Pyoderma Gangrenozum: Nedir, Belirtileri ve Tedavisi

Genel Bakış

Pyoderma gangrenozum, ciltte ağrılı ülserlerin (yara) oluştuğu nadir bir hastalıktır. Bağışıklık sistemi, vücudun kendi dokusuna saldırarak ciltte derin yaralara neden olur. Bu durum bulaşıcı değildir ve cilt kanseri ile ilgisi yoktur.

Hayır, pyoderma gangrenozum oldukça nadir bir hastalıktır. Her yıl belirli sayıda kişide görülür.

Genellikle 20 ila 50 yaş arası yetişkinlerde ve kadınlarda daha sık görülür. Ayrıca iltihaplı bağırsak hastalığı, romatoid artrit veya kan hastalıkları gibi başka durumlarla birlikte olabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte küçük, kızarık bir şişlik ya da içi sıvı dolu kabarcık olarak başlar.
• Birkaç gün içinde ağrılı, derin ve kenarları morumsu bir ülser (yara) gelişir.
• Yaranın kenarları sıklıkla oyuk ve altı oyulmuş görünümde olur.
• En sık bacaklarda görülür; ancak kollar, gövde ve yüzde de olabilir.
• Yara bölgesinde şiddetli ağrı olur.
• Bazı kişilerde birden fazla yara aynı anda görülebilir.

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda nadirdir, ancak görüldüğünde lezyonlar genellikle gövde, bacak ve kalça bölgesinde olabilir.
• Çocuklarda erişkinlere göre daha çabuk yayılabilir ve altta yatan hastalık bulunma olasılığı daha yüksektir.
• Tanı, diğer cilt hastalıklarıyla karışabildiği için çocuklarda gecikebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda yaralar daha yavaş iyileşebilir ve enfeksiyon riski artabilir.
• Yaşlılarda kalp hastalığı, damar tıkanıklığı veya diyabet gibi ek hastalıklar varsa tedavi daha karmaşık olabilir.
• Ağrı ve yara bakımı yaşam kalitesini daha fazla etkileyebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir.
• Bağışıklık sisteminin aşırı çalışması ve cilt hücrelerine yanlışlıkla saldırması söz konusudur.
• Nötrofil adı verilen bağışıklık hücrelerinin ciltte birikerek doku hasarına yol açtığı düşünülmektedir.
• Hastalığın başlaması veya kötüleşmesi sıklıkla ciltteki küçük bir travma, iğne veya cerrahi kesi ile tetiklenebilir.

Risk faktörleri

• İltihaplı bağırsak hastalıkları (Ülseratif kolit ve Crohn hastalığı gibi)
• Romatoid artrit ve diğer otoimmün hastalıklar
• Kan hastalıkları (özellikle bazı lösemi ve lenfoma türleri)
• Bazı kronik iltihaplı eklem ve deri hastalıkları
• Geçirilmiş cilt travması, ameliyat izleri veya iğne uygulanan bölgeler

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yara hızla yayılıyor ve ağrı çok şiddetliyse
• Yaranın çevresinde yaygın kızarıklık, akıntı veya ateş varsa
• Altta yatan bağırsak veya kan hastalığı gibi durumlar kötüleştiyse

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ciltte geçmeyen, ağrılı ve iyileşmeyen bir yara fark ettiğinizde bir sağlık kuruluşuna başvurun.
• Daha önce pyoderma gangrenozum geçirdiyseniz ve yeni bir lezyon oluşursa.

Tanı

Tanı için öncelikle dermatoloji (cilt hastalıkları) uzmanına başvurulur. Doktor hastanın öyküsünü alır, yarayı muayene eder. Pyoderma gangrenozumun kesin bir laboratuvar testi yoktur; tanı benzer görünümlü hastalıklar dışlanarak konur.

Yapılabilecek testler

• Yara kültürü (enfeksiyon olup olmadığını anlamak için)
• Cilt biyopsisi (lokal anesteziyle küçük bir parça alınarak patolojide incelenmesi)
• Kan testleri (iltihap belirteçleri, otoantikorlar, kan sayımı)
• Gerekirse altta yatan hastalıkları araştırmak için kolonoskopi veya görüntüleme testleri

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci zaman alabilir çünkü bu hastalık diğer cilt ülserlerine çok benzer. Doktorunuz bir dizi test isteyebilir. Bu süreçte sabırlı olmanız önemlidir; kesin tanı ve altta yatan hastalığın bulunması tedavinin başarısını artırır.

