İnterstisyel Akciğer Hastalığı

Genel Bakış

İnterstisyel akciğer hastalığı (İAH), akciğer dokusunun iltihaplanması ve zamanla sertleşip kalınlaşması (skarlaşması) sonucu nefes almayı zorlaştıran bir grup hastalığın ortak adıdır. Bu hastalıklar akciğerin hava keseciklerini çevreleyen dokuda hasara yol açar.

İnterstisyel akciğer hastalığı, KOAH veya astım gibi hastalıklara göre daha az görülür. Kesin görülme sıklığı tam bilinmemekle birlikte nadir hastalıklar arasında kabul edilir.

Her yaşta görülebilir, ancak çoğunlukla 50 yaş üzeri erişkinlerde ve özellikle sigara içmiş kişilerde daha sıktır. Bazı türleri bağışıklık sistemi hastalığı olanlarda veya belirli toz ve kimyasallara maruz kalan meslek gruplarında daha yaygındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kuru ve inatçı öksürük
• Eforla ortaya çıkan nefes darlığı
• Yorgunluk ve halsizlik
• Göğüste rahatsızlık veya sıkışma hissi
• İştahsızlık ve istemsiz kilo kaybı

Çocuklarda belirtiler

• Nefes alırken zorlanma ve hızlı solunum
• Emme ve beslenmede güçlük
• Kilo alamama veya gelişimde gerilik
• Sık sık tekrarlayan akciğer enfeksiyonları

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Nefes darlığında belirgin artış
• Günlük aktivitelerde çabuk yorulma
• Bilinç bulanıklığı veya dalgınlık (ciddi oksijen düşüklüğünde)
• Öksürük ve balgamda artış

Nedenler

Ana nedenler

• İdiyopatik (bilinmeyen nedenli) akciğer fibrozisi
• Otoimmün hastalıklar (romatoid artrit, skleroderma gibi)
• Uzun süreli kuş, mantar veya küf maruziyeti
• Asbest, silika gibi zararlı tozların solunması
• Bazı ilaç tedavilerinin yan etkisi (kendi başına ilaç kullanmayın)
• Radyasyon tedavisi öyküsü

Risk faktörleri

• Sigara içmek veya eskiden içmiş olmak
• Ailede akciğer fibrozisi öyküsü
• Madencilik, inşaat, tarım gibi tozlu işlerde çalışmak
• Bağışıklık sistemini etkileyen hastalıklara sahip olmak
• Yaşın ilerlemesi (özellikle 50 yaş üstü)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığınız hızla kötüleşiyorsa
• Dinlenirken bile nefes almakta zorlanıyorsanız
• Öksürüğünüz kanlı balgamla birlikteyse

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kuru öksürüğünüz birkaç haftadır geçmiyorsa
• Merdiven çıkarken veya yürürken beklediğinizden çok daha çabuk nefes nefese kalıyorsanız
• Sürekli yorgunluk ve halsizlik hissediyorsanız

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler ve akciğerlerinizi dinler. Ardından görüntüleme ve solunum fonksiyon testleriyle tanıyı destekler. Bazı durumlarda kesin tanı için akciğer biyopsisi gerekebilir.

Yapılabilecek testler

• Göğüs röntgeni
• Yüksek çözünürlüklü bilgisayarlı tomografi (HRCT)
• Solunum fonksiyon testleri (nefes ölçüm testleri)
• Kan testleri (iltihap ve bağışıklık belirteçleri)
• Oksijen düzeyi ölçümü (pulse oksimetri)
• Akciğer biyopsisi (nadir durumlarda)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci zaman alabilir; bazı testler hastanede yapılabilir. Doktorunuz sonuçları sizinle ayrıntılı olarak paylaşacak ve size bir takip planı oluşturacaktır.

Tedavi

İnterstisyel akciğer hastalığının tedavisi altta yatan nedene ve hastalığın şiddetine göre değişir. Amaç genellikle hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak, belirtileri hafifletmek ve yaşam kalitesini korumaktır.

Evde kişisel bakım

• Sigara içiyorsanız bırakmanız için destek alın
• Düzenli uyuyun ve dinlenmeye özen gösterin
• Nefes darlığınızı artıran ortamlardan ve maddelerden uzak durun
• Hekiminizin önerdiği şekilde düzenli kontrol muayenelerine gidin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz size iltihabı azaltan veya akciğer dokusundaki sertleşmeyi yavaşlatmaya yardımcı olan tedaviler önerebilir. Kortikosteroid adı verilen ilaçlar, bağışıklık sistemini düzenleyen ilaçlar veya akciğer fibrozisine yönelik özel tedaviler bu grupta yer alır. Ayrıca oksijen desteği de gerekebilir. Hangi tedavinin size uygun olduğuna yalnızca doktorunuz karar vermelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İleri evre hastalarda ve uygun adaylarda akciğer nakli (transplantasyon) bir seçenek olarak değerlendirilebilir. Bu karar; hastalığın seyri, genel sağlık durumu ve uzman ekip tarafından yapılan değerlendirmeye göre verilir.

Bu durumla yaşamak

Günlük yaşamınızı düzenlerken enerjinizi korumaya çalışın. Gerektiğinde kısa molalar verin, nefes nefese kalmamak için aktivitelerinizi planlayın. Ailenizden ve çevrenizden destek istemekten çekinmeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara dumanından tamamen uzak durun
• Zararlı toz, duman ve kimyasallara karşı maske veya koruyucu ekipman kullanın
• Doktorunuzun önerdiği solunum egzersizlerini düzenli yapın
• Grip ve zatürre aşılarınızı yaptırın

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenmek, vücut direncinizi korumanıza yardımcı olur. Doktorunuza danışarak hafif tempolu yürüyüşler veya size özel solunum egzersizleri yapabilirsiniz. Eğer kilo kaybınız varsa, beslenme desteği almanız gerekebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Nefes almakta zorlanmak kaygı ve korku yaratabilir; bu oldukça anlaşılır bir durumdur. Bu duygularla başa çıkabilmek için bir psikolog veya psikiyatristten destek alabilirsiniz. Gerekirse doktorunuza bu konuda hislerinizi açıkça anlatın.

Önleme

İnterstisyel akciğer hastalığının bazı türleri tamamen önlenemez. Ancak sigara içmemek, zararlı toz ve kimyasallara maruziyeti azaltmak ve genel sağlığınıza dikkat etmek riski önemli ölçüde azaltabilir.

Aşılar

Grip ve zatürre aşıları, akciğer enfeksiyonlarını önlemede önemlidir. Aşı takviminiz için doktorunuza veya aile sağlığı merkezinize danışın.

Tarama programları

Rutin bir tarama testi yoktur. Ancak ailede akciğer hastalığı öyküsü olanlar veya mesleki risk taşıyanlar düzenli doktor kontrolünde olmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Akciğer dokusunda ilerleyici hasar ve sertleşme
• Kandaki oksijen düzeyinin düşmesi (hipoksemi)
• Akciğer damarlarında yüksek tansiyon (pulmoner hipertansiyon)
• Kalp yetmezliği riskinde artış
• Yaşam kalitesinde belirgin bozulma

Uzun vadeli görünüm

Hastalığın seyri kişiden kişiye çok farklılık gösterir. Tedaviye erken başlamak hastalığın ilerlemesini yavaşlatabilir ve belirtileri kontrol altına alabilir. Güncel tedaviler ve desteklerle birçok kişi yıllarca bağımsız ve kaliteli bir yaşam sürebilir. Umutlu olmak için neden var; yalnız değilsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.