Akut Miyeloid Lösemi (AML) Nedir?

Genel Bakış

Akut miyeloid lösemi (AML), kan hücrelerinin üretildiği kemik iliğinde başlayan bir kan kanseri türüdür. Bu hastalıkta, kemik iliği anormal ve olgunlaşmamış beyaz kan hücreleri üretir. Bu hücreler düzgün çalışmaz ve zamanla sağlıklı kan hücrelerinin yerini alır. 'Akut' kelimesi hastalığın hızla ilerleyebildiği anlamına gelir.

Akut miyeloid lösemi, nadir görülen bir kanser türüdür. Tüm kanserlerin yaklaşık yüzde 1'ini oluşturur. Ancak lösemi türleri arasında en yaygın olanıdır ve her yaşta görülebilir.

Çoğunlukla 65 yaş üstü yetişkinlerde görülür. Erkeklerde kadınlardan biraz daha sıktır. Ayrıca geçmişte kemoterapi veya radyoterapi görmüş kişilerde ve bazı genetik sendromları olanlarda daha sık ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sürekli yorgunluk ve halsizlik
• Ateş ve sık enfeksiyon
• Kolay morarma veya kanama (burun kanaması, diş eti kanaması)
• Ciltte küçük kırmızı veya mor lekeler (peteşi)
• Kemik ve eklem ağrıları
• Nedensiz kilo kaybı
• Soluk ten rengi

Çocuklarda belirtiler

• Halsizlik ve solgunluk
• Ateş
• İştahsızlık ve kilo kaybı
• Karın ağrısı veya şişliği
• Sık enfeksiyonlar

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Halsizlik
• Nefes darlığı
• Bilinç bulanıklığı
• Düşmeler
• İştahsızlık

Nedenler

Ana nedenler

• AML'nin kesin nedeni çoğu zaman bilinmez. Hastalık, kemik iliği hücrelerindeki DNA hasarı sonucu gelişir. Bu hasarlı hücreler kontrolsüzce çoğalır ve sağlıklı kan hücrelerinin yapımını engeller. Bu genetik değişimler genellikle kalıtsal değildir; yaşam boyunca kazanılır.

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Geçmişte kanser tedavisi için kemoterapi veya radyoterapi almış olmak
• Bazı kan hastalıkları (miyelodisplastik sendrom gibi)
• Sigara içmek
• Benzen gibi kimyasallara uzun süre maruz kalmak
• Down sendromu gibi bazı genetik hastalıklar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Açıklanamayan morarma veya kanama
• 38°C ve üzeri ateş
• Son derece yorgun hissetmek
• Nefes almakta zorlanma
• Şiddetli baş ağrısı ve boyun tutulması

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç haftadır süren halsizlik
• Sık enfeksiyon geçirme
• Kilo kaybı veya gece terlemeleri

Tanı

Doktorunuz önce fizik muayene yapar, belirtilerinizi dinler ve kan testi ister. Kan sayımında anormallikler görülürse, kesin tanı için kemik iliği biyopsisi yapılır. Bu işlemde kalça kemiğinden ince bir iğneyle küçük bir kemik iliği örneği alınır.

Yapılabilecek testler

• Tam kan sayımı
• Periferik yayma (kan örneğinin mikroskopta incelenmesi)
• Kemik iliği biyopsisi ve aspirasyonu
• Genetik ve moleküler testler
• Akış sitometrisi (hücre tiplerini belirlemek için)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı konması birkaç gün sürebilir. Bu süreçte size kemik iliği biyopsisi, kan testleri ve görüntüleme yöntemleri uygulanabilir. Tanı netleştikten sonra doktorunuz, hastalığın alt tipini ve genetik özelliklerini belirleyerek size en uygun tedavi planını hazırlar. Tüm bu süreçte yalnız değilsiniz; sağlık ekibiniz size destek olacaktır.

