Burun Kırığı (Kırık Burun)

Genel Bakış

Burun kırığı, burnunuzdaki kemik veya kıkırdakların bir darbe sonucu çatlaması ya da kırılmasıdır. Burun, yüzün en öne çıkan bölgesi olduğu için düşme, kaza, spor yaralanması veya kavga gibi durumlarda kolayca yaralanabilir.

Evet, burun kırığı yüz kırıkları arasında en sık görülen türdür. Acil servislere burun yaralanması ile yapılan başvurular oldukça yaygındır.

Her yaşta görülebilir, ancak özellikle sporla uğraşan gençler, aktif yetişkinler ve trafik kazası geçirenlerde daha sıktır. Erkeklerde kadınlara göre biraz daha fazla görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Burunda ağrı ve dokununca hassasiyet
• Burun çevresinde ve göz altlarında şişlik ve morarma
• Burundan kanama
• Burun şeklinin normalden farklı görünmesi (eğrilik veya çöküklük)
• Burundan nefes almada zorluk veya tıkanıklık hissi

Çocuklarda belirtiler

• Çocuğun burnunu tutması veya dokunmaktan kaçınması
• Yüzde veya burun üstünde hafif şişlik ve morluk
• Burun kanaması
• Çocuğun huzursuz olması, ağlaması veya nefes alırken zorlanması

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Düşme sonrası burun bölgesinde ağrı ve hassasiyet
• Burun kanaması
• Şişlik daha geç fark edilebilir ve daha uzun sürebilir
• Kemikler daha kırılgan olduğu için burunda çökme veya eğrilik daha kolay oluşabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Yüze alınan doğrudan darbe (düşme, kavga, spor kazası)
• Trafik kazaları ve araç içi yaralanmalar
• Futbol, basketbol, boks gibi temas gerektiren sporlar
• Ev kazaları, özellikle çocuklarda ve yaşlılarda düşme

Risk faktörleri

• Koruyucu ekipman olmadan temas sporları yapmak
• Emniyet kemeri veya kask kullanmamak
• Düşme riskini artıran denge sorunları veya kas zayıflığı
• Kemik erimesi (osteoporoz) nedeniyle kemiklerin zayıf olması
• Daha önce burun yaralanması geçirmiş olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Burundan berrak sıvı akması veya durdurulamayan kanama varsa
• Burnun şekli gözle görülür şekilde bozulduysa
• Burundan nefes almakta ciddi zorluk çekiyorsanız
• Yüzde uyuşma, görme bozukluğu veya şiddetli baş ağrısı varsa
• Trafik kazası veya yüksekten düşme gibi ciddi bir kaza sonrası burun yaralanması oluştuysa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Burun kırığı olabileceğini düşünüyorsanız, acil bir durum olmasa bile aynı gün veya birkaç gün içinde bir sağlık kuruluşuna başvurun.
• Ağrı 2-3 günden uzun sürerse
• Burun tıkanıklığı bir haftadan uzun süre geçmezse
• Burundan kötü kokulu veya yeşil-sarı renkli akıntı gelirse

Tanı

Doktorunuz önce yaralanmanın nasıl olduğunu soracak ve burnunuzu dışarıdan muayene edecektir. Burnun içini görmek için ışıklı bir alet kullanabilir. Kemik yapısı hakkında daha fazla bilgi almak için röntgen veya bilgisayarlı tomografi (BT) istenebilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene: burnun şekli, hassasiyeti ve iç yapısı değerlendirilir.
• Röntgen: burun kemiklerindeki kırığı gösterebilir.
• Bilgisayarlı tomografi (BT): özellikle ciddi yüz kırıklarında detaylı görüntü sağlar.
• Nazal endoskopi: burun içine ince ve ışıklı bir kamera ile bakılarak kıkırdak ve iç yapılar kontrol edilir.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında burnunuza hafifçe dokunulabilir, bu bir miktar ağrıya neden olabilir. İlk muayenede şişlik nedeniyle kırığın tam şekli hemen görülemeyebilir. Bu yüzden doktorunuz, şişlik indikten sonra (genellikle 3-5 gün içinde) tekrar kontrol etmenizi isteyebilir.

