Peritonit (Karın Zarı İltihabı)

Genel Bakış

Peritonit, karnınızın içini kaplayan ince zarın (periton) iltihaplanmasıdır. Çoğu zaman mikropların bu bölgeye girmesiyle oluşur. Karın ağrısı, ateş ve karın gerginliği yapar. Acil tedavi gerektiren ciddi bir durumdur.

Peritonit sık görülen bir hastalık değildir, ama görüldüğünde ciddiye alınması gerekir. Özellikle karın ameliyatı geçirenlerde, karın içi enfeksiyonlarda ve periton diyalizi yapan hastalarda risk daha fazladır.

Her yaşta görülebilir, ancak bazı gruplarda daha sıktır: karın cerrahisi geçirenler, böbrek hastaları (periton diyalizi yapıyorsanız), siroz gibi karaciğer hastalığı olanlar ve bağışıklık sistemi zayıf kişiler. Çocuklar ve yaşlılar da risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Karın bölgesinde başlayan ve giderek artan şiddetli ağrı
• Karın kaslarının sertleşmesi ve dokununca ağrıması
• Karında şişkinlik ve gaz yapamama
• Yüksek ateş ve titreme
• Bulantı, kusma, iştahsızlık
• Hızlı kalp atışı ve hızlı nefes alma

Çocuklarda belirtiler

• Huysuzluk ve sürekli ağlama
• Yemek yemeyi reddetme
• Ateş ve kusma
• Karın ağrısı nedeniyle bacakları karnına çekme

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Klasik belirtiler silik olabilir; ağrı az hissedilebilir
• Bilinç karışıklığı, uyku hali ve halsizlik
• Hafif ateş veya ateşin hiç olmaması
• Karında hafif gerginlik ama genel durum bozukluğu

Nedenler

Ana nedenler

• Bakterilerin karın boşluğuna girmesiyle oluşan primer peritonit (çoğunlukla karaciğer sirozu olanlarda)
• Karın içi bir organın delinmesi (ülser, apandisit, kalın bağırsak yırtılması)
• Karın cerrahisi sonrası mikrop bulaşması
• Periton diyalizi sırasında kateterden mikrop girmesi
• Yaralanma veya travma sonucu karın içi organların zarar görmesi

Risk faktörleri

• Periton diyalizi yapıyor olmak
• Karaciğer sirozu ya da hepatit gibi karaciğer hastalıkları
• Geçirilmiş karın ameliyatı
• Bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar veya tedaviler
• Kronik böbrek yetmezliği

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani, şiddetli ve sürekli karın ağrısı
• Ateşle birlikte karın ağrısı
• Kusma ve karın şişkinliği
• Periton diyalizi yapıyorsanız karın ağrısı veya bulanık diyaliz sıvısı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Bir günden uzun süren karın ağrısı
• Yemek yiyememe, bulantı hissi
• Acil belirtiler yoksa gün içinde aile hekiminize başvurabilirsiniz

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler ve karnınızı muayene eder. Peritonit düşünürse hastanede ileri incelemeler yapar. Tanı için kan testleri, görüntüleme yöntemleri ve gerekirse karın sıvısından örnek alınması gerekir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene: karın bölgesinin hassasiyeti ve sertliği değerlendirilir
• Kan testleri: iltihap belirteçleri (CRP, beyaz küre) ve kan kültürü
• Karın ultrason veya bilgisayarlı tomografi (BT)
• Parasentez: karın sıvısından iğne ile örnek alınması

Randevunuzda neler beklenir

Hastanede doktorunuz size birkaç saat içinde kesin tanı koymaya çalışacaktır. Bazı tetkikler ayakta yapılabilir, bazıları için kısa süreli yatış gerekebilir. Ağrı kesici verilmesi gerekebilir ancak bazı durumlarda muayene bulgularını gizleyeceği için doktorunuz vermeyi erteleyebilir.

Tedavi

Peritonit tedavisi mutlaka hastanede yapılır. Amaç enfeksiyonu kontrol altına almak, destek tedavisi uygulamak ve altta yatan sorunu düzeltmektir. Tedavi genellikle damar içi antibiyotikler, serum ve sıvı-elektrolit desteği ve bazen cerrahi girişimi içerir.

