Karın Aort Anevrizması (AAA) Nedir?

Genel Bakış

Karın aort anevrizması, vücudumuzun en büyük atardamarı olan aortun karın içinde geçen kısmının damar duvarının zayıflaması sonucu balon gibi genişlemesidir. Bu balonlaşan bölge yırtılırsa hayati tehlike oluşturan iç kanamaya yol açabilir.

Çok sık görülen bir durum değildir. Ancak 65 yaş üstü, sigara içen erkeklerde daha sık ortaya çıkar.

Çoğunlukla 65 yaş üstü erkekleri etkiler. Sigara kullanımı, yüksek tansiyon ve aile öyküsü riski artırır. Kadınlarda daha az görülür, ancak yırtılma riski kadınlarda daha yüksek olabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çoğu kişide hiçbir belirti olmaz.
• Karın ortasında derin bir ağrı veya dolgunluk hissi
• Karnın içinde, kalp atışıyla uyumlu zonklama hissi (bu daha çok genişlemiş damarlarda görülür)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda çok nadirdir.
• Varsa belirtiler genellikle başka bir doğuştan hastalığın bulgusu olarak ortaya çıkar ve mutlaka çocuk hekimi tarafından değerlendirilmelidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda da çoğunlukla belirti olmaz.
• Karın veya sırt ağrısı, halsizlik ve yürüyüşte çabuk yorulma gibi belirsiz yakınmalar görülebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Damar sertliği (ateroskleroz), yani damar duvarında yağ ve kireç birikmesi
• Damar duvarının doğuştan gelen bağ dokusunun zayıf olması
• Nadiren damar enfeksiyonları veya damar yaralanmaları

Risk faktörleri

• Sigara içmek
• 65 yaş üstü olmak
• Erkek cinsiyette olmak
• Yüksek tansiyon
• Ailede aort anevrizması veya aort yırtılması öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Karında veya sırtta yeni başlayan, geçmeyen bir ağrı varsa
• Karında kalp atışıyla uyumlu, nabız gibi atan bir kabarıklık hissederseniz
• Açıklanamayan baş dönmesi, halsizlik veya soğuk terleme yaşıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sigara içiyorsanız ve 65 yaş üstüyseniz, aile hekiminize anevrizma taraması için danışabilirsiniz.
• Ailenizde aort anevrizması öyküsü varsa, bir kez karın ultrasonu yaptırmanın uygun olup olmayacağını hekiminize sorun.
• Yüksek tansiyonunuz varsa düzenli hekim kontrolünüzü ihmal etmeyin.

Tanı

Karın aort anevrizması genellikle başka bir nedenle yapılan karın ultrasonu veya bilgisayarlı tomografi sırasında tesadüfen bulunur. Riskli kişilerde hekim isteğiyle tarama amaçlı görüntüleme de yapılabilir.

Yapılabilecek testler

• Karın ultrasonu (en sık kullanılan, ağrısız ve zararsız yöntem)
• Bilgisayarlı tomografi (BT)
• Manyetik rezonans anjiyografi (MR-anjiyo)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz karnınıza ultrason probuyla bakacaktır; işlem ağrısız ve genellikle birkaç dakika sürer. Anevrizma bulunursa çapı ölçülür ve ne sıklıkta takip edileceği planlanır.

Tedavi

Tedavi anevrizmanın çapına, büyüme hızına, belirti verip vermemesine ve genel sağlık durumunuza göre belirlenir. Küçük anevrizmalar düzenli takip edilir; büyük veya hızlı büyüyenler cerrahi ile değerlendirilir.

Evde kişisel bakım

• Sigara içiyorsanız bırakma konusunda aile hekiminizden veya sigara bırakma polikliniğinden destek alın.
• Doktorunuzun önerdiği kontrollere düzenli gidin.
• Tansiyonunuzu düzenli olarak ölçtürün ve yüksekse tedaviye uyun.
• Ağır kaldırma ve aşırı zorlayıcı hareketlerden kaçının; ancak öncesinde hekiminize danışın.

Tıbbi tedaviler

Anevrizmayı küçülten özel bir ilaç yoktur. Ancak tansiyonu ve kolesterolü dengelemek için kullanılan ilaçlar, damar duvarına binen yükü azaltarak yırtılma riskini düşürebilir. Hangi ilacın gerektiğine ve nasıl kullanılacağına yalnızca hekiminiz karar vermelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Anevrizma belirli bir boyuta ulaştığında, hızla büyüdüğünde veya belirti vermeye başladığında cerrahi gerekebilir. Günümüzde iki ana yöntem vardır: kapalı yöntemle damar içine stent yerleştirme ve açık cerrahi. Hangi yöntemin uygun olduğuna kalp damar cerrahınız karar verir.

Bu durumla yaşamak

Karın aort anevrizması olan çoğu kişi normal yaşamına devam eder. Önemli olan düzenli hekim takibi, sigara bırakma, tansiyon kontrolü ve doktorunuzun önerdiği yaşam tarzına uymaktır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara içiyorsanız mutlaka bırakma desteği alın.
• Tansiyon ölçümlerinizi düzenli yaptırın ve önerilen tedaviyi aksatmayın.
• Hekiminizin onayladığı hafif tempolu yürüyüşler yapın.
• Ağır kaldırma ve karın içi basıncı artıran zorlayıcı hareketlerden kaçının.

Diyet ve egzersiz

Az tuzlu, sebze ve meyveden zengin, tam tahıl içeren bir beslenme önerilir. Hekiminizin uygun görmesi hâlinde haftanın çoğu günü 30 dakika yürüyüş yapmak damar sağlığını destekleyebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Böyle bir tanı almak kaygı verici olabilir. Kendinizi sürekli endişeli veya gergin hissediyorsanız aile hekiminizle konuşmak ve gerekirse bir ruh sağlığı uzmanından destek almak önemlidir.

Önleme

Tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da sigara içmemek, tansiyonu kontrol altında tutmak, sağlıklı beslenmek ve düzenli hareket etmek riski azaltabilir.

Aşılar

Bu hastalığı doğrudan önleyen bir aşı yoktur.

Tarama programları

Özellikle 65 yaş üstü sigara içmiş veya hâlâ içen erkeklerin aile hekimine danışarak tarama ultrasonu yaptırması önerilir. Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar da tarama konusunu hekimiyle görüşmelidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Anevrizmanın yırtılması sonucu karın içine hayati tehlike oluşturan iç kanama
• Damar içindeki düzensiz yüzeyde pıhtı oluşup bu pıhtının bacaklara veya organlara gitmesi
• Kan kaybına bağlı şok ve organ yetersizlikleri

Uzun vadeli görünüm

Düzenli takip edilen ve gerektiğinde cerrahi olan hastaların çoğu, yırtılma yaşamadan uzun yıllar sağlıklı bir yaşam sürebilir. Erken tanı ve hekim önerilerine uymak bu durumda hayat kurtarıcıdır.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.