Astrositom: Beyin Tümörü Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Genel Bakış

Astrositom, beynin ve bazen omuriliğin içinde bulunan, yıldız şeklindeki "astrosit" adlı hücrelerden kaynaklanan bir beyin tümörü türüdür. Bu tümörler iyi huylu (yavaş büyüyen) ya da kötü huylu (hızlı büyüyen ve çevreye yayılabilen) olabilir. Halk arasında "beyin tümörü" olarak bilinir.

Astrositom, yetişkinlerde ve çocuklarda görülebilen beyin tümörleri arasında en sık rastlanan türlerden biridir. Ancak tüm beyin tümörleri nadir görülür; bu nedenle toplumda çok yaygın bir hastalık değildir.

Her yaşta görülebilir. Bazı türler çocuklarda, bazıları ise 40-60 yaş arasındaki yetişkinlerde daha sıktır. Cinsiyet farkı tümörün tipine göre değişir; genel olarak erkeklerde biraz daha sık olduğu söylenebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Baş ağrıları (özellikle sabahları daha şiddetli olabilir)
• Nöbet (havale) geçirme
• Bulanık görme, çift görme
• Bulantı ve kusma
• Kollarda veya bacaklarda güçsüzlük, uyuşma
• Denge ve yürüme bozuklukları
• Kişilik ve davranış değişiklikleri
• Hafıza ve dikkat sorunları

Çocuklarda belirtiler

• Okul başarısında düşme
• Büyüme ve gelişmede yavaşlama
• Yeni davranış sorunları, sinirlilik
• Sabahları olan baş ağrısı ve kusma
• Baş çevresinin hızlı büyümesi (bebeklerde)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yeni başlayan kafa karışıklığı
• Bellek kaybı
• Denge sorunları ve düşmeler
• Kişilik değişiklikleri
• Konuşma veya anlama güçlüğü

Nedenler

Ana nedenler

• Astrositomun kesin nedeni bilinmemektedir.
• Beyin hücrelerinin DNA'sındaki değişiklikler (mutasyon) hücrelerin kontrolsüz çoğalmasına yol açar.

Risk faktörleri

• Daha önce beyin bölgesine yüksek doz radyasyon tedavisi almış olmak
• Nadir görülen kalıtsal hastalıklar (nörofibromatozis tip 1, Li-Fraumeni sendromu gibi)
• Ailede beyin tümörü öyküsü (çok nadir)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil belirtilerden herhangi birinde vakit kaybetmeden 112'yi arayın.
• Nöbet geçirme, güç kaybı, bilinç değişikliği gibi durumlarda acile başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Uzun süren, şiddeti artan baş ağrılarınız varsa
• Denge, hafıza, görme veya konuşma sorunlarınız yeni geliştiyse
• Okul çağında çocuğunuzun ders notları düştüyse ve başka belirtiler de varsa

Tanı

Astrositom tanısı için önce nörolojik muayene yapılır. Doktorunuz reflekslerinizi, denge, görme, güç ve duyu kontrolünüzü değerlendirir. Şüphe durumunda beyin görüntüleme yöntemleri ve biyopsi ile kesin tanı konur.

Yapılabilecek testler

• Bilgisayarlı Tomografi (BT)
• Manyetik Rezonans (MR)
• Biyopsi (şüpheli dokudan örnek alma)
• Nörolojik muayene
• Bazı durumlarda EEG (beyin elektrosu)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci birkaç hafta sürebilir. Görüntüleme sonrası biyopsi yapılacaksa kısa bir hastane yatışı gerekebilir. Biyopsi sonucuna göre tümörün derecesi belirlenir ve tedavi planı oluşturulur.

