Tükürük Bezi Kanseri

Genel Bakış

Tükürük bezleri, ağzımızın içinde tükürüğü üreten küçük organlardır. Tükürük, yutmayı ve konuşmayı kolaylaştırır, ağzı nemli tutar. Tükürük bezi kanseri, bu bezlerin birinde veya birkaçında anormal hücrelerin kontrolsüz çoğalmasıyla oluşan bir kanser türüdür. Kanser, iyi huylu (zararsız) tümörlerden farklı olarak çevre dokulara yayılabilir ve vücudun diğer bölgelerine sıçrayabilir.

Hayır. Tükürük bezi kanseri nadir bir kanser türüdür. Her yıl milyon kişide birkaç kişide görülür. Tükürük bezlerindeki tümörlerin büyük çoğunluğu ise iyi huyludur, yani kanser değildir.

Tükürük bezi kanseri genellikle 50 yaş üstü yetişkinlerde görülür ve erkeklerde kadınlara oranla biraz daha sık ortaya çıkar. Ancak nadiren de olsa her yaşta ve her iki cinsiyette de gelişebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yanak, çene, kulak önü veya ağız içinde genellikle ağrısız bir şişlik veya kitle

Çocuklarda belirtiler

• Yüz veya boyunda şişlik
• Ağız içinde yara veya kitlenin fark edilmesi
• Yutma güçlüğü veya ağzı açmada zorluk

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yanak veya çenede yeni başlayan bir şişlik
• Yüzde uyuşukluk, karıncalanma veya hissedilen güç kaybı
• Kulak ağrısı veya ağız içinde akıntı

Nedenler

Ana nedenler

• Tükürük bezi kanserinin kesin nedeni bilinmemektedir.
• Bazı genetik değişiklikler ve çevresel etkenlerin hastalığın gelişiminde rol oynayabileceği düşünülmektedir.
• Özellikle daha önce baş ve boyun bölgesine radyasyon tedavisi almış olmak riski artırabilir.

Risk faktörleri

• Daha önce baş-boyun bölgesine radyasyon tedavisi görmüş olmak
• İleri yaş
• Erkek cinsiyet
• Sigara ve aşırı alkol kullanımı
• Bazı sanayi kimyasallarına maruz kalmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yüzde ani veya hızla gelişen hareket kaybı
• Boyunda veya yanakta hızla büyüyen sert bir kitle
• Nefes almada veya yutkunmada zorluk

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yanak, çene veya kulak önünde 2 haftadan uzun süren şişlik ya da kitle
• Ağız içinde iyileşmeyen yara
• Yüzde hissizlik, karıncalanma veya ağrı
• Kulakta nedeni açıklanamayan ağrı

Tanı

Tükürük bezi kanserinin teşhisi için öncelikle kulak burun boğaz uzmanı tarafından detaylı bir fizik muayene yapılır. Muayene sonrasında görüntüleme yöntemleri ve gerekirse biyopsi ile tanı kesinleştirilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene: doktorun kitlenin yerini, boyutunu ve sertliğini değerlendirması
• Ultrason: tükürük bezlerinin görüntülenmesi için kullanılan ses dalgası yöntemi
• Bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans görüntüleme (MR): tümörün yayılımının daha ayrıntılı incelenmesi
• İnce iğne biyopsisi: kitleden küçük bir örnek alınarak patolojik inceleme yapılması
• Patoloji sonucu: hücrelerin kanserli olup olmadığının ve kanser türünün belirlenmesi

Randevunuzda neler beklenir

Teşhis süreci birkaç hafta sürebilir. Bu süreçte doktorunuz tümörün türünü, evresini ve yayılımını değerlendirir. Sonuçlara göre sağlık ekibiniz, sizinle birlikte size en uygun tedavi planını oluşturacaktır.

Tedavi

Tükürük bezi kanserinin tedavisi; tümörün tipi, evresi, yeri ve hastanın genel sağlık durumuna göre değişir. Çoğu tükürük bezi kanserinde cerrahi ilk ve ana tedavi yöntemidir. Cerrahiye radyoterapi veya ilaç tedavileri eşlik edebilir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği ağrı kesicileri yalnızca önerilen şekilde kullanın.
• Yumuşak ve besleyici gıdalar tüketerek ağız ve yutak sağlığınızı destekleyin.
• Ağız hijyeninize dikkat edin, dişlerinizi düzenli olarak fırçalayın ve ağız kuruluğu için hekiminize danışın.
• Sigara ve alkolden uzak durun.

