Miyokard İskemisi: Kalp Kasına Yetersiz Kan Akışı

Genel Bakış

Miyokard iskemisi, kalp kasına yeterince oksijen ve besin taşıyan kanın ulaşamaması durumudur. Bu genellikle kalp damarlarının daralması veya tıkanması sonucu oluşur. Kalp kası oksijensiz kalınca göğüs ağrısı (anjina) veya başka belirtiler ortaya çıkabilir.

Evet, dünyada ve Türkiye'de çok yaygın bir durumdur. Kalp damar hastalıkları, toplumda önde gelen ölüm nedenlerinden biridir.

Genellikle 50 yaş üstü yetişkinleri etkiler, ancak risk faktörleri olan gençlerde de görülebilir. Erkeklerde daha sık olmakla birlikte, menopoz sonrası kadınlarda risk belirgin şekilde artar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüste sıkışma, baskı veya ağrı (genellikle birkaç dakika sürer)
• Nefes darlığı
• Yorgunluk ve halsizlik
• Ağrının boyuna, çeneye, omuza veya kola yayılması
• Soğuk terleme
• Mide bulantısı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda çok nadirdir, ancak doğuştan kalp damar anomalileri veya bazı hastalıklar (örneğin Kawasaki hastalığı) sonucu görülebilir.
• Belirtiler genellikle yorgunluk, huzursuzluk, beslenme güçlüğü ve nefes alma zorluğu şeklinde olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda klasik göğüs ağrısı olmayabilir.
• Bunun yerine aşırı yorgunluk, baş dönmesi, bilinç karışıklığı, nefes darlığı veya sadece halsizlik gibi belirtiler görülebilir.
• Bu atipik belirtiler göz ardı edilmemelidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Koroner arterlerin (kalbi besleyen damarların) içinde plak adı verilen yağlı birikintilerin oluşması (ateroskleroz)
• Bir plak yırtıldığında üzerinde kan pıhtısı oluşarak damarı aniden tıkaması
• Koroner arter spazmı (damarın aniden kasılarak daralması)

Risk faktörleri

• Sigara içmek ve tütün kullanımı
• Yüksek tansiyon
• Yüksek kolesterol seviyeleri
• Şeker hastalığı (diyabet)
• Fazla kilolu veya obez olmak
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü
• İleri yaş
• Yüksek stres düzeyi

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göğüs ağrınız istirahatte geçmiyorsa veya giderek kötüleşiyorsa
• Yeni başlayan göğüs ağrısı veya nefes darlığı varsa
• Bayılma veya ciddi halsizlik yaşadıysanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Göğüs ağrınız eforla oluyor ve dinlenince geçiyorsa
• Kalp hastalığı risk faktörleriniz varsa (yüksek tansiyon, diyabet, kolesterol vb.) ve hiç kontrol ettirmediyseniz
• Bir yıldan uzun süredir sağlık kontrolü yaptırmadıysanız

Tanı

Doktor öncelikle tıbbi öykünüzü dinler, aile geçmişinizi sorgular ve fizik muayene yapar. Ardından belirtilere ve risk faktörlerinize göre çeşitli testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Elektrokardiyogram (EKG) – kalbin elektriksel aktivitesini kaydeder
• Kan testleri – kalp hasarını gösteren enzimler ve kolesterol, kan şekeri düzeyleri
• Efor testi (stres testi) – kalbin egzersiz sırasındaki yanıtını ölçer
• Ekokardiyografi – kalbin ultrason ile görüntülenmesi
• Anjiyografi (koroner anjiyografi) – damarların içine kontrast madde verilerek röntgenle incelenmesi

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci kişiden kişiye farklılık gösterir. Gerekli testler genellikle aynı gün veya birkaç gün içinde tamamlanır. Doktorunuz sonuçlara göre size en uygun tedavi planını anlatacak ve sorularınızı yanıtlayacaktır.

Tedavi

Miyokard iskemisinin tedavisinde temel amaç, kalp kasına giden kan akışını yeniden sağlamak, belirtileri kontrol altına almak ve kalp krizi riskini azaltmaktır. Tedavi, yaşam tarzı değişiklikleri, ilaçlar ve bazen girişimsel işlemleri içerir.

Evde kişisel bakım

• Sigara ve tütün ürünlerini tamamen bırakmak
• Doktorun önerdiği şekilde düzenli egzersiz yapmak
• Sağlıklı ve dengeli beslenmek
• Kilonuzu sağlıklı bir aralıkta tutmak
• Stresi yönetmek için nefes egzersizleri veya meditasyon gibi yöntemler denemek
• Doktorun verdiği tüm ilaçları tarif edildiği şekilde kullanmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kanın pıhtılaşmasını önleyen, kolesterolü düşüren, tansiyonu kontrol eden veya kalbin yükünü azaltan ilaçlar önerebilir. İlaçlar mutlaka doktor tarafından reçete edilir ve düzenli kullanılmalıdır. Hangi ilacın size uygun olduğuna doktorunuz karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı durumlarda, damarlardaki darlık veya tıkanıklık çok ilerlemişse, anjiyoplasti (balon ile damarı genişletme ve stent yerleştirme) veya bypass cerrahisi gibi girişimsel işlemler gerekebilir. Bu karar, damar hasarının yaygınlığına ve genel sağlık durumunuza göre verilir.

Bu durumla yaşamak

Miyokard iskemisi ile yaşamak, belirtilerinizi tanımayı ve tetikleyicilerden kaçınmayı gerektirir. Doktorunuzun önerilerine uymak, düzenli kontrollere gitmek ve ortaya çıkan yeni belirtileri hemen bildirmek önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün en az 30 dakika tempolu yürüyüş gibi orta düzey egzersizler yapın (doktor onayı ile)
• Akdeniz tipi beslenme tarzını benimseyin: bol sebze, meyve, tam tahıl, balık ve zeytinyağı
• Tuz, işlenmiş gıdalar ve doymuş yağlardan kaçının
• Sigara içmeyin ve içilen ortamlardan uzak durun
• Uyku düzeninize dikkat edin ve yeterli uyuyun

Diyet ve egzersiz

Diyetisyeniniz veya doktorunuz size özel bir beslenme planı oluşturabilir. Genel olarak, sebze ve meyve ağırlıklı, tam tahıllı, az yağlı ve az tuzlu beslenmek önerilir. Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta aktivite hedefleyin. Ancak egzersiz programına başlamadan önce mutlaka doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kalp hastalığı tanısı almak kaygı ve depresyona yol açabilir. Bu duyguların normal olduğunu bilmek ve destek aramak önemlidir. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten yardım almaktan çekinmeyin. Aileniz ve arkadaşlarınızla duygularınızı paylaşmak da iyileşmeye katkı sağlar.

Önleme

Evet, çoğu durumda miyokard iskemisi önlenebilir veya ilerlemesi yavaşlatılabilir. Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, sigara bırakma, kilo kontrolü ve tansiyon/kolesterol/diyabeti yönetme en önemli adımlardır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp krizi (miyokard enfarktüsü)
• Kalp yetmezliği – kalbin vücuda yeterli kan pompalayamaması
• Kalp ritim bozuklukları (aritmi)
• Ani kalp durması

Uzun vadeli görünüm

İyi haber şu ki, miyokard iskemisi erken teşhis edildiğinde ve uygun şekilde tedavi edildiğinde birçok insan uzun ve sağlıklı bir yaşam sürdürebilir. Tedaviye ve yaşam tarzı değişikliklerine uyum, kalp krizi riskini büyük ölçüde azaltır. Umutlu olmak için her neden var.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.