Makat Ağrısı: Bilmeniz Gerekenler

Genel Bakış

Makat ağrısı; anüs yani makat ile onun hemen içindeki son bağırsak bölgesinde hissedilen rahatsızlıktır. Ağrı keskin, sızlayıcı, yanıcı veya künt olabilir. Genellikle hemoroid yani basur, makat çatlağı, kas spazmı veya küçük iltihaplanmalardan kaynaklanır. Çoğu zaman tehlikeli değildir, ancak uzun sürerse veya şiddetliyse bir sağlık uzmanına danışılmalıdır.

Evet, oldukça yaygındır. Yetişkinlerin büyük bir çoğunluğu hayatının bir döneminde hemoroid ya da makat ağrısı yaşar. Ancak birçok kişi utanç ya da korku nedeniyle doktora başvurmaktan çekinir.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Kabızlık çekenler, hamileler, ağır kaldıranlar, uzun süre oturanlar ve yaşlılar daha sık etkilenir. Çocuklarda da kabızlığa bağlı makat ağrısı görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Dışkılama sırasında ya da sonrasında keskin, bıçak saplanır gibi ağrı
• Otururken ya da kalkarken artan ağrı
• Anüs çevresinde kaşıntı, yanma veya batma hissi
• Makat çevresinde şişlik, ele gelen sertlik veya yumru
• Tuvalet kağıdında parlak kırmızı kan
• Uzun süren künt, sızlayan bir rahatsızlık

Çocuklarda belirtiler

• Kabızlık nedeniyle sert dışkılama ve ağrı
• Bebek bezi döküntüsüne bağlı tahriş
• Makat çevresinde küçük yırtık ve kanama
• Çocuğun tuvalete gitmekten kaçınması

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Daha sık kabızlık ve dışkılama zorluğu
• Hemoroid ve makat çatlağı riskinde artış
• Oturma yaraları veya deri tahrişi
• Bazı ilaçların kabızlık yapmasıyla ağrı

Nedenler

Ana nedenler

• Hemoroid (basur): makat kanallarındaki damarların şişmesi
• Anal fissür (makat çatlağı): anüs zarında küçük bir yırtık
• Anal apse: makat çevresindeki dokularda iltihap birikmesi
• Proktalji fugaks: makat kaslarının kısa süreli, kramp tarzında kasılması
• Kabızlık ve sert dışkı: zorlanma nedeniyle doku zedelenmesi
• Uzun süre oturmak, ishal veya bağırsak alışkanlığındaki değişiklikler

Risk faktörleri

• Kabızlık veya kronik ishal
• Hamilelik ve doğum sonrası dönem
• Uzun süre hareketsiz oturmak
• Aşırı zorlanma veya ağır kaldırma
• Liften fakir beslenme ve yetersiz su içme
• İleri yaş
• Obezite

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şiddetli ve sürekli kötüleşen ağrı
• Yüksek ateş ve titreme
• Makat çevresinde giderek büyüyen şişlik
• Dışkıda parlak kırmızı kan veya pıhtı
• Kabızlık, ishal veya dışkılama değişikliğiyle birlikte ağrı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Makat ağrınız bir ila iki haftadan uzun sürüyorsa
• Makat ağrısı sürekli tekrarlıyorsa
• Dışkılamayla birlikte kanama fark ediyorsanız
• Aile öykünüzde bağırsak hastalığı veya kolon kanseri varsa

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler, ardından makat bölgesine dışarıdan bakar. Gerekirse parmakla nazik bir muayene ve küçük bir aletle içeriyi görüntüleyerek nedeni araştırır. Bu muayeneler birkaç dakika sürer ve genellikle ağrısızdır, ancak hafif rahatsızlık hissi olabilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene ve görsel değerlendirme
• Parmakla rektal muayene
• Anoskopi: anüsün içine küçük bir aletle bakılması
• Gerekirse dışkıda gizli kan testi
• Şüpheli durumlarda ultrason, MR veya kan testleri

Randevunuzda neler beklenir

Muayene için özel bir hazırlık genellikle gerekmez. Doktorunuza ağrının ne zaman başladığını, nasıl hissettirdiğini, kanama olup olmadığını ve sizi rahatlatan şeyleri söylemeniz önemlidir. Utangaçlık hissetmeniz normaldir; doktorlar bu muayeneleri her gün yapar.

