Varis Tedavisinde Gelişmeler: Yeni ve Etkili Yöntemler

Genel Bakış

Varis, bacaklardaki toplardamarların (kanı kalbe geri taşıyan damarlar) genişlemesi, uzaması ve kıvrımlı hale gelmesidir. Bu damarlar genellikle mavi veya mor renkte, kabarık ve bazen ağrılı olabilir. Tedavi, damarların görünümünü düzeltmek ve bacaklarda ağırlık, ağrı gibi yakınmaları gidermek için yapılır.

Evet, varis çok yaygın bir damar sorunudur. Özellikle kadınlarda, ileri yaşlarda ve ayakta çok çalışan kişilerde daha sık görülür.

Varis herkesi etkileyebilir; ancak kadınlarda, hamilelikte, aşırı kilolu kişilerde, ailesinde varis öyküsü olanlarda ve uzun süre ayakta kalan meslek gruplarında (öğretmen, tezgahtar, cerrah vb.) daha sıktır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bacaklarda ağırlık ve yorgunluk hissi
• Özellikle akşamları bacaklarda yanma, kaşıntı veya hafif ağrı
• Ayak bileklerinde ve bacaklarda hafif şişlik
• Mor veya mavi renkte, kıvrımlı, kabarık damarlar
• Uzun süre oturunca veya ayakta kalınca bacaklarda huzursuzluk hissi

Nedenler

Ana nedenler

• Damar duvarının zayıflaması ve elastikiyetini kaybetmesi
• Damar içindeki tek yönlü kapakçıkların düzgün çalışmaması, kanın geriye kaçarak birikmesi
• Uzun süre ayakta durma veya oturma nedeniyle bacak damarlarına binen basıncın artması
• Hamilelikte artan kan hacmi ve hormonal değişiklikler

Risk faktörleri

• Kadın olmak
• Ailede varis öyküsü
• İleri yaş
• Aşırı kilo veya obezite
• Uzun süre hareketsiz kalma (uzun yolculuklar, masa başı iş)
• Ayakta çalışmayı gerektiren meslekler
• Hamilelik, özellikle birden fazla gebelik

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bacakta ani şişlik ve ağrı ile birlikte kızarıklık varsa
• Varisli bölgeden kanama olursa
• Nefes darlığı veya göğüs ağrısı eşlik ediyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Varisler ağrı ya da yanma yapıyorsa ve günlük yaşamı etkiliyorsa
• Bacaklarda sürekli ağırlık, şişlik veya kaşıntı varsa
• Varislerin görünümünden rahatsız oluyorsanız veya kozmetik olarak tedavi istiyorsanız
• Ciltte koyulaşma, sertleşme veya iyileşmeyen yara fark ederseniz

Tanı

Varis tanısı genellikle doktorun bacakları muayene etmesiyle konur. Doktor, damarların görünümünü değerlendirir, bacakları elle muayene eder ve ayakta durabiliyorsanız ayakta muayene yapabilir. Kesin tanı ve damar içi haritalama için Doppler ultrason adı verilen bir görüntüleme yöntemi kullanılır.

Yapılabilecek testler

• Doppler ultrason: Damar içindeki kan akışını ve kapakçıkların durumunu ses dalgalarıyla gösterir. Ağrısız ve radyasyon içermez.
• Fizik muayene: Doktorun bacakları gözle ve elle incelemesi, varisli bölgeleri ve şişlikleri değerlendirmesi.
• Gerekirse venografi: Nadiren, damarın detaylı görüntülenmesi için kontrast madde ile röntgen filmi çekilir.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz size bacaklarınızı açmanız, bazen ayakta durmanız istenebilir. Ultrason sırasında bacağınıza jel sürülür ve hafifçe bir prob gezdirilir; ağrısızdır. Sonuçlarınız genellikle aynı gün içinde değerlendirilir ve tedavi planı sizinle konuşulur.

Tedavi

Varis tedavisinde amaç yakınmaları azaltmak, damarların görünümünü iyileştirmek ve olası komplikasyonları önlemektir. Son yıllarda açık cerrahi yerine çok daha az invaziv (girişimsel) yöntemler geliştirilmiştir. Tedavi; yaşam tarzı değişiklikleri, kompresyon çorapları, köpük/skleroterapi, lazer, radyofrekans ve yapıştırıcı gibi yöntemlerden oluşabilir. Hangi yöntemin uygun olduğuna doktorunuz karar verir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli yürüyüş ve bacak egzersizleri yapmak, kan dolaşımını hızlandırır.
• Uzun süre ayakta veya oturarak kalmaktan kaçınmak, arada bacakları hareket ettirmek.
• Bacakları yüksek tutmak: Dinlenirken ayakları kalp seviyesinin üzerine koymak.
• Varis çorabı kullanmak: Doktorunuzun önerdiği basınç derecesine uygun çoraplar gün içinde düzenli giyilmelidir.
• Bol giysiler, düşük topuklu ayakkabılar tercih etmek.

