Merkel Hücreli Karsinom Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Genel Bakış

Merkel hücreli karsinom, derinin nadir görülen ve hızla büyüyebilen bir kanser türüdür. Deride dokunma duyusundan sorumlu Merkel hücreleri adı verilen özel hücrelerden köken alır. Genellikle güneş gören bölgelerde, baş, boyun, kol ve bacaklarda, ağrısız, sert, kırmızı-mor veya ten renginde bir şişlik olarak kendini gösterir.

Hayır, Merkel hücreli karsinom nadir bir kanserdir. Yine de ciltte hızlı büyüyen bir şişlik fark edildiğinde vakit kaybetmeden doktora başvurulmalıdır.

Çoğunlukla 60 yaş üstü, açık tenli, güneşe çok maruz kalmış kişilerde görülür. Ayrıca bağışıklık sistemi zayıf olan bireyler ve organ nakli sonrası bağışıklık baskılayıcı ilaç kullananlar için risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ağrısız, hızlı büyüyen, sert bir deri nodülü
• Kırmızı, mor veya ten renginde olabilen bir şişlik
• Üzeri parlak ve pürüzsüz görünebilen bir lezyon
• Baş, boyun, kol veya bacak gibi güneş gören bölgelerde ortaya çıkma eğilimi
• Zamanla üzerinde kabuklanma, kanama veya yara açılması

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda Merkel hücreli karsinom son derece nadirdir. Çocuklarda görülen deri şişlikleri çoğunlukla zararsızdır; ancak hızlı büyüyen her lezyon mutlaka bir çocuk doktoruna veya dermatoloğa gösterilmelidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda, özellikle güneş hasarı olan ciltte, hızlı büyüyen ve ağrısız olduğu için fark edilmeyebilen bir nodül olarak ortaya çıkar.
• Ciltteki benlerin ve lezyonların düzenli olarak doktora kontrol ettirilmesi yaşlı bireylerde erken teşhis için çok değerlidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Merkel hücrelerinin DNA'sında hasar oluşması ve kontrolsüz biçimde çoğalmaya başlaması
• Merkel hücre polimavirusu adı verilen bir virüsün bazı hastaların kanser hücrelerinde bulunması; bu virüs ciltte yaygındır ve çoğu insanda hastalık yapmaz
• Güneşin morötesi (UV) ışınlarına uzun süre maruz kalmanın deri hücrelerine zarar vermesi

Risk faktörleri

• İleri yaş, özellikle 60 yaş üzeri olmak
• Açık ten rengi ve güneşe karşı hassas cilt
• Uzun yıllar boyunca yoğun güneşe maruz kalmak
• Solaryum gibi yapay UV ışınlarının kullanımı
• Organ nakli sonrası veya bazı hastalıklar nedeniyle bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar kullanmak
• Bağışıklık sistemini zayıflatan bazı kan hastalıkları, örneğin kronik lenfositik lösemi

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ciltteki bir şişlik birkaç hafta içinde büyüdüyse
• Şişliğin üzerinde kanama, kabuklanma veya açık yara varsa
• Şişliğin yakınında veya çevresinde yeni ele gelen lenf bezleri varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yeni oluşan ve altı haftadan uzun süre geçmeyen her deri lezyonu için bir dermatoloji uzmanına başvurun.
• Güneş gören bölgelerdeki tüm benler ve lekeler için yılda bir kez cilt muayenesi yaptırın.

Tanı

Doktor önce cilt muayenesi yapar ve dermoskop adı verilen büyüteçli bir cihazla lezyona bakar. Kesin tanı için şüpheli bölgeden biyopsi alınır; bu işlemde küçük bir doku örneği çıkarılarak patoloji laboratuvarında mikroskop altında incelenir. Tanıyı doğrulamak için özel boyama testleri (immünohistokimya) kullanılır. Gerekirse hastalığın yayılımını görmek için görüntüleme testleri yapılır.

Yapılabilecek testler

• Dermatoskopi: Dermoskop adı verilen bir cihazla deri lezyonunun yakından büyütülerek incelenmesi
• Punch biyopsi: Lokal anestezi altında küçük bir cilt dokusu örneğinin alınması
• Eksizyonel biyopsi: Şüpheli nodülün tamamen çıkarılarak patolojiye gönderilmesi
• İmmünohistokimya: Patoloji laboratuvarında özel boyalarla kanser hücrelerinin tanımlanması
• Sentinel lenf nodu biyopsisi: Kanserin lenf bezlerine yayılıp yayılmadığını anlamak için yapılan cerrahi işlem
• Bilgisayarlı tomografi (BT) veya PET-BT: Hastalığın vücuttaki yayılımını değerlendirmek için kullanılan görüntüleme yöntemleri

Randevunuzda neler beklenir

Biyopsi genellikle lokal anestezi ile poliklinik şartlarında yapılır. İşlem sırasında hafif bir yanma ve baskı hissedebilirsiniz. Sonuçlar genellikle 1 ila 2 hafta içinde çıkar. Tanı konulduktan sonra hastalığın evresini belirlemek için ek testler istenebilir. Doktorunuz her aşamada size yol gösterir, testlerin neden ve nasıl yapılacağını ayrıntılı şekilde açıklar.

