Otoimmün Hepatit Nedir?

Genel Bakış

Otoimmün hepatit, bağışıklık sisteminin (vücudu mikroplara karşı koruyan savunma sistemi) yanlışlıkla kendi karaciğer hücrelerine saldırması sonucu karaciğerde iltihap ve hasar oluşan kronik (uzun süreli) bir karaciğer hastalığıdır.

Otoimmün hepatit nadir bir hastalıktır. Her 100.000 kişiden yaklaşık 1-2 kişiyi etkilediği düşünülmektedir.

Her yaşta görülebilir, ancak en sık 30-50 yaş arası kadınlarda ortaya çıkar. Erkeklerde, çocuklarda ve yaşlılarda da görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Aşırı yorgunluk ve halsizlik
• Karın sağ üst kısmında ağrı veya rahatsızlık hissi
• Kas ve eklem ağrıları
• İştahsızlık ve kilo kaybı
• Bulantı
• Ciltte ve gözlerin beyazında sararma (sarılık)
• İdrar renginin koyulaşması
• Dışkı renginin açıklaşması
• Ciltte kaşıntı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda erişkinlerdeki belirtilere ek olarak büyüme ve gelişme geriliği görülebilir.
• Ergen kızlarda adet düzensizlikleri yaşanabilir.
• Ateş de belirtiler arasında olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler daha silik olabilir; bazen sadece kan testlerinde karaciğer enzimlerinin yüksek çıkmasıyla fark edilir.
• Yorgunluk ve halsizlik, yaşa bağlı diğer hastalıkların belirtileriyle karışabilir.
• Sarılık veya kaşıntı gibi belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Otoimmün hepatitin kesin nedeni bilinmemektedir.
• Genetik olarak yatkın kişilerde, bazı virüs enfeksiyonları veya bazı ilaçlar bağışıklık sisteminin yanlışlıkla karaciğere saldırmasını tetikleyebilir.
• Bağışıklık sisteminin kendi karaciğer hücrelerini yabancı sanarak savaşması sonucu hastalık gelişir.

Risk faktörleri

• Kadın olmak
• Ailede otoimmün hepatit veya diğer otoimmün hastalıkların bulunması
• Başka bir otoimmün hastalığa sahip olmak (örneğin; tiroid hastalığı, romatoid artrit, çölyak hastalığı)
• Bazı enfeksiyonlar ve ilaçlar (doktorunuza danışmadan ilaç kullanmak riski artırabilir)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Gözlerinizin veya cildinizin sarardığını fark ederseniz
• İdrarınız koyulaştıysa ve dışkınız açık renk aldıysa
• Cildinizde dayanılmaz bir kaşıntı başladıysa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç haftadır devam eden açıklanamayan yorgunluk veya halsizlik hissediyorsanız
• İştahsızlık ve istemsiz kilo kaybınız varsa
• Karın bölgenizin sağ üst kısmında sürekli bir rahatsızlık veya ağrı oluyorsa

Tanı

Doktorunuz şikayetlerinizi dinler ve fizik muayene yapar. Karaciğer fonksiyonlarını değerlendirmek için kan testleri ister. Kesin tanı koymak için karaciğer biyopsisi gerekebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri: Karaciğer enzimleri (ALT, AST), otoimmün hepatite özgü antikorlar ve viral hepatit taramaları
• Görüntüleme: Ultrason, bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans (MR) ile karaciğerin yapısı incelenir
• Karaciğer biyopsisi: Karaciğerden çok küçük bir doku örneği alınarak mikroskop altında incelenir

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci birkaç hafta sürebilir. Karaciğer biyopsisi için hastanede kısa bir işlem yapılır; lokal anestezi altında karaciğerden küçük bir parça alınır. İşlem sonrası birkaç saat gözlem altında tutulursunuz, genellikle aynı gün veya ertesi gün evinize dönebilirsiniz.

