Viral Hemorajik Ateşler

Genel Bakış

Viral hemorajik ateşler, bazı virüslerin neden olduğu, ateş ve kanama eğilimi ile seyreden ciddi bir hastalık grubudur. Bu virüsler kan damarlarına zarar vererek iç kanamalara yol açabilir. Bu hastalıklar dünyada nadir görülür, ancak bazı bölgelerde görülme riski daha yüksektir. Erken teşhis ve uygun bakım ile iyileşme şansı artar.

Viral hemorajik ateşler dünya genelinde nadir görülür. Türkiye'de ve çevresinde bazı türler az sayıda görülse de, bu hastalıklar çoğunlukla belirli bölgelerde ve salgınlar şeklinde ortaya çıkar.

Bu hastalıklar, virüslerin yaygın olduğu ülkelere seyahat eden, kırsal alanlarda çalışan, hayvanlarla veya enfekte kişilerle temasta bulunan kişileri etkileyebilir. Sağlık çalışanları da enfekte hastalara bakarken risk altında olabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ani başlayan yüksek ateş
• Şiddetli yorgunluk ve halsizlik
• Kas ve eklem ağrıları
• Baş ağrısı
• Gözlerde kızarıklık
• Yüz, boyun ve göğüste kızarıklık
• Ciltte morarma veya kanama lekeleri
• Burun veya diş eti kanaması

Çocuklarda belirtiler

• Ateş ve huzursuzluk
• Kusma, ishal ve karın ağrısı
• Ciltte döküntü veya kanama noktaları
• Aşırı uyku hali veya tepkisizlik (sürekli uyuklama)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bilinç bulanıklığı veya kafa karışıklığı
• Yüksek ateşe bağlı sıvı kaybı ve tansiyon düşüklüğü
• Yorgunluk ve halsizliğin daha belirgin olması
• Böbrek ve diğer organ fonksiyonlarında hızlı kötüleşme

Nedenler

Ana nedenler

• Viral hemorajik ateşlere neden olan virüsler: Ebola, Marburg, Lassa, Kırım-Kongo hemorajik ateşi, Dang ve Sarıhumma.
• Bu virüsler, sivrisinek ve kene ısırıklarıyla, enfekte hayvanların idrar veya dışkısıyla temasla ya da enfekte kişilerin kan ve vücut sıvılarıyla bulaşabilir.

Risk faktörleri

• Virüslerin görüldüğü bölgelere seyahat etmek (özellikle Afrika, Güney Amerika ve Orta Doğu'nun bazı bölgeleri)
• Kene ve sivrisinek sokmasına maruz kalmak
• Hasta hayvanlarla veya onların et ve süt ürünleriyle temas
• Enfekte kişilere sağlık hizmeti verirken koruyucu ekipman kullanmamak
• Laboratuvar ortamında virüsle çalışmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Son birkaç hafta içinde bu hastalıkların görüldüğü bir ülkeye seyahat ettiyseniz ve ateş, kanama belirtisi varsa
• Kendinizde veya bir yakınınızda ani ve şiddetli belirtiler fark ederseniz
• Burun kanaması, diş eti kanaması veya ciltte kanama lekeleri gelişirse

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Seyahat dönüşü ateş, kas ağrısı ve halsizlik varsa
• Kene ısırığı sonrası ateş ve halsizlik yaşıyorsanız

Tanı

Doktorunuz önce belirtilerinizi ve seyahat geçmişinizi dinleyecek, fizik muayene yapacaktır. Kanamalı ateşlerden şüphelenirse, doğrulamak için kan testleri isteyecektir. Kesin tanı için virüsün (veya ona karşı oluşan antikorların) kan testinde gösterilmesi gerekir.

Yapılabilecek testler

• Kan sayımı (trombosit ve beyaz küre düzeyi)
• Karaciğer ve böbrek işlev testleri
• Virüse özgü antikor testleri
• Virüsün genetik materyali için PCR testi
• Kanama zamanı gibi pıhtılaşma testleri

Randevunuzda neler beklenir

Tanı koymak için doktorunuz seyahat geçmişinizi özellikle sorgulayacaktır. Kan örnekleri alındıktan sonra sonuçlar genellikle birkaç saat ya da birkaç gün içinde çıkar. Bu sırada doktorunuz sizi gözlem için hastanede tutabilir.

Tedavi

Viral hemorajik ateşlerin çoğu için virüsü doğrudan yok eden bir ilaç yoktur. Tedavi, vücudun savunma gücünü desteklemeye ve belirtileri kontrol altına almaya odaklanır. Erken tedavi, iyileşme şansını belirgin şekilde artırır.

Evde kişisel bakım

• Bol sıvı tüketin (su, çorba, ayran gibi)
• Yeterince dinlenin ve uyuyun
• Ateş ve ağrı için doktorunuza danışarak destek alın
• Hastalığın bulaşmasını önlemek için başkalarıyla temastan ve ev içi eşya paylaşımından kaçının

Tıbbi tedaviler

Hastanede, sıvı ve elektrolit dengesini sağlamak için damar içi sıvılar verilebilir. Gerekirse kan basıncını destekleyici ilaçlar, oksijen ve bazı durumlarda kan değişimi gibi uygulamalar yapılabilir. Bazı virüs türleri için kullanılabilecek antiviral ilaçlar mevcuttur; bu ilaçları yalnızca doktorunuz belirleyebilir.

Bu durumla yaşamak

Hastalığın akut dönemi genellikle hastanede geçer. Taburcu olduktan sonra doktorunuzun önerilerine uymak, dinlenmek ve düzenli kontrollerinize gitmek önemlidir. Hastalık sonrası halsizlik aylarca sürebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Doktorunuzun verdiği izin süresince ağır spor ve yorucu aktivitelerden kaçının
• Ellerinizi sık sık su ve sabunla yıkayın
• Hastalık sırasında kullanılan eşyaları ayırın ve aile üyelerinin bu eşyalara temasını önleyin
• Seyahat ederken böcek kovucu ve uzun kollu giysiler kullanın

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme iyileşme sürecini destekler. Özellikle protein, vitamin ve mineral açısından zengin gıdalar tüketin. İyileştikten sonra egzersize yavaşça başlayın; kendinizi yorgun hissederseniz dinlenin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bu tür bir hastalık geçirmek korkutucu olabilir. Kaygı, üzüntü ve stres duyguları normaldir. Ailenizle veya bir psikologla konuşmak size iyi gelebilir. Gerekirse doktorunuzdan psikolojik destek talep edin.

Önleme

Evet, birçok viral hemorajik ateş önlenebilir. En önemli adım, böcek ısırıklarından korunmak, hijyene dikkat etmek ve riskli bölgelerde hayvan temasından kaçınmaktır.

Aşılar

Sarıhumma ve Dang için aşılar bulunmaktadır. Bu aşıların sizin için gerekli olup olmadığını seyahat öncesi bir sağlık kuruluşuna danışarak öğrenebilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• İç vücut boşluklarında ciddi kanamalar
• Böbrek ve karaciğer yetmezliği
• Şok (kan basıncının tehlikeli derecede düşmesi)
• Çoklu organ yetmezliği
• Hayati tehlike

Uzun vadeli görünüm

Erken teşhis ve yoğun bakım ile birçok kişi bu hastalıklardan kurtulabilir. Hastalığın sonucu virüsün türüne, kişinin genel sağlığına ve tedavinin ne kadar çabuk başladığına bağlıdır. Modern sağlık hizmetleri bu hastalıklara karşı umut verici bir yaklaşım sunmaktadır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.