Karın Aort Anevrizması Taraması

Genel Bakış

Karın aort anevrizması, karnımızdaki ana atardamar olan aortun duvarının zayıflayıp balon gibi genişlemesidir. Bu genişleme yırtılırsa hayati risk oluşturabilir. Tarama, anevrizmayı daha yırtılmadan tespit etmek için yapılan basit bir testtir.

65 yaş üstü sigara içen erkeklerde 10 kişiden 1’inde görülebilir. Genel toplumda daha az sıklıkta olmakla birlikte, risk gruplarında önemli bir sağlık sorunudur.

Özellikle 65 yaş üstü erkekler, sigara içmiş veya içenler, yüksek tansiyonu olanlar ve ailesinde aort anevrizması öyküsü bulunanlar risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Belirti vermez, çoğu zaman tesadüfen fark edilir.
• Karın veya bel bölgesinde hafif bir ağrı olabilir.
• Karında nabız gibi atan bir his duyulabilir.

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda çok nadir görülür; daha çok genetik bağ dokusu hastalıklarıyla ilişkilidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Çoğunlukla belirti yoktur.
• Karında veya sırtta derin bir ağrı olabilir.
• İlerledikçe kan akımı sorunları nedeniyle bacaklarda uyuşma veya soğukluk görülebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Aort duvarının zayıflaması ve genişlemesi
• Damar sertliği (ateroskleroz) sonucu duvarın yapısal hasarı
• Yüksek tansiyonun damar duvarına sürekli baskısı

Risk faktörleri

• İleri yaş (65 yaş üstü)
• Sigara içmek
• Yüksek tansiyon
• Ailede aort anevrizması öyküsü
• Damar sertliği veya yüksek kolesterol

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil belirtilerden herhangi birini yaşarsanız hemen 112’yi arayın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 65 yaş üstüyseniz ve sigara içtiyseniz, tarama için doktorunuzla görüşün.
• Ailenizde anevrizma öyküsü varsa, riskinizi öğrenmek için doktora başvurun.

Tanı

Karın ultrasonu ile tespit edilir. Muayene sırasında doktor, karında nabız gibi atan bir kitle hissedebilir; ardından görüntüleme testi planlanır.

Yapılabilecek testler

• Karın ultrasonu (birincil tarama testi)
• Bilgisayarlı tomografi (BT) anjiyografi
• Manyetik rezonans anjiyografi (MR)

Randevunuzda neler beklenir

Ultrason ağrısız ve kısa sürer. Sırtüstü yatarken karnınıza jel sürülür ve prob ile bakılır. Genellikle 15-20 dakika içinde tamamlanır; ultrason radyasyon içermez, güvenlidir.

Tedavi

Tedavi anevrizmanın boyutuna ve büyüme hızına bağlıdır. Küçük anevrizmalar düzenli ultrason ile takip edilir; belirli bir boyutu aşan veya hızla büyüyen anevrizmalarda cerrahi onarım veya stent greft (tüp benzeri bir damar içi protez) uygulanabilir.

Evde kişisel bakım

• Sigara içmeyin veya bırakın.
• Kan basıncınızı düzenli ölçtürün.
• Doktorunuzun önerdiği kontrolleri aksatmayın.
• Ağır kaldırma gibi karın içi basıncı artıran aktivitelerden kaçının.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz tansiyon ve kolesterolü dengelemek için ilaç önerebilir. Bu ilaçlar anevrizmanın genişleme hızını azaltmaya yardımcı olabilir. Hangi ilaçların sizin için uygun olduğuna yalnızca hekiminiz karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Anevrizma belirli bir boyuta ulaştığında, hızla büyüdüğünde veya belirti verdiğinde, damar cerrahisi ile onarım veya endovasküler stent-graft uygulanması gerekebilir. Bu karar sizin genel sağlık durumunuza göre uzman hekim tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Küçük bir anevrizma ile normal yaşam sürdürülebilir. Ancak düzenli kontrolleri yaptırmak, tansiyonunuzu dengelemek ve karın travmasından kaçınmak önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara içmeyin.
• Haftanın çoğu günü yürüyüş yapın.
• Sağlıklı beslenmeye özen gösterin.
• Stresi yönetmeye çalışın.

Diyet ve egzersiz

Bol sebze, meyve, tam tahıl ve balık içeren Akdeniz tipi beslenme önerilir. Tuz ve doymuş yağ alımını azaltın. Düzenli orta tempolu egzersiz (örneğin tempolu yürüyüş) hem tansiyonu hem kolesterolü olumlu etkiler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Anevrizma teşhisi almak kaygı verici olabilir. Unutmayın ki düzenli takip ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları riski önemli ölçüde azaltır. Bu süreçte duygularınızı yakınlarınızla paylaşın, gerekirse bir psikologdan destek alın.

Önleme

Tamamen önlemek mümkün olmasa da sigarayı bırakmak, yüksek tansiyonu kontrol altına almak, sağlıklı beslenmek ve düzenli egzersiz yapmak riskinizi büyük ölçüde azaltır.

Aşılar

Genel aşı takviminizi güncel tutmak, enfeksiyonlara karşı direncinizi artırır. Bu konuda doktorunuzun önerilerini izleyin.

Tarama programları

Ultrason taraması, riskli kişilerde anevrizmayı erken dönemde tespit eden güvenli bir yöntemdir. Doktorunuz risklerinize göre tarama yapmanızı önerebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Anevrizmanın yırtılması (rüptür) hayati tehlike oluşturabilir
• Anevrizma içinde pıhtı oluşması ve bu pıhtının damarları tıkaması (emboli)
• Anevrizmanın çevre organlara bası yapması sonucu ağrı ve sindirim sorunları

Uzun vadeli görünüm

Erken tanı ve düzenli takip ile büyük çoğunlukta ciddi bir sorun yaşanmaz. Yırtılma riski, anevrizma büyüdükçe artar; zamanında yapılan onarım ile sağlıklı bir yaşam sürmek mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.