Tıbbi tedaviler

Cerrahi dışında, tümörün yayılımına göre radyoterapi (ışın tedavisi) ve kemoterapi (ilaç tedavisi) kullanılabilir. Günümüzde bazı hastalar için hedefe yönelik akıllı ilaçlar ve immünoterapi gibi modern tedavi seçenekleri de değerlendirilmektedir. Hangi tedavinin uygulanacağına, tümörün genetik özellikleri ve hastalığın evresi doğrultusunda onkoloji ekibi karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Tükürük bezi kanserinin tedavisinde en sık kullanılan yöntem, tümörün cerrahi olarak tamamının çıkarılmasıdır. Gerekli görülürse, tümörün yayıldığı lenf bezleri de aynı operasyonla çıkarılabilir. Cerrahi plan, tümörün bulunduğu beze ve çevresindeki yapıların korunmasına göre özenle yapılır.

Bu durumla yaşamak

Tedavi süresince ve sonrasında düzenli doktor kontrolleri büyük önem taşır. Kontrol randevularınıza aksatmadan gitmek, nüks (tekrarlama) veya tedaviye bağlı geç etkilerin erken fark edilmesini sağlar.

Yaşam tarzı ipuçları

• Dengeli beslenmeye özen gösterin.
• Düzenli ve yeterli uyumaya çalışın.
• Fiziksel aktivitenizi doktorunuzun önerdiği düzeyde sürdürün.
• Stresle başa çıkmak için nefes egzersizleri, yürüyüş veya meditasyon gibi yöntemler deneyin.
• Sigara ve alkol gibi kanser riskini artırabilecek alışkanlıklardan uzak durun.

Diyet ve egzersiz

Tedavi döneminde yutma veya çiğneme güçlüğü yaşanabileceğinden beslenme zorlaşabilir. Bu durumda yumuşak, püre halinde ve yüksek enerjili gıdalar tercih edilebilir. Bir diyetisyen veya beslenme uzmanından destek almak faydalı olacaktır. Hafif ve düzenli egzersiz, genel sağlığınızı korur ve yorgunlukla mücadeleye yardımcı olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kanser tanısı ve tedavi süreci kaygı, üzüntü, belirsizlik ve stres yaratabilir. Bu duyguları yaşamanız normaldir. Duygularınızı aileniz, arkadaşlarınız ve sağlık ekibinizle paylaşmaktan çekinmeyin. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten profesyonel destek almak da bu süreçte çok değerlidir.

Önleme

Tükürük bezi kanserinin kesin olarak önlenmesini sağlayan bir yöntem bilinmemektedir. Ancak gereksiz radyasyon maruziyetinden kaçınmak, sigara ve aşırı alkol tüketimini bırakmak gibi sağlıklı yaşam alışkanlıkları genel kanser riskini azaltmada önemlidir.

Tarama programları

Tükürük bezi kanseri için toplum genelinde yapılan rutin bir tarama testi yoktur. Erken tanı, genellikle kitle veya şikayet oluştuğunda yapılan muayeneler sayesinde mümkün olur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tümörün çevredeki sağlıklı dokulara, kemiklere veya yüz sinirlerine yayılması
• Yüzde kalıcı felç veya uyuşukluk gelişmesi
• Tümörün lenf bezlerine ve akciğer gibi uzak organlara sıçraması (metastaz)
• Yutma ve konuşma fonksiyonlarında ciddi bozulma

Uzun vadeli görünüm

Tükürük bezi kanseri, özellikle erken evrede yakalandığında ve cerrahi olarak tamamen çıkarılabildiğinde oldukça başarılı bir şekilde tedavi edilebilir. Birçok hasta tam iyileşme sağlar. Bazı tümörler yavaş büyür ve iyi bir prognoza sahiptir. Tedavi sonrası düzenli takip ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları, geleceğe umutla bakmanızı sağlar.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.