Evde kişisel bakım

• Doktor önerisi olmadan ağrı kesici kullanmayın
• Beslenme ve sıvı alımı hakkında doktorunuzun önerilerine uyun
• Karın bölgesinde hassasiyet varsa kesinlikle masaj veya sıcak uygulama yapmayın
• Tedavi sonrası doktorunuzun planladığı kontrolleri aksatmayın

Tıbbi tedaviler

Tedavide öncelikle damar yoluyla sıvı tedavisi ve antibiyotikler uygulanır. Gerekirse iltihaplı bölgenin drenajı yapılır (bir kateterle sıvı boşaltılması). Altta yatan neden cerrahi gerektiriyorsa ameliyatla karın içi temizlenir ve yırtık veya organdaki sorun onarılır. Hangi tedavinin uygulanacağı peritonitin nedenine ve hastanın durumuna bağlıdır. Tüm süreç doktorunuz tarafından planlanır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Özellikle organ delinmesi, apandisit, bağırsak tıkanıklığı veya abse (iltihap birikimi) durumunda cerrahi müdahale hayat kurtarıcı olabilir. Ameliyatla karın boşluğu temizlenir ve olası bir yırtık onarılır.

Bu durumla yaşamak

Peritonit atlatan hastaların iyileşme süreci birkaç hafta sürebilir. Bu dönemde yorgunluk ve halsizlik normaldir. Doktorunuzun verdiği ilaçları eksiksiz kullanın. Özellikle diyaliz hastaları hijyen kurallarına çok dikkat etmelidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku ve yeterli dinlenme
• Sigaradan ve alkolden uzak durma
• Stresle başa çıkma yolları (nefes egzersizleri, rahatlama teknikleri)
• Rutin sağlık kontrollerini ihmal etmemek

Diyet ve egzersiz

İyileşme döneminde doktorunuzun önerdiği diyete uyun. Genellikle az yağlı, lif yönünden zengin ve yumuşak bir beslenme önerilebilir. Ağır egzersizden kaçının; ancak doktorunuz izin verdiğinde kısa yürüyüşler yapmak iyileşmeye katkı sağlar.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Peritonit gibi ciddi bir hastalık geçirmek kaygı, korku ve umutsuzluk hisleri oluşturabilir. Bu duygular normaldir. Yalnız kalmayın; hislerinizi ailenizle ve doktorunuzla paylaşın. Gerekirse psikolojik destek alın.

Önleme

Peritonitin bazı nedenleri önlenebilir. Özellikle periton diyalizi yapan hastalarda kateter bakımına uymak enfeksiyon riskini azaltır. Karın ameliyatları sonrası doktor önerilerine uymak önemlidir. Kronik karaciğer hastalığı gibi risk faktörleri olanların düzenli doktor kontrolünde olması gerekir.

Aşılar

Genel olarak peritonite karşı özel bir aşı yoktur. Ancak bazı enfeksiyon aşıları (örneğin pnömokok ve grip aşısı), riskli hastalarda peritonit gelişme ihtimalini dolaylı olarak azaltabilir. Doktorunuz risklerinize göre aşılama yapılmasını önerebilir.

Tarama programları

Risk altındaki kişilerde rutin peritonit taraması önerilmez. Ancak siroz veya diyaliz gibi kronik hastalıkları olanlar düzenli doktor takibinde olmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sepsis (iltihabın tüm vücuda yayılması)
• Karın içinde abse (cepli iltihap) oluşması
• Bağırsak fonksiyonlarının durması (ileus)
• Organ yetmezliği ve şok
• Hayat kaybı

Uzun vadeli görünüm

Peritonit ne kadar erken fark edilir ve hastanede tedavi edilirse iyileşme şansı o kadar yüksektir. Etkin antibiyotik ve gerektiğinde cerrahi tedavi ile çoğu kişi tamamen iyileşir. Geç kalınmış vakalarda iyileşme zor olsa da, gelişmiş yoğun bakım imkanlarıyla birçok hasta sağlığına kavuşur.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.