Ürik Asit Yüksekliği (Hiperürisemi) Nedir?

Genel Bakış

Ürik asit, vücudunuzun bazı besinlerde ve hücrelerde bulunan pürin adlı maddeleri parçalarken oluşturduğu bir atık maddedir. Normalde böbrekler bu maddenin bir kısmını idrarla dışarı atar. Ancak bazen vücut çok fazla ürik asit üretir ya da böbrekler yeterince hızlı atamaz. Bu durumda kandaki ürik asit seviyesi yükselir. Bu yüksekliğe tıpta hiperürisemi denir. İlk başta hiçbir belirti vermeyebilir, ancak uzun süre yüksek kalırsa eklemlerde, böbreklerde ve dokularda sorunlara yol açabilir.

Evet, oldukça sık görülür. Özellikle erkeklerde ve ileri yaş gruplarında daha yaygındır. Toplumda her 10 erişkinden yaklaşık 1'inde ürik asit seviyesinin normalin üzerinde olduğu düşünülmektedir, ancak bu kişilerin çoğunda belirti görülmez.

Ürik asit yüksekliği her yaşta görülebilir, ancak daha çok orta yaş ve üzeri erkeklerde, aşırı kilolu kişilerde, böbrek hastalığı olanlarda ve ailesinde gut hastalığı bulunanlarda daha sıktır. Kadınlarda menopoz sonrası dönemde risk artar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çoğu kişide hiçbir belirti olmaz
• Ayak başparmağı, ayak bileği veya diz gibi eklemlerde ani ve şiddetli ağrı
• Eklemde kızarıklık, şişlik ve sıcaklık hissi
• Böbrek taşı düşürürken bel veya yan tarafta şiddetli ağrı
• Sık idrara çıkma veya idrar yaparken ağrı
• Bulanık veya kanlı idrar

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda hiperürisemi nadirdir ve genellikle altta yatan bir hastalığa veya doğuştan gelen metabolik bir soruna işaret edebilir.
• Belirtiler eklem ağrısı, şişlik, idrar renginde koyulaşma ve karın ağrısı şeklinde olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda eklem ağrısı çoğu zaman yaşa bağlı kireçlenme ile karıştırılabilir.
• Eklemde ani başlayan kızarıklık ve şişlik gut atağının habercisi olabilir.
• Böbrek fonksiyonları yaşla birlikte azaldığı için ürik asit seviyesi daha kolay yükselebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Böbreklerin ürik asidi yeterince hızlı süzüp atamaması
• Vücudun normalden fazla ürik asit üretmesi
• Kırmızı et, sakatat, deniz ürünleri ve bazı baklagiller gibi pürinden zengin besinleri çok tüketmek
• Aşırı alkol kullanımı, özellikle bira
• Fruktoz içeren şekerli içeceklerin fazla tüketilmesi
• Bazı ilaçlar (idrar söktürücüler, düşük doz aspirin gibi) ürik asidi yükseltebilir
• Böbrek hastalıkları, sedef hastalığı, şeker hastalığı, yüksek tansiyon ve obezite

Risk faktörleri

• Ailede gut veya böbrek taşı öyküsü olması
• Erkek cinsiyet ve ileri yaş
• Aşırı kilo veya obezite
• Yüksek tansiyon, şeker hastalığı ve böbrek hastalığı
• Alkol ve şekerli içecek tüketimi
• Bazı ilaçları düzenli kullanmak
• Çok düşük kalorili diyetler veya açlık

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Eklemde ani başlayan, şiddetli ağrı ve şişlik varsa
• Eklemde kızarıklık, sıcaklık ve ateş birlikte görülüyorsa
• Böbrek bölgesinde şiddetli ağrı veya idrarda kan varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kan testinizde ürik asit yüksek çıktıysa ve henüz bir doktora danışmadıysanız
• Gut veya böbrek taşı nedeniyle tedavi görüyorsanız ve kontrol zamanınız geldiyse
• Ailenizde gut hastalığı veya böbrek taşı olması nedeniyle risk taşıdığınızı düşünüyorsanız

Tanı

Doktorunuz önce belirtilerinizi dinler, fizik muayene yapar ve risk faktörlerinizi sorgular. Kesin tanı koymak için kan testi ister. Gerekirse eklemden sıvı örneği alarak veya böbrek görüntülemesi yaparak tanıyı doğrular.

Yapılabilecek testler

• Kan ürik asit testi: Kandaki ürik asit miktarını ölçer
• Böbrek fonksiyon testleri: Böbreklerin ne kadar iyi çalıştığını gösterir
• İdrar testi: İdrarla atılan ürik asit miktarını değerlendirir
• Eklem sıvısı analizi: Eklemde şişlik varsa, oradaki sıvıda ürik asit kristalleri aranır
• Ultrason veya bilgisayarlı tomografi: Böbrek taşı olup olmadığını görmek için yapılabilir

Randevunuzda neler beklenir

Tanı genellikle kan testiyle kolayca konur. Doktorunuz size yaşam tarzı önerilerinde bulunabilir, kanınızdaki diğer değerleri de kontrol ederek şeker, tansiyon ve böbrek sağlığı gibi konuları birlikte değerlendirir. Bazı kişilerde ürik asit seviyesini düşürmek için ilaç tedavisi gerekebilir, ancak bu kararı yalnızca doktorunuz verir.