Tedavi

Tedavinin amacı ağrıyı azaltmak ve altında yatan nedeni ortadan kaldırmaktır. Çoğu durumda yaşam tarzı değişiklikleri ve evde bakım yeterli olur. Daha kalıcı veya ileri durumlarda doktor tedavi planı hazırlar.

Evde kişisel bakım

• Sıcak suyla oturma banyosu yapın: günde birkaç kez, 10-15 dakika ılık ve temiz suda oturun
• Dışkılamadan sonra bölgeyi ılık suyla nazikçe temizleyin, ovalamayın
• Lifli gıdalar tüketin ve günde en az 8-10 bardak su içmeye çalışın
• Tuvalette uzun süre oturmaktan ve ıkınmaktan kaçının
• Otururken yumuşak bir yastık veya halka yastık kullanın
• Pamuklu, rahat iç çamaşırı tercih edin ve bölgeyi kuru tutun

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz bölgeye sürülen kremler veya fitiller önerebilir; ağızdan alınan ağrı kesiciler veya dışkı yumuşatıcılar da tedavinin parçası olabilir. Bu ilaçları yalnızca doktorun önerdiği şekilde ve önerdiği dozda kullanın. Hangi tedavinin size uygun olduğuna doktorunuz karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer apse boşaltma, iltihaplı bir doku ya da ileri derecede basur söz konusuysa küçük bir cerrahi işlem gerekebilir. Bu işlemler genellikle günübirlik yapılır ve çoğu hasta aynı gün evine döner.

Bu durumla yaşamak

Makat ağrısı günlük hayatı zorlaştırabilir, fakat iyi bakım ve doktor takibiyle kontrol altına alınabilir. Ağrıyı artıran hareketlerden kaçının, düzenli tuvalet alışkanlığı edinin ve bölgenin temizliğine özen gösterin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli yürüyüş veya hafif egzersiz yapın
• Hareketsiz oturmayın, saatte bir kalkıp kısa yürüyün
• Lif açısından zengin sebze, meyve, kepekli tahıl ve baklagil tüketin
• Stresi azaltmak için nefes egzersizi ya da gevşeme teknikleri deneyin
• Kabızlık veya ishal yapan alışkanlıklardan kaçınmak için yeme düzeninizi gözden geçirin

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı bağırsak alışkanlığı için günde bol su içmek, lifli besinler tüketmek ve düzenli yürümek oldukça etkilidir. Baharatlı veya asitli gıdalar bazı kişilerde makat bölgesini tahriş edebilir; bu sizde de oluyorsa bu gıdaları azaltmayı deneyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Makat ağrısı can sıkıcı, utanç verici ve bazen kaygı yaratıcı olabilir. Bu durumun doktorlar için günlük bir konu olduğunu unutmayın. Duygularınız hakkında da konuşmaktan çekinmeyin; gerekirse psikolojik destek almak bu süreci kolaylaştırabilir.

Önleme

Birçok makat ağrısı türü önlenebilir. Kabızlığı önlemek, tuvalette ıkınmamak, bol su içmek ve hareketli olmak en önemli adımlardır. Bununla birlikte gebelik veya yaşlanma gibi bazı nedenler tamamen önlenemeyebilir, ancak etkileri azaltılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tedavi edilmeyen apse iltihabı yayılabilir ve daha büyük bir enfeksiyona dönüşebilir.
• Kronik makat çatlağı derinleşebilir, enfeksiyon veya fistül adı verilen anormal bir kanal oluşabilir.
• Uzun süreli kanama zamanla kansızlığa yol açabilir.
• Sürekli ağrı nedeniyle kişi tuvaletini erteleyebilir, bu da kabızlığı kötüleştirir.

Uzun vadeli görünüm

İyi haber şu: makat ağrısının büyük çoğunluğu iyi huylu nedenlere bağlıdır ve doğru bakım, beslenme düzeni ve gerektiğinde uygulanan tıbbi tedaviyle iyileşir. Sizi endişelendiren bir belirti olduğunda doktorunuza ne kadar erken giderseniz, o kadar çabuk rahatlar ve içiniz rahatlar.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.