Tedavi

Merkel hücreli karsinom tedavisi, hastalığın evresine, tümörün yerine ve hastanın genel sağlığına göre kişisel olarak planlanır. Tedavi genellikle dermatolog, cerrah, tıbbi onkolog ve radyasyon onkoloğunun birlikte çalıştığı bir ekip tarafından yürütülür.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği yara bakımına ve pansuman kurallarına harfiyen uyun.
• Tedavi bölgesini güneşten koruyun ve doktorunuzun önerdiği güneş koruyucuyu düzenli kullanın.
• Sigara içmeyin ve alkol tüketimini sınırlayın; bu, iyileşme sürecine yardımcı olur.
• Yeterli ve dengeli beslenmeye özen gösterin; özellikle protein alımı yara iyileşmesini destekler.

Tıbbi tedaviler

Tedavinin temelini, cerrahi olarak tümörün güvenli cerrahi sınırlarla tamamen çıkarılması oluşturur. Ameliyat sonrasında kalan mikroskobik hastalık hücrelerini yok etmek için radyoterapi uygulanabilir. İleri evre hastalıkta veya cerrahi uygulanamayan durumlarda, bağışıklık sistemini güçlendiren immünoterapi ve kemoterapi gibi sistemik tedaviler kullanılabilir. Hangi tedavi yönteminin uygun olduğuna ve ilaç içeriklerine, dozlarına yalnızca uzman doktor karar vermelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Erken evrede hastalıkta, tümörün çevresindeki sağlam doku ile birlikte çıkarılması (geniş eksizyon) hem tanı hem de tedavi amaçlı en sık kullanılan yöntemdir. Çıkarılan bölgenin büyüklüğüne göre cilt grefti veya flep adı verilen onarım teknikleri gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Tedavi bittikten sonra düzenli dermatolojik kontrollere devam etmek çok önemlidir. Hastalığın tekrarlama riski en yüksek ilk iki yıldır, bu nedenle doktorunuzun önerdiği takip programını aksatmayın. Ayda bir kez cildinizi kendiniz de kontrol ederek yeni oluşumları fark edebilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün, dışarı çıkmadan en az 30 dakika önce geniş korumalı güneş koruyucu sürün.
• Geniş kenarlı şapka ve UV korumalı kıyafetler tercih edin.
• Güneş ışınlarının en yoğun olduğu 10.00-16.00 saatleri arasında gölgede kalmaya çalışın.
• Düzenli doktor kontrollerinizi ve cilt muayenelerinizi ihmal etmeyin.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli bir beslenme, tedavi sürecinde vücudun güçlenmesine yardımcı olur. Yeterli protein, sebze ve meyve tüketmeye özen gösterin. Düzenli yürüyüş gibi hafif egzersizler enerjinizi artırabilir, ancak kendinizi yormamaya dikkat edin. Egzersiz programınızı doktorunuzun önerilerine göre uyarlayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kanser tanısı almak kaygı, korku ve belirsizlik duygularına yol açabilir. Bu duygular çok normaldir. Tedavi sonrasında bile hastalığın yeniden ortaya çıkması endişesi yaşanabilir. Duygularınızı yakınlarınızla paylaşın; gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten profesyonel destek almaktan çekinmeyin. Unutmayın, bu süreçte yalnız değilsiniz.

Önleme

Merkel hücreli karsinomun tamamen önlenmesi her zaman mümkün değildir. Ancak güneş ışınlarına aşırı maruz kalmaktan kaçınmak, güneş koruyucu kullanmak ve cilt değişikliklerini düzenli olarak kontrol etmek riski önemli ölçüde azaltabilir.

Aşılar

Merkel hücreli karsinomu doğrudan önleyen bir aşı bulunmamaktadır. Ancak bazı hastalarda ilişkili olduğu düşünülen virüse karşı spesifik bir aşı da yoktur. Bu nedenle en etkili korunma yöntemi güneşten korunmaktır. Aşılarla ilgili güncel bilgileri doktorunuzla konuşabilirsiniz.

Tarama programları

Toplum için rutin bir tarama programı önerilmez. Ancak yüksek riskli kişilerin (ileri yaş, açık ten, organ nakli sonrası, bağışıklığı baskılanmış bireyler) yılda en az bir kez cilt muayenesi yaptırması önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Hastalık hızla çevre deri ve dokulara yayılabilir
• Erken dönemde lenf bezlerine sıçrayabilir
• Karaciğer, akciğer, kemik ve beyin gibi uzak organlara metastaz yapabilir
• Tedavi edilmediğinde hayatı tehdit edebilir

Uzun vadeli görünüm

Merkel hücreli karsinom agresif bir tümör olmasına rağmen, erken evrede yakalandığında ve uygun cerrahi tedavi uygulandığında iyileşme şansı yüksektir. Günümüzde özellikle bağışıklık sistemini güçlendiren yeni tedaviler sayesinde ileri evre hastalarda da başarı oranları artmaktadır. Dengeli bir yaşam tarzı ve düzenli doktor kontrolleri, hastalıkla yaşam kalitesini olumlu etkiler.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.