Tedavi

Tedavinin amacı iltihabı kontrol altına almak, ağrıyı azaltmak ve yaranın iyileşmesini sağlamaktır. Ayrıca altta yatan bir hastalık varsa onun da tedavisi gerekir. Tedavi kişiye özeldir; hastalığın şiddetine, yara sayısına ve eşlik eden hastalıklara göre planlanır.

Evde kişisel bakım

• Yaraları temiz ve nemli tutmak, doktorun önerdiği pansumanları düzenli yapmak
• Cildi travmadan korumak; sert kumaşlardan, sürtünmeden ve darbeden kaçınmak
• Sigara içmemek, çünkü sigara yara iyileşmesini yavaşlatır
• Doktorunuzla konuşmadan yarayı kaşımamak veya oymamak
• Yara pansumanında kullanılan malzemeleri eczaneden temin ederken eczacıya danışmak

Tıbbi tedaviler

Tedavide genellikle iltihabı baskılayıcı sistemik (ağızdan veya damardan alınan) ilaçlar kullanılır. Bunlar kortikosteroidler, bağışıklık sistemini düzenleyen ajanlar ve biyolojik tedavileri içerebilir. Şiddetli vakalarda hastane yatışı ve intravenöz tedavi gerekebilir. İlaç seçimi ve dozu hastanın durumuna göre uzman hekim tarafından belirlenir. Ayrıca yara bakımı için topikal kremler ve özel pansumanlar önerilebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi müdahale, cilt travması yaraları artırabileceği için genellikle önerilmez. Ancak yaranın temizlenmesi veya iyileşmiş dokunun onarılması amacıyla bazı kontrollü durumlarda, iltihap baskılandıktan sonra cerrahiden yararlanılabilir.

Bu durumla yaşamak

Pyoderma gangrenozum ile yaşarken düzenli yara bakımı ve doktor takibi çok önemlidir. Ağrı yönetimi için doktorunuzun önerdiği yöntemleri kullanın. Yaraların tamamen iyileşmesi haftalar veya aylar alabilir; bu süreçte kendinize karşı sabırlı olun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Cildi yaralanmalardan koruyun; iğne, lazer gibi işlemlerden kaçının.
• Güneş koruyucu kullanın ve cildi nemlendirin.
• Dengeli beslenin ve yeterli protein alın.
• Stresten uzak durmaya çalışın; stres hastalığı tetikleyebilir.
• Düzenli doktor kontrollerini aksatmayın.

Diyet ve egzersiz

Egzersiz genellikle güvenlidir ancak yaralı bölgeyi zorlayan hareketlerden kaçınılmalıdır. İltihaplı bağırsak hastalığı gibi eşlik eden bir durum varsa, beslenme planı bu hastalığa göre düzenlenmelidir. Diyetisyenden destek almak faydalı olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ve ağrılı bir cilt hastalığı olması nedeniyle kaygı, üzüntü ve depresyon yaşanabilir. Bu duygular normaldir; bir ruh sağlığı uzmanından destek almak veya hasta destek gruplarına katılmak iyilik halini artırabilir. Kendinizi yalnız hissetmeyin, çevrenize açılın.

Önleme

Pyoderma gangrenozumu tamamen önlemek mümkün değildir. Ancak cilt travmasından kaçınmak, mevcut altta yatan hastalıkları düzenli tedavi etmek ve yeni oluşan yaralara erken müdahale etmek hastalığın şiddetini azaltabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Yaraların giderek büyümesi ve derin dokulara yayılması
• Ciddi bakteriyel enfeksiyonlar ve sepsis riski
• Yara iyileştikten sonra büyük ve belirgin izler kalması
• Şiddetli ağrı nedeniyle yaşam kalitesinin düşmesi
• Altta yatan bağırsak veya kan hastalığının gözden kaçması durumunda ilerlemesi

Uzun vadeli görünüm

Pyoderma gangrenozum tedaviyle genellikle kontrol altına alınabilir. Yaralar tamamen iyileşebilir, ancak hastalık zaman zaman tekrarlayabilir. Erken tanı ve uygun tedavi ile iyileşme şansı yüksektir. Tedavide başarılı olmak için doktorunuzla iş birliği içinde olmanız ve önerilere uymanız önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.