Bruselloz (Akdeniz Humması) Nedir?

Genel Bakış

Bruselloz, brusella bakterilerinin neden olduğu bulaşıcı bir hastalıktır. Bu bakteriler genellikle hayvanlardan (koyun, keçi, sığır) insanlara geçer. En sık çiğ süt ve süt ürünleriyle veya enfekte hayvanlarla doğrudan temasla bulaşır. Hastalık yüksek ateş, terleme, eklem ağrıları gibi belirtilerle kendini gösterir. Erken teşhis ve uygun tedaviyle çoğu kişi tamamen iyileşir.

Türkiye'de özellikle hayvancılığın yaygın olduğu kırsal bölgelerde görülür. Şehirlerde daha az rastlanır, ancak çiğ süt ürünleri tüketimiyle her yerde görülebilir.

Çiftçiler, veterinerler, çobanlar, mandıra çalışanları gibi hayvanlarla sık temas eden kişiler risk altındadır. Ayrıca pastörize edilmemiş süt, peynir veya dondurma tüketen herkes hastalığa yakalanabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yüksek ateş (genellikle akşamları yükselir)
• Gece terlemeleri
• Şiddetli yorgunluk ve halsizlik
• Baş ağrısı
• Eklem ve kas ağrıları
• İştahsızlık ve kilo kaybı

Çocuklarda belirtiler

• Ateş
• Eklem ve kas ağrıları
• Yorgunluk
• Karın ağrısı
• İştahsızlık

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ateş
• Halsizlik ve bitkinlik
• Zihin bulanıklığı (konfüzyon)
• Eklem ağrıları
• İştahsızlık

Nedenler

Ana nedenler

• Brusella bakterileri; enfekte koyun, keçi, sığır ve domuzlardan bulaşır
• Pastörize edilmemiş süt, peynir, krema veya dondurma tüketmek
• Enfekte hayvanların kanı, idrarı veya doğum sıvılarıyla temas
• Çiğ et veya enfekte hayvan ürünlerini işlerken soluma veya sıçrama yoluyla bulaşma

Risk faktörleri

• Hayvancılıkla uğraşmak (çiftçi, çoban, veteriner)
• Kırsal bölgelerde yaşamak
• Pastörize edilmemiş süt ürünleri tüketmek
• Laboratuvarda brusella bakterisi ile çalışmak
• Endemik bölgelere seyahat etmek

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yüksek ateşle birlikte şiddetli baş ağrısı veya boyun tutulması
• Eklemlerde ani şişlik ve şiddetli ağrı
• Ağır halsizlik ve günlük işleri yapamama

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Açıklanamayan ateş bir haftadan uzun sürüyorsa
• Şüpheli gıda tüketimi veya hayvan teması sonrası halsizlik, terleme varsa

Tanı

Doktorunuz öncelikle belirtilerinizi ve risk faktörlerinizi (hayvan teması, çiğ süt tüketimi) sorgular. Fizik muayene sonrasında kan testleri ister.

Yapılabilecek testler

• Kan kültürü (bakterinin üretilmesi)
• Serolojik testler (antikorların ölçülmesi)
• Tam kan sayımı
• Gerekirse kemik iliği veya başka doku örnekleri

Randevunuzda neler beklenir

Kan örneği verirsiniz. Sonuçlar birkaç gün sürebilir. Bazen ilk test negatif olsa bile belirtiler devam ederse tekrar test yapılabilir. Teşhis kesinleşene kadar doktorunuz uygun yönlendirmeyi yapacaktır.

Tedavi

Bruselloz, antibiyotiklerle tedavi edilir. Tedavi genellikle birkaç hafta sürer ve çoğu zaman iki antibiyotiğin birlikte kullanılmasını gerektirir. Doktorunuzun önerdiği ilaçları eksiksiz ve düzenli almanız çok önemlidir.

Evde kişisel bakım

• Bol istirahat edin ve yeterince sıvı tüketin
• Ateş ve ağrı için doktorunuzun önerdiği ilaçları kullanın (ağrı kesici/ateş düşürücü)
• İlaçlarınızı düzenli alın ve doz atlamayın
• Tedavi süresince alkol almaktan kaçının

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz antibiyotik kombinasyonları yazacaktır. Tedaviye erken başlanması ve ilaçların tam süre kullanılması iyileşmeyi sağlar. İlaçlar genellikle ağızdan alınır; bazı durumlarda hastane yatışı gerekebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren; eklem, kalp veya beyin gibi bölgelerde apse (irin birikmesi) oluşursa cerrahi drenaj gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Tedavi süresince ateş ve yorgunluk devam edebilir. İlaçlarınızı aksatmadan kullanın, düzenli doktor kontrollerine gidin. Belirtileriniz 2-3 gün içinde gerilemeye başlarsa da tedaviyi yarıda bırakmayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Ellerinizi sık sık sabunla yıkayın
• Hayvanlarla çalışırken eldiven, maske ve koruyucu önlük kullanın
• Yatak istirahati ve uyku düzenine özen gösterin
• Sigara içiyorsanız bırakmayı değerlendirin

Diyet ve egzersiz

Bağışıklığınızı desteklemek için dengeli beslenin. Hafif yürüyüşler gibi düşük yoğunluklu egzersizler iyi gelebilir; ancak eklem ağrınız varsa dinlenmeyi tercih edin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun süren hastalık yorgunluk, üzüntü ve kaygıya yol açabilir. Bu duyguları bir sağlık uzmanıyla paylaşmaktan çekinmeyin. Gerekirse psikolojik destek isteyin.

Önleme

Evet, bruselloz önlenebilir bir hastalıktır. En önemli önlem pastörize edilmemiş süt ve süt ürünlerinden kaçınmak, hayvanlarla çalışırken koruyucu ekipman kullanmaktır.

Aşılar

İnsanlar için bruselloz aşısı yoktur. Ancak hayvanlar (koyun ve sığırlar) aşılanabilir; bu nedenle hayvan aşılamaları hastalığın yayılmasını önlemenin en etkili yoludur.

Tarama programları

Hayvancılıkla uğraşan ve risk altındaki kişiler, sağlık kontrolleri sırasında bruselloz açısından değerlendirilebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik bruselloz: ateş, yorgunluk ve eklem ağrıları aylarca sürebilir
• Kalp kapakçıklarının enfeksiyonu (endokardit)
• Eklem, omurga veya diğer organlarda apse oluşumu
• Meninks iltihabı (menenjit)
• Sinir sistemi bozuklukları

Uzun vadeli görünüm

Bruselloz tedavi edilebilir bir hastalıktır. Erken tanı ve uygun antibiyotik tedavisi ile çoğu kişi birkaç ay içinde tamamen iyileşir. Tedavi süresi uzun olabilir, ancak doktorunuzun önerilerine uyduğunuzda başarılı sonuç alınması çok olasıdır.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.