Tedavi

Otoimmün hepatitin kesin bir tedavisi olmamakla birlikte, hastalık bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlarla kontrol altına alınabilir. Tedavinin amacı karaciğer iltihabını azaltmak, hasarı yavaşlatmak ve hastalığın sakin döneme geçmesini sağlamaktır.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun verdiği ilaçları düzenli ve önerilen süre boyunca kullanın.
• Alkol kullanmaktan kaçının, sigara kullanıyorsanız bırakmak için destek alın.
• Kontrollerinizi ve kan testlerini aksatmayın.
• Doktorunuza danışmadan reçetesiz ilaç veya bitkisel ürün kullanmayın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz bağışıklık sistemini düzenleyen ilaçlar ve kortikosteroidler (iltihabı azaltan ve bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar) içeren bir tedavi planı önerebilir. İlaçların dozu ve tedavi süresi kişiye göre belirlenir ve zaman içinde ayarlanır. Tedavi birkaç yıl, hatta ömür boyu sürebilir. İlaçların yan etkileri olabilir; doktorunuz sizi bilgilendirecek ve düzenli olarak izleyecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Otoimmün hepatit tedavisinde cerrahi genellikle gerekmez. Ancak hastalık siroza ve karaciğer yetmezliğine ilerlerse, son seçenek olarak karaciğer nakli değerlendirilebilir.

Bu durumla yaşamak

Düzenli ilaç kullanımı, sağlıklı bir yaşam tarzı ve doktor kontrolü sayesinde otoimmün hepatiti olan çoğu kişi günlük hayatına devam edebilir. Hastalık ataklar halinde seyredebilir, bu nedenle belirtilerinizi tanımak ve doktorunuzla sürekli iletişimde olmak önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yeterince uyuyun ve stressiz kalmaya çalışın.
• Sigara ve alkol kullanmayın.
• Doktorunuzun önerdiği aşıları yaptırın (özellikle hepatit A ve hepatit B).
• Kullanmakta olduğunuz tüm ilaçları ve takviyeleri doktorunuza bildirin.

Diyet ve egzersiz

Karaciğeri yormayan dengeli bir beslenme uygulayın. Taze sebze ve meyve, tam tahıllı gıdalar, yağsız protein kaynakları tercih edin. Aşırı yağlı ve işlenmiş gıdalardan kaçının. Düzenli yürüyüş, yüzme veya bisiklet gibi orta yoğunlukta egzersizler yapın. Kilo kontrolü karaciğer sağlığını destekler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalıkla yaşamak kaygı, üzüntü ve strese yol açabilir. Bu duygular normaldir. Aileniz ve arkadaşlarınızla duygularınızı paylaşın. Psikolojik destek almak veya bir ruh sağlığı uzmanından yardım istemek size iyi gelebilir. Zor zamanlar geçirdiğinizi hissederseniz, sağlık kuruluşlarından veya telefonla destek hatlarından yardım almaktan çekinmeyin.

Önleme

Otoimmün hepatit tam olarak önlenemez çünkü bağışıklık sisteminin karaciğere saldırısının kesin nedeni bilinmemektedir. Ancak erken tanı, düzenli tedavi ve sağlıklı yaşam tarzı ile hastalığın ilerlemesi ve komplikasyonlar büyük ölçüde önlenebilir.

Aşılar

Karaciğer hastalığı olan kişilere hepatit A ve hepatit B aşıları önerilir. Aşı yaptırmadan önce mutlaka doktorunuza danışmanız gerekmektedir.

Tarama programları

Genel toplumda otoimmün hepatit için rutin tarama önerilmez. Ancak rutin sağlık kontrollerinde yapılan kan testlerinde karaciğer enzimlerinin yüksek çıkması, hastalığın erken fark edilmesine yardımcı olabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Karaciğer sirozu: Karaciğerde yaygın hasar ve skar dokusu oluşması
• Karaciğer yetmezliği: Karaciğerin işlevlerini yerine getirememesi
• Portal hipertansiyon: Karaciğere giden toplardamarda basıncın artması
• Karaciğer kanseri riskinde artış

Uzun vadeli görünüm

Otoimmün hepatit tedavi edilebilir bir hastalıktır. Düzenli takip ve uygun tedavi ile çoğu kişide hastalık kontrol altına alınır ve uzun yıllar sağlıklı bir yaşam sürdürebilir. Tedaviye erken başlanması karaciğer hasarını önlemede çok önemlidir. Umutlu olmak için pek çok sebep vardır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.