Polimorf Işık Erüpsiyonu (Güneş Alerjisi) Nedir?

Genel Bakış

Polimorf ışık erüpsiyonu (PMLE), cildin güneş ışığına verdiği yaygın bir reaksiyondur. Güneşe maruz kalan bölgelerde kaşıntılı, kızarık, kabarık döküntüler oluşur. Bu durum, cildin güneş ışığındaki ultraviyole (UV) ışınlarına karşı aşırı duyarlı olması nedeniyle ortaya çıkar. PMLE bulaşıcı değildir ve genellikle ciddi bir sağlık sorununa yol açmaz, ancak rahatsız edici olabilir.

Evet, oldukça yaygındır. Toplumun yaklaşık %10-15'inde görülür. Güneş alerjisi olarak da bilinir.

Her yaşta görülebilir, ancak en sık 20-40 yaş arası kadınları etkiler. Açık tenli, güneşe az alışkın kişilerde ve ılıman iklimlerde yaşayanlarda daha sıktır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Güneşe maruz kalan bölgelerde (genellikle kollar, eller, boyun, yüz ve göğüs) kaşıntılı kırmızı döküntü veya kabarcıklar
• Döküntü genellikle güneşe çıktıktan saatler veya günler sonra ortaya çıkar
• Ciltte yanma veya karıncalanma hissi
• Döküntü bölgesinde kuruluk ve pullanma
• Kızarıklık ve hafif şişlik

Çocuklarda belirtiler

• Belirtiler yetişkinlerle benzerdir, ancak çocuklarda daha sık yüz ve ellerde görülür.
• Çocuklar döküntüyü kaşıyarak ciltte yaralanmaya yol açabilir, bu nedenle erken fark edilmesi önemlidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda daha az görülür, ancak cilt yaşlandıkça güneşe duyarlılık farklılaşabilir.
• Döküntü daha az kaşıntılı olabilir, ancak iyileşme süresi daha uzun olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Cildin UV ışınlarına karşı bağışıklık sisteminin aşırı tepki vermesi
• Kesin nedeni tam bilinmemekle birlikte genetik yatkınlık rol oynayabilir
• Güneşe uzun süre ilk kez yoğun maruz kalmak, özellikle ilkbahar aylarında tetikleyebilir

Risk faktörleri

• Kadın olmak
• 20-40 yaş aralığında olmak
• Açık tenli olmak
• Ailede güneş alerjisi öyküsü
• Ilıman iklimlerde yaşamak ve yaz aylarına hazırlıksız güneşe çıkmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şiddetli kaşıntı veya ağrı nedeniyle günlük yaşamınız etkileniyorsa aynı gün bir sağlık kuruluşuna başvurun.
• Döküntüde enfeksiyon belirtileri (iltihap, akıntı, artan kızarıklık) varsa en kısa sürede doktorunuza görünün.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Döküntü birkaç günden uzun sürüyor veya güneşten korunmaya rağmen sürekli tekrarlıyorsa bir dermatoloji uzmanına (cilt doktoru) başvurun.
• Döküntü görünümü kaygı veriyorsa ve emin değilseniz bir sağlık kuruluşundan randevu alın.

Tanı

Doktorunuz öncelikle döküntününüzü görerek ve hikayenizi dinleyerek değerlendirir. Döküntünün güneşle ilişkisini anlamak için güneşe çıkma alışkanlıklarınızı ve belirtilerinizin ne zaman başladığını sorar.

Yapılabilecek testler

• Cilt muayenesi
• Işık testi (fototest) – yapay UV ışığı ile cilt tepkisi incelenir
• Deri biyopsisi – çok gerekirse küçük bir deri örneği alınıp laboratuvarda incelenir

Randevunuzda neler beklenir

Teşhis genellikle muayene ve hikaye ile konur. Bazı durumlarda ek testler istenebilir. Doktorunuz size güneşten korunma yöntemleri ve belirtileri azaltacak öneriler verecektir.