Tedavi

Burun kırığı tedavisinin amacı burnun normal görünümünü ve işlevini korumaktır. Basit kırıklar dinlenme, soğuk uygulama ve ağrı yönetimi ile kendiliğinden iyileşebilir. Daha karmaşık kırıklarda doktor burnu yerine yerleştirebilir veya ameliyat gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• İlk 24-48 saat boyunca burnunuza ince bir bez arasında buz torbası uygulayın; 10-15 dakikadan uzun tutmayın.
• Başınızı yüksekte tutarak şişliği azaltın.
• Burun kanamanız varsa, oturup başınızı hafifçe öne eğin ve burnun ön kısmını 10-15 dakika boyunca sıkın.
• Burnunuzu sümkürmeyin, karıştırmayın veya içine herhangi bir şey sokmayın.
• Ağrı için doktorunuzun önerdiği basit ağrı kesicileri, önerilen şekilde kullanın.
• Gözlük kullanıyorsanız, burun üzerine basmayan bir taşıyıcı veya lens seçeneği için doktorunuza danışın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ağrıyı kontrol etmek için güvenli bir ağrı kesici önerebilir. Eğer burun kemikleri yerinden çıkmışsa, burun bölgesini uyuşturan bir ilaç uygulanarak kemikler burun içinden yerine oturtulabilir. Bu işlem genellikle yaralanmadan sonraki ilk 1-2 hafta içinde yapılır. Bazı durumlarda burun içine tampon konulması veya burun dışına destek ateli yerleştirilmesi gerekebilir. Tüm ilaç ve malzeme kullanımında doktorunuzun talimatlarına uymanız önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kırık çok parçalıysa, burun eğriliği belirginse veya nefes almada kalıcı sorun olacaksa, cerrahi onarım (burun estetiği ve onarım ameliyatı) planlanabilir. Ameliyat genellikle burundaki şişlik ve iltihap tamamen geçtikten sonra, yaralanmadan 3-6 ay sonra yapılır.

Bu durumla yaşamak

İlk birkaç gün evde dinlenmeye çalışın. Burnunuzu koruyun, spor ve fiziksel temastan kaçının. İyileşme sürecinde burnunuzun görünümü zamanla değişecektir; ilk haftalarda şişlik ve morluk olması normaldir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Şişliği azaltmak için ilk 48 saat buz uygulamaya devam edin.
• Uyurken başınızı iki yastıkla yüksekte tutun.
• İlk günler sıcak duş, sauna ve buhar banyosundan kaçının.
• Burnunuzu sümkürmekten ve karıştırmaktan kaçının.
• Doktorunuz izin verene kadar spor ve ağır kaldırmaktan kaçının.
• Burnunuzu darbelerden korumak için kalabalık ortamlarda dikkatli olun.

Diyet ve egzersiz

İyileşirken bol su için ve lifli gıdalarla beslenin. Bu hem kabızlığı önler hem de burnunuzu sümkürme ihtiyacını azaltır. İlk hafta ağır egzersizden kaçının. Doktorunuz izin verdiğinde kısa yürüyüşler gibi hafif aktivitelere dönebilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Yüzdeki yaralanmalar görünümünüzle ilgili endişe yaratabilir ve moralinizi bozabilir. Bu duygular çok normaldir. Zamanla şişlik ve morluklar geçer, burun doğal görünümüne kavuşur. Eğer kendinizi çok kötü hissediyor veya kendinize zarar verme düşünceniz oluyorsa, hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun. Ayrıca doktorunuzla veya bir ruh sağlığı uzmanıyla görüşmekten çekinmeyin.

Önleme

Her kaza önlenemese de burun kırığı riskini azaltabilirsiniz: temas sporlarında yüz koruyucu veya kask kullanmak, araçta emniyet kemeri takmak, motosiklet ve bisiklette kask giymek, evde kaygan zeminleri düzeltmek ve düşme riskini azaltmak buna yardımcı olur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Burun şeklinde kalıcı eğrilik veya çöküklük
• Kronik burun tıkanıklığı ve nefes alma zorluğu
• Burun içindeki duvarın eğrilmesi (septum deviasyonu)
• Tekrarlayan burun kanamaları
• Yüz kemiklerindeki hava boşluklarının iltihaplanması (sinüzit) riskinde artış
• Burun içindeki kıkırdak yaralanmalarının iyileşmemesi

Uzun vadeli görünüm

Burun kırıklarının büyük çoğunluğu uygun tedavi ile tamamen iyileşir. İlk birkaç hafta şişlik ve morluklar normaldir, ancak zamanla burun büyük ölçüde doğal görünümüne kavuşur. Ameliyat gerekse bile sonuçlar genellikle başarılıdır. Doktorunuzun önerilerine uyar ve kontrollerinize giderseniz, günlük hayatınıza güvenle dönebilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.