Rahim Ağzı Yetmezliği (Servikal Yetmezlik)

Genel Bakış

Rahim ağzı, rahmin (döl yatağının) alt kısmında bulunan ve vajinaya açılan dar bir geçittir. Normal bir gebelikte rahim ağzı bebeğin doğumuna kadar sıkıca kapalı kalır. Rahim ağzı yetmezliğinde ise rahim ağzı, gebeliğin ortalarında, hiçbir belirti veya kasılma olmadan erken açılmaya başlar. Bu durum, düşük veya erken doğum riskini artırır.

Rahim ağzı yetmezliği çok sık görülen bir durum değildir, ancak risk altındaki kadınlarda erken doğumun önemli bir nedenidir. Yaklaşık her 100 gebelikten 1'inde bu durum görülebileceği tahmin edilmektedir.

Genellikle doğurganlık çağındaki kadınları etkiler. Özellikle daha önce geç dönem düşük yapmış, rahim ağzına yönelik cerrahi işlem geçirmiş veya rahim ağzı doğuştan kısa olan kadınlarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çoğu zaman hiçbir belirti vermez
• Bel ağrısı veya kasıklarda hafif basınç hissi
• Vajinal akıntıda artma veya renk değişikliği
• Hafif lekelenme veya kanama
• Suyun gelmesi (erken membran yırtılması) nadir de olsa görülebilir

Çocuklarda belirtiler

• Rahim ağzı yetmezliği, gebelikle ilgili bir durumdur ve çocuklarda görülmez.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bu durum, doğurganlık çağı dışındaki kadınlarda (menopoz sonrası) görülmez.

Nedenler

Ana nedenler

• Rahim ağzının doğuştan zayıf veya kısa olması
• Rahim ağzına uygulanan cerrahi işlemler (örneğin rahim ağzındaki yaralı dokunun çıkarılması)
• Önceki doğumlarda rahim ağzında oluşan yırtılmalar
• Rahim ağzını zayıflatan bağ dokusu hastalıkları (nadir)
• Uzun süreli veya zorlu doğum öyküsü

Risk faktörleri

• Daha önce geç dönem düşük (özellikle ikinci üç ayda) yapmış olmak
• Daha önce erken doğum yapmış olmak
• Rahim ağzı ameliyatı geçirmiş olmak
• Twin veya daha fazla bebek ile gebelik
• Sigara içmek
• Rahim veya rahim ağzı enfeksiyonları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Hamilelikte herhangi bir kanama, suyun gelmesi veya düzenli kasılma yaşarsanız
• Vajinal akıntıda ani ve belirgin bir artış fark ederseniz
• Karın veya bel bölgesinde şiddetli ağrı, baskı hissi oluşursa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Daha önce geç dönem düşük veya erken doğum öykünüz varsa, gebelik planlarken veya gebeliğin başında mutlaka doktorunuza bilgi verin
• Düzenli gebelik kontrollerine gidin
• Rahim ağzı yetmezliği tanısı aldıysanız, doktorunuzun önerdiği takip programına uyun

Tanı

Rahim ağzı yetmezliği, doktorunuzun tıbbi öykünüzü (geçmiş düşükler, cerrahiler) değerlendirmesi ve gebelik sırasında rahim ağzının uzunluğunu ölçen transvajinal ultrason kullanması ile konulur. Bazen fizik muayene sırasında rahim ağzının açılmaya başladığı da fark edilebilir.

Yapılabilecek testler

• Transvajinal ultrason: rahim ağzının uzunluğunu ve açılma durumunu değerlendirmek için kullanılır
• Pelvik muayene: rahim ağzının dokusunu ve açıklığını kontrol etmek için yapılır
• Gerekirse enfeksiyon taraması: vajinal kültürle bazı enfeksiyonlar araştırılabilir

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz ilk değerlendirmeden sonra, riskinize bağlı olarak her 1-2 haftada bir ultrason ile rahim ağzı uzunluğunu takip edebilir. Bu işlem ağrısız ve güvenlidir. Tanı, hamileliğinizin devamı için gerekli adımları planlamanıza yardımcı olacaktır.

