Akut Monositik Lösemi Nedir?

Genel Bakış

Akut monositik lösemi, kan ve kemik iliğini etkileyen nadir bir kan kanseri türüdür. Lösemi, 'kan kanseri' anlamına gelir. Bu hastalıkta kemik iliği, normal kan hücrelerine olgunlaşamayan anormal beyaz kan hücreleri (monosit) üretir. Bu anormal hücreler sağlıklı hücrelerin yerini alarak enfeksiyonlarla savaşma, kanama ve oksijen taşıma yeteneğini bozar.

Akut monositik lösemi nadir görülen bir hastalıktır. Tüm lösemi vakalarının küçük bir kısmını oluşturur. Yetişkinlerde görülme ihtimali çocuklardan daha yüksektir.

Daha çok ileri yaştaki yetişkinleri etkiler, ancak her yaşta ortaya çıkabilir. Erkeklerde kadınlara göre biraz daha sık görülür. Bazı kalıtsal genetik sendromları olan kişilerde risk artabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yorgunluk ve güçsüzlük
• Ateş ve sık enfeksiyon geçirme
• Kolay morarma veya kanama (burun kanaması, diş eti kanaması)
• Soluk ten rengi
• İştahsızlık ve kilo kaybı
• Diş etlerinde şişlik ve kanama
• Kemik ve eklem ağrıları
• Lenf düğümlerinde büyüme

Çocuklarda belirtiler

• Solgunluk ve halsizlik
• Açıklanamayan ateş
• Sık enfeksiyon
• Karın şişliği (dalak veya karaciğer büyümesi)
• Kemik ağrısı ve topallama
• Deride nokta nokta kanamalar

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Aşırı bitkinlik
• Nefes darlığı
• Tekrarlayan enfeksiyonlar
• İştah tamamen kaybı
• Bilinç bulanıklığı veya unutkanlık
• Ağır kanamalar

Nedenler

Ana nedenler

• Kemik iliğindeki hücrelerin DNA'sında (genetik şifre) sonradan oluşan hasar
• Çoğu vakada kesin bir neden saptanamaz; genetik ve çevresel faktörler bir arada rol oynayabilir.

Risk faktörleri

• Yüksek doz radyasyona maruz kalmak
• Sigara içmek
• Benzen gibi bazı endüstriyel kimyasallarla çalışmak
• Daha önce başka bir kanser için kemoterapi veya radyasyon tedavisi görmüş olmak
• Down sendromu gibi bazı kalıtsal durumlar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Uzun süren açıklanamayan ateş
• Hızla artan morarmalar veya kanamalar
• Aşırı solgunluk, çarpıntı veya nefes darlığı
• Sık sık geçirilen ciddi enfeksiyonlar

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç haftadır süren belirgin yorgunluk
• Kendini iyi hissetmeme, iştah kaybı veya kilo kaybı
• Diş etlerinde şişme veya kanama
• Büyümüş lenf düğümleri

Tanı

Tanı için öncelikle kan testleri yapılır. Kan sayımında anormal beyaz hücreler ve düşük kan hücresi değerleri görülürse, hasta bir hematoloji (kan hastalıkları) uzmanına yönlendirilir. Kesin tanı için kemik iliğinden örnek alınması gerekir.

Yapılabilecek testler

• Tam kan sayımı
• Periferik kan yayması (mikroskop altında hücrelerin incelenmesi)
• Kemik iliği aspirasyonu ve biyopsisi
• Akım sitometresi (hücrelerin yüzey özelliklerine göre incelenmesi)
• Genetik ve kromozom analizi

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle birkaç gün ila bir hafta sürebilir. Bu süreçte kaygı hissetmeniz normaldir. Sağlık ekibi hem sizinle hem de ailenizle her aşamayı ayrıntılı olarak konuşarak bilgilendirir. Gerekirse psikolojik destek de önerilebilir.

Tedavi

Akut monositik lösemi hızla ilerleyen bir hastalık olduğu için tanı konar konmaz tedaviye başlanır. Tedavinin amacı anormal hücreleri yok etmek ve normal kan hücrelerinin yeniden üretilmesini sağlamaktır. Tedavi planı; hastalığın alt tipi, kişinin yaşı, genel sağlık durumu ve genetik özelliklere göre kişiye özel düzenlenir.