Tedavi

Astrositom tedavisi tümörün büyüklüğüne, yerine, derecesine, yaşınıza ve genel sağlık durumunuza göre planlanır. Tedavide cerrahi, ışın tedavisi ve ilaç tedavileri tek başına veya birlikte kullanılabilir. Amaç tümörü kontrol altına almak, belirtileri azaltmak ve yaşam kalitesini korumaktır.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği kontrollere düzenli gitmek
• Ağrı, bulantı gibi belirtilerde doktorunuza danışmak
• Yeterli dinlenmek ve aşırı yorgunluktan kaçınmak
• Destek almak için aileniz ve arkadaşlarınızla iletişimde kalmak

Tıbbi tedaviler

Tıbbi tedavide; tümörün cerrahi olarak çıkarılması, ışın tedavisi (radyoterapi) ve kanser hücrelerini hedef alan ilaç tedavileri (kemoterapi ve hedefe yönelik tedaviler) uygulanabilir. Hangi tedavinin uygun olduğuna beyin tümörleri konusunda deneyimli doktor ekibi karar verir. İlaçların adları ve dozları doktorunuz tarafından belirlenir; bu bilgileri mutlaka doktorunuzdan alın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ameliyat, tümörün konumu güvenliyse ve hastanın genel durumu elveriyorsa ilk tedavi seçeneği olabilir. Amaç, tümörün olabildiğince güvenli bir şekilde çıkarılmasıdır. Tümörün tamamı alınmasa bile küçültülmesi, diğer tedavilerin daha etkili olmasını sağlayabilir.

Bu durumla yaşamak

Astrositom tanısı sonrası günlük yaşamda bazı zorluklar yaşanabilir. Yorgunluk, hafıza sorunları ve denge problemleri görülebilir. Güvenliğiniz için evde düşme riskini azaltın (halıları sabitleyin, banyoda tutamak kullanın). Planlı ve düzenli bir günlük program yapmak, enerjinizi korumanıza yardımcı olur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku ve dinlenme alışkanlığı edinin.
• Alkol ve sigaradan uzak durun.
• Gün içinde kısa yürüyüşler yaparak hareket edin.
• Araç kullanmadan önce nöbet geçirme riskine karşı doktorunuza danışın.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenmek, bağışıklık sisteminizi güçlendirir. Doktorunuz aksini belirtmedikçe herhangi bir kısıtlama yoktur. Yürüme, esneme gibi düşük yoğunluklu egzersizler hem fiziksel hem de ruhsal olarak iyi hissettirir. Ancak egzersiz programı öncesi doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Astrositom tanısı almak kaygı, korku ve üzüntü yaratabilir. Bu duygular çok normaldir. Depresyon ve anksiyete belirtileri fark ederseniz (umutsuzluk, uyku bozukluğu, isteksizlik) doktorunuzla veya bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşun. Unutmayın, bu süreçte destek almak güçlü olmaktır.

Önleme

Astrositom kendiliğinden gelişen bir hastalık olduğundan, bilinen bir önleme yöntemi yoktur. Ancak sağlıklı bir yaşam tarzı genel sağlığınızı korur. Nöbet geçirme riskini azaltmak için doktorunuzun verdiği talimatlara uyun.

Aşılar

Astrositoma karşı koruyan bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Toplum taraması önerilmez. Yüksek riskli kişiler (örneğin ailesinde nadir genetik hastalık olanlar) için düzenli nörolojik kontrol önerilebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tedavi edilmezse tümör büyüyerek çevre beyin dokusuna baskı yapabilir.
• Beyin içinde sıvı birikimi (hidrosefali) oluşabilir.
• Nöbetler, felç ve bilinç bozuklukları gelişebilir.
• Yaşamı tehdit eden beyin hernisi (beynin kafatası dışına itilmesi) riski artar.

Uzun vadeli görünüm

Astrositom herkeste farklı seyreder. Düşük dereceli tümörler yıllarca kontrol altında tutulabilir. Yüksek dereceli tümörlerde bile modern tedavilerle yaşam süresi ve kalitesi artmaktadır. Erken teşhis, doğru tedavi ve iyi bir destek sistemi tedavide umut vericidir. Doktorunuzla işbirliği yapmak, durumunuz hakkında bilgi sahibi olmak ve gereken bakımı almak en önemlisidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.