Tedavi

PMLE için ana tedavi güneşten korunmak ve belirtileri hafifletmektir. Kesin bir tedavisi olmamakla birlikte şikayetler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Doktorunuz, cilde uygulanacak kremler veya ışık tedavisi (cihazla yapılan kontrollü UV uygulaması) gibi seçenekler önerebilir.

Evde kişisel bakım

• Güneş koruyucu kremleri (SPF 30 veya üzeri) her gün, bulutlu havalarda bile kullanın.
• Güneşin en yoğun olduğu 10.00-16.00 saatlerinde dışarı çıkmaktan kaçının.
• Geniş kenarlı şapka, uzun kollu giysi ve güneş gözlüğü kullanın.
• Kaşıntıyı azaltmak için serin kompres yapın; kaşımaktan kaçının, çünkü cilt tahrişi artabilir.
• Güneşe çıkmadan önce vücudu yavaş yavaş güneşe alıştırın (kısa süreli ve artırımlı maruziyet).

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ciltteki iltihabı ve kaşıntıyı azaltmak için topikal kortikosteroidler (cilt kremleri) gibi tedaviler önerebilir. Ayrıca, cildi yavaşça UV ışınlarına alıştırmak amacıyla fototerapi (kontrollü ışık tedavisi) uygulanabilir. Bazı ciddi vakalarda ağızdan alınan ilaçlar da düşünülebilir; ancak bu kararlar mutlaka doktor tarafından verilmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

PMLE için cerrahi tedavi gerekli değildir.

Bu durumla yaşamak

PMLE ile yaşarken güneş korumasını yaşamınızın bir parçası haline getirin. Günlük güneş koruyucu kullanımı, uygun kıyafet seçimi ve gölgede kalmaya özen göstermek belirtilerin azalmasını sağlar. Dışarı çıkarken yanınızda koruyucu ürünler bulundurun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Güneş koruyucuyu 2 saatte bir, terleme veya yüzme sonrası yenileyin.
• Güneş şemsiyesi veya şapka kullanarak doğrudan güneşten kaçının.
• Tatil planlarınızı yaparken gölgeli saatleri tercih edin.
• Döküntü oluşursa cildi nemlendirin ve tahriş edici sabunlardan kaçının.

Diyet ve egzersiz

Özel bir diyet gerekmez. Ancak bol su içmek cilt sağlığını destekler. Açık havada egzersiz yaparken sabah erken veya akşam saatlerini seçmeye çalışın; spor sırasında güneş koruyucu kullanmayı ihmal etmeyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kaşıntılı döküntüler uykuyu bozabilir ve görünüm endişesi yaratabilir. Bu durum sosyal yaşamı olumsuz etkileyebilir. Kendinizi üzgün veya endişeli hissederseniz, bunu doktorunuzla paylaşın.

Önleme

PMLE tamamen önlenemeyebilir, ancak belirtilerin ortaya çıkmasını büyük ölçüde engelleyebilirsiniz. Güneş koruyucu kullanmak, koruyucu giysiler giymek ve güneşe kademeli olarak çıkmak en etkili önlemlerdir.

Aşılar

PMLE için bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

PMLE için rutin bir tarama testi yoktur; ancak cilt tipinize uygun korunma yöntemleri öğrenmek için bir dermatoloji uzmanına danışabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Şiddetli kaşıntı nedeniyle ciltte çizilme yaraları oluşabilir.
• Yaraların enfekte olması (bakteriyel cilt enfeksiyonu) riski artabilir.
• Tekrarlayan döküntüler bölgede cilt renginde koyulaşma veya açılma yapabilir.

Uzun vadeli görünüm

PMLE zamanla kendi kendine iyileşebilir; birçok kişide yıllar içinde güneşe tolerans artar. Uygun güneş korunması ve doktor önerileriyle belirtiler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Bu durum ciddi bir hastalığa dönüşmez.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.