Kemik Kanseri: Belirtileri, Tanısı ve Tedavisi

Genel Bakış

Kemik kanseri, kemik dokusundaki hücrelerin kontrolsüz biçimde çoğalmasıyla ortaya çıkan bir hastalıktır. Kemiğin kendisinden başlayan tümörlere birincil (primer) kemik kanseri denir. Bunun dışında, başka bir organdaki kanserin kemiğe yayılmasına ise kemik metastazı adı verilir. Kemik metastazı, birincil kemik kanserinden çok daha sık görülür ve genellikle altta yatan kanserin adıyla anılır.

Birincil kemik kanseri nadirdir. Ancak kemiğe yayılan metastatik tümörler; özellikle meme, prostat ve akciğer kanseri hastalarında daha sık görülür. Bu durum, kemiğin kendisinden başlayan kemik kanserinden farklıdır.

Osteosarkom adı verilen en sık birincil kemik kanseri türü genellikle çocuklarda, ergenlerde ve genç erişkinlerde görülür. Kondrosarkom ise daha çok 40 yaş üzerindeki erişkinlerde ortaya çıkar. Kemiğe yayılmış metastatik tümörler ise ileri yaştaki kanser hastalarında daha sıktır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kemikte veya eklemde sürekli ağrı, özellikle geceleri ve istirahatte artan ağrı
• Ağrılı bölgede şişlik, sertlik veya ele gelen kitle
• Eklem ve çevresindeki kaslarda hareket kısıtlılığı
• Zorlanma olmaksızın veya çok hafif travma ile oluşan kemik kırığı
• Yorgunluk, kilo kaybı ve iştahsızlık gibi genel belirtiler

Çocuklarda belirtiler

• Kol, bacak veya diz çevresinde gece uyandıran ağrı
• Topallama veya yürüme isteksizliği
• Çocuğun kolunu veya bacağını kullanmak istememesi
• Ağrılı bölgede hafif şişlik veya hassasiyet
• Açıklanamayan huzursuzluk ve uyku bozukluğu

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Sırt, kalça veya bacakta istirahatte de süren ağrı
• Osteoporoz veya kireçlenme ile karıştırılabilecek yeni ve giderek artan ağrı
• Basit hareketlerle oluşan kemik kırıkları
• İstem dışı kilo kaybı ve yorgunluk
• Bacaklarda uyuşma veya güçsüzlük

Nedenler

Ana nedenler

• Birincil kemik kanserlerinin çoğunda kesin bir neden bulunamamıştır; hücrelerin DNA'sındaki değişiklikler rol oynar.
• Başka bir organdaki kanser hücrelerinin kan veya lenf yoluyla kemik dokusuna ulaşması, kemik metastazlarının ana nedenidir.
• Bazı kalıtsal genetik sendromlar ve daha önce o bölgeye uygulanan yüksek doz radyoterapi, bazı kemik tümörlerinin oluşumunu kolaylaştırabilir.

Risk faktörleri

• Daha önce bölgeye yüksek doz radyoterapi almış olmak
• Paget kemik hastalığı gibi kemik dokusunu etkileyen hastalıklar
• Li-Fraumeni sendromu, kalıtsal retinoblastoma gibi nadir genetik sendromlar
• Ailede kemik kanseri öyküsü
• Osteosarkom için erkek cinsiyet ve çocukluk-ergenlik dönemi

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Gece uykudan uyandıran ve dinlenmekle geçmeyen şiddetli kemik ağrısı
• Bir kemikte hızla büyüyen şişlik
• Zorlamayla oluşan ani kemik kırığı
• Bacaklarda güç kaybı, uyuşma veya yürüyememe

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İki haftadan uzun süren açıklanamayan kemik veya eklem ağrısı
• Spor, düşme veya yaralanma ile açıklanamayan ağrı
• Sürekli yorgunluk, iştahsızlık veya istem dışı kilo kaybı
• Tekrarlayan veya giderek kötüleşen kemik şişliği

Tanı

Kemik kanseri tanısı için önce doktor öykü alır ve ağrılı bölgeyi muayene eder. Ardından görüntüleme yöntemleri istenir. Şüpheli bir lezyon görülürse kesin tanı için biyopsi yapılır.

Yapılabilecek testler

• Röntgen (X-ray) ile kemiğin yapısının değerlendirilmesi
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR) ile tümörün çevre dokularla ilişkisinin incelenmesi
• Bilgisayarlı tomografi (BT) veya PET-BT ile tümörün yayılımının araştırılması
• Kan testleri ile genel sağlık durumunun ve bazı tümör belirteçlerinin değerlendirilmesi
• Biyopsi: kesin tanı için tümör dokusundan örnek alınarak patolojik inceleme yapılması

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci birkaç gün veya hafta sürebilir. Aile hekiminiz ön değerlendirmeyi yaptıktan sonra gerekirse sizi ortopedi, radyoloji ve onkoloji uzmanlarının bulunduğu bir merkeze yönlendirir. Bu süreçte endişe duymanız normaldir; yanınızda bir yakınınızın olması işleri kolaylaştırabilir.