Tedavi

Tedavinin amacı ürik asit seviyesini normal aralığa indirmek ve gut ataklarını, böbrek taşlarını önlemektir. Belirti vermeyen kişilerde öncelikle beslenme ve yaşam tarzı değişiklikleri önerilir. Belirtiler varsa veya seviye çok yüksekse, doktorunuz ilaç tedavisi uygulayabilir. Bu ilaçlar ürik asit üretimini azaltabilir veya böbreklerden atılımını artırabilir.

Evde kişisel bakım

• Günde en az 2-2,5 litre su içmeye özen gösterin
• Alkolü, özellikle birayı sınırlayın veya bırakın
• Şekerli meşrubat ve hazır meyve sularından kaçının
• Kırmızı et, sakatat ve deniz ürünlerini aşırı tüketmeyin
• Kilonuzu sağlıklı bir aralıkta tutmaya çalışın, ancak çok hızlı kilo vermekten kaçının
• Düzenli yürüyüş ve egzersiz yapın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, ürik asit düzeyinizi düşürmek için uygun göreceği bir ilaç tedavisi önerebilir. Bu ilaçların ne zaman kullanılacağına, hangi dozda başlanacağına ve ne kadar süreyle kullanılacağına yalnızca doktorunuz karar verir. Eklem iltihabını hafifletmek için de geçici olarak iltihap giderici tedaviler eklenebilir. Hiçbir ilacı kendi başınıza kullanmayın; doz ve tedavi süresi mutlaka doktor kontrolünde olmalıdır.

Bu durumla yaşamak

Hiperürisemi genellikle ömür boyu süren bir durumdur, ancak düzenli takip ve sağlıklı alışkanlıklarla kontrol altına alınabilir. Belirtilerinizi takip etmek, özellikle eklem ağrısı ve böbrek bölgesi ağrısı gibi durumlarda erken müdahale etmek önemlidir. Doktorunuzun önerdiği kontrollere gitmeyi ihmal etmeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün düzenli su için
• Sebze ve meyve ağırlıklı, dengeli beslenin
• Kilo kontrolü sağlayın; bu ürik asit düzeyini düşürmeye yardımcı olabilir
• Stresten uzak durmaya çalışın ve uyku düzeninize dikkat edin
• Sigara ve alkolden kaçının

Diyet ve egzersiz

Düşük pürin içeren bir beslenme düzeni ürik asidi dengelemeye yardımcı olur. Bol su tüketimi böbreklerin ürik asidi atmasını kolaylaştırır. Haftanın çoğu günü 30 dakika orta tempolu yürüyüş yapmak, kilo kontrolüne ve genel sağlığa katkı sağlar. Çok yoğun egzersizden kaçınmak gerekebilir, çünkü ani ve ağır egzersiz ürik asidi geçici olarak yükseltebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Gut atakları veya böbrek taşı ağrısı yaşayan kişilerde kaygı ve depresyon görülebilir. Sürekli ağrı endişesi, uyku düzenini ve günlük yaşamı etkileyebilir. Bu duyguları yaşıyorsanız doktorunuzla konuşun; gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek alabilirsiniz.

Önleme

Genetik yatkınlık gibi bazı riskleri değiştiremeseniz de, ürik asit yüksekliğini önlemek için yapabileceğiniz çok şey vardır. Sağlıklı bir kiloda kalmak, yeterli su içmek, alkol ve şekerli içecekleri sınırlamak, kırmızı et ve deniz ürünlerini ölçülü tüketmek en etkili önlemlerdir.

Tarama programları

Hiperürisemi için topluma genel bir tarama önerilmez. Ancak risk grubundaysanız (aile öyküsü, obezite, yüksek tansiyon, böbrek hastalığı gibi) doktorunuz rutin kan testlerinde ürik asit seviyenizi kontrol edebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Gut hastalığı: eklemlerde tekrarlayan, şiddetli ağrılı iltihap atakları
• Böbrek taşı oluşumu: şiddetli ağrı, idrar yolu tıkanıklığı
• Tofü adı verilen ürik asit kristal birikintileri: özellikle eklem çevresinde, kulakta ve yumuşak dokularda görülebilir
• Böbrek hasarı: uzun süre yüksek seyreden ürik asit böbrek fonksiyonlarını bozabilir
• Eklemde kalıcı hasar ve hareket kısıtlılığı

Uzun vadeli görünüm

Hiperürisemi iyi yönetilebilir bir durumdur. Düzenli doktor takibi, sağlıklı beslenme, yeterli su tüketimi ve gerektiğinde uygun ilaç tedavisi ile çoğu kişide komplikasyonlar önlenebilir veya ciddi şekilde azaltılabilir. Erken fark edildiğinde ve doğru adımlar atıldığında, yaşam kalitenizi korumanız mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.