Tedavi

AML tedavisi, hastalığın alt tipine, genetik özelliklere, kişinin yaşına ve genel sağlık durumuna göre planlanır. Temel amaç, lösemi hücrelerini yok etmek ve sağlıklı kan hücrelerinin yeniden üretimini sağlamaktır. Tedavi genellikle birkaç aşamada yapılır: remisyon sağlama, yoğunlaştırma ve bazı durumlarda kök hücre nakli. Tedavi multidisipliner bir ekip tarafından yürütülür.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği tüm kontrollere gitmek
• Enfeksiyonlardan korunmak için kalabalık ortamlardan kaçınmak ve el hijyenine dikkat etmek
• Tedavi sırasında yorgunlukla başa çıkmak için dinlenme ve aktivite dengesini kurmak
• Ağız bakımına özen göstermek
• Sigara ve alkolden uzak durmak

Tıbbi tedaviler

Tedavi seçenekleri arasında kemoterapi (kanser hücrelerini yok eden ilaçlarla yapılan tedavi), hedefe yönelik tedaviler (kansere özgü genetik değişikliklere etki eden ilaçlar), radyoterapi (yüksek enerjili ışınlarla tedavi) ve kök hücre nakli (sağlıklı kan hücreleri üretebilen kök hücrelerin damar yoluyla verilmesi) yer alabilir. Hangi tedavinin uygulanacağına doktorunuz, ekibinizle birlikte karar verir. İlaç adları ve dozları yalnızca doktor tarafından belirlenmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

AML tedavisinde cerrahi genellikle ana tedavi yöntemi değildir. Ancak dalak büyümesi gibi komplikasyon durumlarında veya kateter (damar yolu) yerleştirilmesi gibi küçük cerrahi işlemler yapılabilir.

Bu durumla yaşamak

Tedavi süreci uzun ve zorlu olabilir. Kendinizi iyi hissettiğiniz günlerde günlük aktivitelerinizi sürdürmek, yorgun hissettiğinizde dinlenmek önemlidir. Tedavi gören kişilerin bağışıklık sistemi zayıflayabilir, bu nedenle enfeksiyonlardan korunmak için dikkatli olmalısınız.

Yaşam tarzı ipuçları

• Enfeksiyon riskini azaltmak için maske takmak ve sık el yıkamak
• Yaşam alanlarını temiz tutmak
• Sevdiklerinizle iletişimde kalmak
• Doktorunuzun önerdiği şekilde fiziksel aktivitede bulunmak

Diyet ve egzersiz

Dengeli ve besleyici bir diyet, tedavi sırasında gücünüzü korumanıza yardımcı olur. Tamamen çiğ veya az pişmiş yiyeceklerden kaçının. Haftanın birkaç günü kısa yürüyüşler yapmak gibi hafif egzersizler, yorgunlukla başa çıkmada faydalı olabilir. Ancak her egzersiz öncesinde doktorunuzla konuşun.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bir kanser tanısı almak ve tedavi görmek duygusal olarak zorlayıcıdır. Kaygı, üzüntü ve korku hissetmeniz normaldir. Duygularınızı aileniz, arkadaşlarınız veya bir psikologla paylaşmaktan çekinmeyin. Gerekirse psikiyatrik destek almak da tedavinin bir parçasıdır.

Önleme

AML'nin kesin bir önleme yöntemi yoktur. Ancak sigara içmemek, kimyasal maddelerden uzak durmak ve genel sağlığınıza dikkat etmek bazı riskleri azaltabilir. Erken teşhis, tedavinin başarı şansını artırır.

Aşılar

AML'ye karşı koruyan bir aşı bulunmamaktadır. Bununla birlikte grip gibi enfeksiyonlara karşı aşılar, tedavi sırasında doktorunuzun önerisiyle yapılabilir. Aşıları, tedavinizi yürüten doktorunuzla planlayın.

Tarama programları

AML için genel toplumda rutin tarama önerilmez. Yalnızca kan hastalıkları veya genetik sendromlar nedeniyle yüksek riskli olan kişilerde düzenli takip yapılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Hastalık hızla ilerleyebilir ve tedavi edilmezse hayatı tehdit edebilir
• Ciddi enfeksiyonlar (sepsis)
• Kontrol edilemeyen kanamalar (beyin veya akciğer kanaması gibi)
• Organ yetmezlikleri (böbrek, karaciğer)
• Sağlıklı kan hücrelerinin yetersizliği nedeniyle anemi, kanama ve enfeksiyon riskinin artması

Uzun vadeli görünüm

AML eskiden çok daha olumsuz sonuçlarla ilişkilendirilse de, günümüzde tedavi yöntemlerinin gelişmesiyle birçok hasta remisyona girebilmekte ve uzun süre hastalıksız yaşayabilmektedir. Tedaviye yanıt kişiden kişiye değişir. Doktorunuz, hastalığınızın özelliklerine ve tedaviye verdiğiniz cevaba göre size daha net bir bilgi verecektir. Umutlu olmak için her zaman neden vardır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.