Tedavi

Tedavinin amacı, rahim ağzının erken açılmasını önlemek veya bebeğin doğumunu mümkün olduğunca vadeye yakın bir zamana ertelemektir. Tedavi seçenekleri, gebelik haftanıza, rahim ağzı uzunluğunuza ve daha önceki gebelik öykünüze göre doktorunuz tarafından belirlenir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği şekilde dinlenin ve ağır işlerden kaçının
• Cinsel ilişki ve vajinal müdahalelerden kaçının (hekiminiz önerirse)
• Sigara ve alkolden uzak durun
• Susuz kalmayın, bol su için
• Rahmi zorlayacak uzun süreli ayakta kalmaktan kaçının
• Hissettiğiniz her değişikliği doktorunuza bildirin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, durumunuza göre rahim ağzına dikiş atılmasını (serklaj) önerebilir. Bu işlem genellikle gebeliğin ilk üç ayının sonu veya ikinci üç ayının başında yapılır. Ayrıca gebelik destek tedavileri (hormonal destek gibi) ve enfeksiyon varsa güvenli antibiyotik tedavileri uygulanabilir. Hangi tedavinin uygun olduğuna sadece size bakan doktorunuz karar vermelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Servikal serklaj (rahim ağzına dikiş atılması), rahim ağzı yetmezliği olan kadınlarda sıklıkla kullanılan cerrahi bir yöntemdir. Bu işlem, rahim ağzını güçlendirerek bebeğin yukarıda kalmasına yardımcı olur. Ameliyat kararı, rahim ağzının kısalığı, düşük öyküsü ve gebelik haftasına göre verilir.

Bu durumla yaşamak

Rahim ağzı yetmezliği tanısıyla yaşamak, hamileliğinizin her anını yakından takip etmeyi gerektirir. Doktorunuzun kontrol programına uymak, gerektiğinde istirahat etmek ve vücudunuzun sinyallerini dinlemek çok önemlidir. Kendinizi yorgun hissettiğinizde dinlenhakkınızı kullanın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Ağır kaldırmaktan, ani hareketlerden ve yorucu egzersizlerden kaçının
• Cinsel perhiz önerildiyse, doktorunuzun talimatlarına uyun
• Düzenli ve yeterli uyumaya özen gösterin
• Stresinizi yönetmek için nefes egzersizleri, hafif yürüyüşler veya meditasyon deneyin
• Sıcak suya, sauna veya hamama girmekten kaçının

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenmek, gebeliğinizde size destek olur. Protein, sebze, meyve ve tam tahıl açısından zengin bir beslenme düzeni tercih edin. Yeterli su için. Doktorunuz izin veriyorsa hafif yürüyüşler yapabilirsiniz; ancak yüzme, koşu, kaldırma gibi aktivitelerden önce mutlaka doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Geçmişte düşük yapmış veya bu tanıyı yeni almış bir kadın için endişe, korku ve üzüntü hissetmek çok normaldir. Bu duyguları bastırmak yerine eşinizle, ailenizle veya bir uzmanla paylaşın. Unutmayın, zamanında alınan tedavi ve iyi bir destekle birçok kadın bu süreci başarıyla tamamlar.

Önleme

Rahim ağzı yetmezliğini tamamen önlemek her zaman mümkün değildir. Ancak risk faktörlerini bilmek, düzenli kontrolleri aksatmamak ve doktorunuzla geçmiş gebelik öykünüzü paylaşmak, erken tanı ve tedavi şansını artırır. Gereksiz rahim ağzı cerrahisinden kaçınmak da riski azaltabilir.

Tarama programları

Rahim ağzı yetmezliği için rutin bir tarama testi yoktur. Ancak yüksek riskli kadınlarda (daha önce geç dönem düşük yapmış olanlar) gebelik sırasında transvajinal ultrason ile rahim ağzı uzunluğunun ölçülmesi, erken tanıda etkili bir yöntemdir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Geç dönem düşük (ikinci üç ayda bebeğin kaybı)
• Çok erken doğum (28. haftadan önce)
• Preterm bebeğe bağlı solunum, beslenme ve diğer sağlık sorunları
• Yenidoğan yoğun bakım ihtiyacının artması

Uzun vadeli görünüm

Rahim ağzı yetmezliği ciddiye alınması gereken bir durumdur, ancak doğru tanı, uygun tedavi ve düzenli takip ile birçok kadın bebeğini vadeye yakın bir zamanda sağlıklı olarak dünyaya getirir. Geçmişte düşük yapmış olsanız bile, bu gebeliğinizin de böyle sonuçlanacağı anlamına gelmez. Umut, bilgi ve iyi bir sağlık ekibi ile bu süreç yönetilebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.