Tedavi

Kemik kanseri tedavisi her hasta için kişisel bir plan hâlinde hazırlanır. Tedavi; kanserin türüne, evresine, tümörün yerine ve hastanın genel sağlık durumuna göre belirlenir. Ortopedi cerrahı, tıbbi onkolog, radyasyon onkoloğu ve patologdan oluşan uzman ekip birlikte karar verir.

Evde kişisel bakım

• İlaçlarınızı doktorunuzun önerdiği şekilde kullanın, ağrınızı kendiliğinden geçirmeye çalışmayın.
• Tedavi sırasında sigara ve alkolden uzak durun.
• Enfeksiyondan korunmak için el hijyenine dikkat edin, kalabalık ortamlardan mümkün olduğunca kaçının.
• Yorgunluk hissettiğinizde dinlenin; ancak uzmanınızın izin verdiği ölçüde hareket etmeye çalışın.

Tıbbi tedaviler

Kemoterapi, kanser hücrelerini yok etmek veya küçültmek için ilaçların kullanılmasıdır. Radyoterapi, yüksek enerjili ışınlarla tümörün küçültülmesini sağlar. Hedefli tedaviler ve bağışıklık sistemini destekleyen immünoterapi gibi seçenekler de bazı kanser türlerinde kullanılabilir. Hangi ilacın ve hangi yöntemin uygun olacağı tamamen kişiye özeldir ve doktor tarafından belirlenir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kemik tümörünün çıkarılması, tedavinin en sık kullanılan adımlarından biridir. Mümkün olduğunca uzuv koruyucu cerrahi tercih edilir; tümörlü kemiğin alınıp protezle değiştirilmesi gerekebilir. Nadir durumlarda uzvun bir kısmının alınması (ampütasyon) söz konusu olabilir. Bu karar uzman ekip tarafından detaylı şekilde değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

Kemik kanseri sürecinde günlük yaşam, tedavi planına göre yeniden düzenlenebilir. Ağrıyı iyi yönetmek, dinlenme ve aktiviteyi dengelemek, düzenli kontrol randevularına gitmek ve gerektiğinde destek istemek günlük yaşamı kolaylaştırır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günlük işleri küçük parçalara bölerek yapın ve enerjinizi koruyun.
• Evde düşme ve takılma riskini azaltmak için halı, kablo gibi engelleri kaldırın.
• Doktorunuz veya fizyoterapistiniz önerdiyse baston, yürüteç gibi yardımcı cihazları düzenli kullanın.
• Doktorunuza danışmadan bitkisel ürünler veya geleneksel tedaviler kullanmayın.

Diyet ve egzersiz

Dengeli ve protein, sebze ve meyve açısından zengin bir beslenme tedavi sürecini destekler. Kalsiyum ve D vitamini ihtiyacı hastalığın türüne ve tedaviye göre değişir; bu konuda doktorunuzdan veya diyetisyeninizden öneri alın. Egzersiz, fizyoterapist eşliğinde güvenli bir şekilde planlanmalı ve aşırı zorlamadan kaçınılmalıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kanser tanısı ve tedavi süreci; kaygı, üzüntü, uyku sorunları ve zaman zaman umutsuzluk duygularına yol açabilir. Bu duygular normaldir ve profesyonel destekle baş etmek mümkündür. Psikolog, psikiyatrist veya destek grupları bu süreçte çok yardımcı olur. Kendinize veya başkalarına zarar verme düşünceleriniz olursa vakit kaybetmeden 112’yi arayın ve güvendiğiniz birine haber verin.

Önleme

Birincil kemik kanserinin çoğu için bilinen bir önleme yöntemi yoktur. Sağlıklı bir yaşam tarzı, sigara ve alkolden uzak durma ve düzenli sağlık kontrolleri, hastalığın erken fark edilmesine yardımcı olabilir.

Aşılar

Kemik kanserine karşı koruyan bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Kemik kanseri için toplum genelinde rutin bir tarama testi önerilmez. Ailesinde kalıtsal kanser sendromu olan kişilerin doktoruyla genetik risk ve takip planını konuşması önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tedavi edilmezse kemik ağrısı ve hareket kısıtlılığı giderek artar.
• Kemik zayıflar ve en küçük travmada bile kırıklar oluşabilir.
• Kanser hücreleri akciğer ve diğer organlara yayılabilir (metastaz yapabilir).

Uzun vadeli görünüm

Günümüzde kemik kanseri tedavisinde önemli ilerlemeler sağlanmıştır. Erken tanı konan ve uygun tedavi alan pek çok hasta başarılı sonuçlar almaktadır. Tedavi süreci zorlu olsa da düzenli takip, doğru destek ve bilinçli bir yaşamla yaşam kalitesi büyük ölçüde korunabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.