Adrenal Adenom: Nedir, Belirtileri ve Tedavisi

Genel Bakış

Adrenal adenom, böbreklerin üstünde yer alan böbrek üstü bezlerinde (adrenal bezlerde) gelişen iyi huylu (kanser olmayan) bir yumrudur. Bu yumru genellikle zararsızdır ve çoğu zaman herhangi bir belirtiye yol açmaz. Ancak bazı adrenal adenomlar vücutta fazla miktarda hormon üreterek çeşitli sağlık sorunlarına neden olabilir.

Adrenal adenomlar oldukça sık görülür. Özellikle ileri yaşlarda yapılan tarama testlerinde her 10 kişiden birinde rastlanabilir. Çoğu zaman hafif ve belirtisizdir.

Adrenal adenom her yaşta görülebilir, ancak 40 yaş üzerinde daha sık saptanır. Kadınlarda ve bazı kronik hastalığı olan kişilerde (örneğin yüksek tansiyon veya diyabet) daha yaygın olabilir. Çocuklarda ise oldukça nadirdir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çoğu zaman hiçbir belirti olmaz
• Yüksek tansiyon
• Kilo alımı veya bölgesel yağlanma (özellikle karın ve yüz bölgesinde)
• Kas güçsüzlüğü
• Çarpıntı
• Anksiyete veya sinirlilik hali

Çocuklarda belirtiler

• Erken ergenlik belirtileri
• Aşırı tüylenme veya ses kalınlaşması gibi virilizan etkiler
• Büyüme geriliği

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Daha belirgin hipertansiyon
• Diyabetin kötüleşmesi
• Osteoporozda ilerleme
• Halsizlik ve kas kaybı

Nedenler

Ana nedenler

• Adrenal adenomun kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir.
• Bazı genetik (kalıtsal) hastalıklar ve ailevi sendromlar adrenal adenom riskini artırabilir.
• Böbrek üstü bezlerinin aşırı veya düzensiz çalışması adenom oluşumuna zemin hazırlayabilir.

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Kadın cinsiyet
• Obezite
• Tip 2 diyabet
• Hipertansiyon
• Bazı kalıtsal sendromlar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil belirtilerden herhangi birini yaşarsanız hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.
• Şiddetli hipertansiyon, göğüs ağrısı veya bilinç değişikliği varsa vakit kaybetmeden tıbbi yardım alın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Adrenal adenomunuz olduğunu biliyorsanız ve daha önce değerlendirilmediyseniz aile hekiminize veya iç hastalıkları uzmanına başvurun.
• Takip planınızda önerilen kontrolleri aksatmadan yaptırın.

Tanı

Adrenal adenom genellikle başka bir nedenle yapılan karın görüntülemesinde (ultrason, tomografi veya MR) tesadüfen bulunur. Şüphelenilen durumlarda doktorunuz hormon düzeylerini kontrol etmek için kan ve idrar testleri ister.

Yapılabilecek testler

• Bilgisayarlı tomografi (BT)
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR)
• Kan ve idrarda hormon testleri (kortizol, aldosteron, adrenalin türevleri)
• Gerekirse çok nadir durumlarda biyopsi

Randevunuzda neler beklenir

Tanı sürecinde doktorunuz tıbbi öykünüzü alır, fizik muayene yapar ve görüntüleme ile laboratuvar testleri ister. Bu testler genellikle ağrısız ve güvenlidir. Tanı netleştikten sonra size özel bir takip veya tedavi planı oluşturulur.

Tedavi

Tedavi, adenomun boyutuna, hormon üretip üretmediğine ve hastada yarattığı belirtilere göre değişir. Çoğu zaman herhangi bir müdahale gerekmez, sadece düzenli takip yeterlidir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği kontrollere düzenli gitmek
• Tansiyonunuzu evde takip etmek
• Sağlıklı bir kiloyu korumak
• Düzenli fiziksel aktivite yapmak
• Sigara ve aşırı alkolden kaçınmak

Tıbbi tedaviler

Hormon üreten adrenal adenomlarda, doktorunuz hormon dengesini düzenlemeye yönelik ilaçlar önerebilir. Örneğin yüksek tansiyonu kontrol altına almak veya aşırı kortizol üretimini azaltmak için hekimin uygun gördüğü ilaçlar kullanılabilir. İlaçlar ve dozları mutlaka doktor tarafından belirlenmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Adenomun boyutu genellikle 4 cm'den büyükse, görüntülemede şüpheli özellikler varsa veya hormon fazlalığı vücuda zarar veriyorsa doktorunuz cerrahi olarak çıkarılmasını önerebilir. Bu genellikle kapalı yöntemle (laparoskopi) yapılır.

Bu durumla yaşamak

Adrenal adenomla yaşamak çoğu zaman normal yaşama engel değildir. Önemli olan doktorunuzun önerdiği takip ve tedavi planına uymaktır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Stresten uzak durmaya çalışın
• Düzenli uykuya özen gösterin
• Aşırı tuz ve şeker tüketiminden kaçının
• Düzenli egzersiz yapın

Diyet ve egzersiz

Sebze, meyve, tam tahıl ve yağsız proteinlerden zengin dengeli bir beslenme önerilir. Tuz alımını azaltmak, işlenmiş gıdalardan kaçınmak ve haftanın çoğu günü 30 dakika yürüyüş gibi orta düzeyde egzersiz yapmak faydalıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

İyi huylu bir bulgu olmasına rağmen, bir adenomun varlığı sık sık 'kötü bir şey mi var?' endişesi yaratabilir. Bu kaygı anlaşılabilir. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek almak, bu süreci daha kolay yönetmenize yardımcı olur.

Önleme

Adrenal adenomların oluşumunu kesin olarak engelleyebilecek bir yöntem bilinmemektedir. Ancak sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve düzenli doktor kontrolleri ile oluşabilecek komplikasyonların önüne geçilebilir.

Aşılar

Adrenal adenomlara yönelik özel bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Adrenal adenomlar için toplum genelinde rutin bir tarama önerilmez. Genellikle başka bir nedenle yapılan görüntülemede tesadüfen saptanır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Aşırı hormon üretimi varsa kontrolsüz hipertansiyon gelişebilir.
• Kortizol fazlalığı (Cushing sendromu) kilo alımı, diyabet ve kemik erimesine yol açabilir.
• Aldosteron fazlalığı (Conn sendromu) düşük potasyum ve yüksek tansiyona neden olabilir.
• Çok nadir de olsa adenom zamanla kansere dönüşebilir.

Uzun vadeli görünüm

Çoğu adrenal adenom iyi huyludur ve hayatı tehdit etmez. Hormon üretmeyen ve küçük adenomlarda yıllarca hiçbir sorun yaşanmayabilir. Uygun takip ve tedavi ile komplikasyon riski oldukça düşüktür. Doktorunuzla iş birliği içinde olmak en güvenli yolunuzdur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.