Tıbbi tedaviler

Güncel tedavi yöntemleri arasında; damar içine enjekte edilen köpük veya sklerozan maddelerle damarın kapatılması (skleroterapi), lazer ışığı ile damar içinin kapatılması (endovenöz lazer), radyofrekans enerjisi ile damarın ısıtılarak kapatılması ve özel tıbbi yapıştırıcılarla damarın kapatılması sayılabilir. Bu yöntemlerin birçoğu lokal anestezi ile, günü birlik uygulanır. Hangi yöntem size uygun, doktorunuz muayene ve ultrason sonrası karar verir. Ameliyat (damarın bağlanıp çıkarılması) günümüzde daha büyük ve ilerlemiş varislerde, diğer yöntemlerin uygun olmadığı durumlarda uygulanır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ciddi kapak yetmezliği, büyük ve ilerlemiş varisler, kanama veya ülser (bacakta yara) gibi komplikasyon gelişmişse cerrahi gerekebilir. Ancak artık çoğu vakada kapalı yöntemler yeterli olmaktadır.

Bu durumla yaşamak

Varislerle yaşarken günlük yaşamınızda basit önlemlerle yakınmaları azaltabilirsiniz. Bacaklarınızı sık sık hareket ettirin, uzun süre hareketsiz kalmaktan kaçının ve akşamları bacakları yüksekte dinlendirin. Varis çorabınızı her gün düzenli giymek en etkili yöntemlerden biridir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftada en az 3-4 gün yürüyüş, yüzme veya bisiklet gibi aktiviteler yapın.
• Kilonuzu sağlıklı aralıkta tutmaya çalışın.
• Sigara içiyorsanız bırakmak için destek alın; sigara damar sağlığını olumsuz etkiler.
• Gün içinde bacakları esnetme hareketleri ve ayak bileği döndürme egzersizleri yapın.

Diyet ve egzersiz

Lifli gıdalar, sebze ve meyve ağırlıklı bir beslenme, tuzu azaltma ve yeterli su içme, damar sağlığına katkı sağlar. Kabızlığı önleyen yüksek lifli diyet, karın içi basıncı azaltarak varis oluşumunu yavaşlatabilir. Düzenli yürüyüş, bacak kaslarının kalp yönünde kanı pompalamasına yardımcı olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Varisler görünüm endişesine ve bazen özgüven düşüklüğüne yol açabilir. Bacak bacak üstüne atma alışkanlığı gibi bazı davranışların da etkisi olduğu söylenmekle birlikte, endişelenmek yerine doktorunuzdan net bilgi almanız ve tedavi şıklarını konuşmanız rahatlamanızı sağlar.

Önleme

Varis oluşumunu tamamen önlemek mümkün olmasa da, riski azaltmak ve mevcut varislerin ilerlemesini yavaşlatmak mümkündür. Düzenli egzersiz, kilo kontrolü, uzun süre hareketsiz kalmamak ve bacakları yüksekte dinlendirmek en etkili koruyucu önlemlerdir.

Tarama programları

Semptomu olmayan kişilerde rutin bir tarama önerilmez. Ancak aile öyküsü ve risk faktörleri olan kişiler, doktor kontrolünde bacak damar muayenesi yaptırabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Damar içinde pıhtı oluşumu (yüzeyel tromboflebit)
• Derin ven trombozu (derin damarda pıhtı)
• Bacakta cilt rengi değişikliği, ciltte kalınlaşma
• Ağrılı ve iyileşmesi zor bacak yaraları (venöz ülser)
• Varisli damarın kanaması

Uzun vadeli görünüm

Tedavi edilmeyen varisler her zaman komplikasyon yapmaz; birçok kişide sadece görünüm ve hafif yakınma oluşturur. Modern tedavi yöntemleriyle varislerin büyük çoğunluğu başarılı şekilde giderilebilmektedir. Erken başvuru, yakınmaların kontrolü ve yaşam tarzı değişiklikleri ile bacak sağlığınızı büyük ölçüde koruyabilirsiniz.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Uluslararası Ven Hastalıkları Derneği (International Society for the Study of Vascular Anomalies)

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı Sağlıklı Hayat Merkezleri · Türkiye geneli

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.