Evde kişisel bakım

• Tedavi sırasında dinlenmeye özen gösterin.
• Enfeksiyonlardan korunmak için el hijyenine dikkat edin.
• Kalabalık ortamlardan kaçının.
• Doktorunuzun önerdiği beslenme düzenine uyun.
• Vücut sıcaklığınızı düzenli kontrol edin, ateşinizi not alın.

Tıbbi tedaviler

Temel tedavi yaklaşımı, hastalığı remisyona (belirtilerin kaybolmasına) sokmak için yoğun kemoterapi uygulamaktır. Kemoterapi, kanser hücrelerini öldüren güçlü ilaçların kullanılmasıdır. Bazı hastalara kök hücre nakli (kemik iliği nakli) önerilebilir. Ayrıca hedefe yönelik tedaviler ve destekleyici tedaviler (kan transfüzyonu, enfeksiyon koruması, büyüme faktörleri gibi) uygulanabilir. Tedavi süreci genellikle hastane yatışları gerektirir ve deneyimli bir ekip tarafından yürütülür.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bu hastalıkta ana tedavi cerrahi değil ilaç tedavisidir. Ameliyat genellikle sadece damar yolu yerleştirilmesi (örneğin port kateteri) veya nadir görülen enfeksiyon odaklarının boşaltılması için gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Tedavi süreci zorlu olabilir. Düzenli kontrol ve kan testleri yapılır. Enfeksiyon riski nedeniyle günlük yaşamda dikkatli olunmalıdır. Hastalık ve tedavi hakkında bilgi sahibi olmak süreci yönetmenize yardımcı olur. Aileniz ve sağlık ekibinizle sürekli iletişimde kalın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Kalabalık ortamlarda maske takın ve yakın temastan kaçının.
• Hijyen kurallarına ekstra özen gösterin.
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Uyku düzeninizi korumaya çalışın.
• Stresle başa çıkmak için nefes egzersizleri veya gevşeme teknikleri deneyebilirsiniz.

Diyet ve egzersiz

Doktorunuzun veya diyetisyeninizin önerisiyle yeterli protein ve kalori alın. Çiğ veya az pişmiş gıdalardan kaçının. Küçük ve sık öğünler mideyi rahatlatabilir. Dinlenme aralarında hafif egzersizler yapılabilir; ancak yorucu aktivitelerden kaçının ve egzersize başlamadan önce mutlaka sağlık ekibinize danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kanser tanısı almak ve yoğun tedavi görmek duygusal olarak çok zorlayıcıdır. Kaygı, üzüntü ve öfke gibi duygular yaşamanız doğaldır. Bu duyguları yakınlarınızla paylaşın. Bir psikolog veya psikiyatristten destek istemek bir güçlülük göstergesidir. Acil bir duygusal kriz anında lütfen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.

Önleme

Akut monositik löseminin kesin olarak bilinen tek bir nedeni olmadığı için bu hastalığı tamamen önlemek şu an için mümkün değildir. Ancak sigara içmemek, zararlı kimyasallardan uzak durmak ve gereksiz radyasyona maruziyeti azaltmak riski düşürebilir.

Aşılar

Tedavi sırasında bağışıklık sistemi baskılanabileceğinden bazı aşılar (özellikle canlı aşılar) yapılmayabilir. Hangi aşıların yapılabileceği konusunda doktorunuza danışın. Grip ve zatürre aşıları gibi koruyucu aşıların zamanlaması da tedavi planına göre ayarlanmalıdır.

Tarama programları

Sağlıklı bireylerde bu kanser türü için rutin bir tarama testi önerilmez. Tam kan sayımı genellikle başka nedenlerle yapılan muayeneler sırasında tesadüfen değer düşüklüğü gösterir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Enfeksiyonlara karşı direnç kaybı nedeniyle yaşamı tehdit eden enfeksiyonlar gelişebilir.
• Kanama ve iç kanama riski artar.
• Anemi (kansızlık) nedeniyle organlar yeterince oksijen alamaz ve kalp yetmezliği gelişebilir.
• Hastalık hızla ilerleyerek hayati organları etkileyebilir.

Uzun vadeli görünüm

Akut monositik lösemi agresif bir hastalıktır, ancak tedavi edilebilir. Modern tedaviler sayesinde özellikle genç ve genel sağlık durumu iyi olan hastalarda remisyon (belirtisiz dönem) oranları anlamlı şekilde yükselmiştir. Tedavideki gelişmeler her geçen yıl umut vericidir. Bu süreçte umudunuzu korumak ve tedavi ekibinizle yakın iş birliği yapmak çok değerlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.