya duş jellerinden kaçının.
• Cinsel ilişki sırasında kayganlaştırıcı kullanmak bölgeyi rahatlatabilir, ancak önce doktorunuza danışın.
• Bol su içmek ve genel vücut sağlığına dikkat etmek iyileşmeyi destekler.

Diyet ve egzersiz

Özel bir diyet gerekmez; ancak dengeli beslenme ve bol sıvı tüketimi genel sağlığı korur. Yürüyüş gibi hafif egzersizler kan dolaşımını artırarak rahatlama sağlayabilir. Şiddetli ağrı varsa egzersize ara vermek ve dinlenmek önemlidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı, tekrarlayan kistler veya cinsel ilişki sırasında yaşanan rahatsızlık kişiyi endişelendirebilir ve duygusal olarak yorabilir. Bu durumun geçici ve tedavi edilebilir olduğunu unutmayın. Yaşadıklarınızı doktorunuzla açıkça paylaşmak hem doğru tedaviyi almanızı hem de kaygınızın azalmasını sağlar.

Önleme

Bartholin kistinin oluşumunu tamamen önlemek her zaman mümkün değildir. Ancak vajinal bölge hijyenine dikkat etmek, tahriş edici maddelerden kaçınmak ve cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korunmak riskini azaltabilir. Kist oluştuğunda erken müdahale apseye dönüşmesini engelleyebilir.

Aşılar

Bartholin kisti ile doğrudan ilişkili bir aşı bulunmamaktadır. Ancak cinsel yolla bulaşan bazı enfeksiyonlara karşı koruma sağlayan HPV aşısı, bu enfeksiyonların neden olabileceği doku değişikliklerini önleyebilir; bu da kist oluşum riskini dolaylı olarak azaltabilir. Aşı olup olmamanız gerektiğini doktorunuza danışın.

Tarama programları

Bartholin kisti için rutin bir tarama testi yoktur. Ancak düzenli jinekolojik muayeneler sırasında bu durum fark edilebilir ve izlenebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kist enfekte olabilir ve apseye dönüşebilir (Bartholin apsesi).
• Apse tedavi edilmezse enfeksiyon çevre dokulara yayılabilir.
• Kist ağrılı ve büyük hale gelerek günlük aktiviteleri engelleyebilir.
• Tekrarlayan kist ve enfeksiyonlar oluşabilir.

Uzun vadeli görünüm

Bartholin kisti genellikle iyi huyludur ve uygun tedaviyle tamamen iyileşir. Kendiliğinden kaybolan veya basit bir müdahaleyle boşaltılan kistler sık görülür. Düzenli doktor takibi ve iyi hijyen, nüks riskini azaltır. Çoğu kadın normal yaşamına sorunsuz bir şekilde devam eder.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.