Yaşa Bağlı Makula Dejenerasyonu (Sarı Nokta Hastalığı)

Genel Bakış

Yaşa bağlı makula dejenerasyonu, gözün içindeki görme tabakasının (retina) merkezinde bulunan 'makula' adlı alanın zamanla incelmesi ve hasar görmesidir. Bu bölge keskin ve ayrıntılı görmenizi sağlar. Hastalık ilerledikçe görme bulanıklaşır veya görüş alanınızın ortasında koyu bir nokta oluşabilir.

Evet, toplumda sık görülen bir göz hastalığıdır. 65 yaş üstü kişilerde kalıcı görme kaybının önde gelen nedenlerinden biridir.

Çoğunlukla ileri yaştaki kişileri etkiler. Sigara içenlerde, ailesinde bu hastalık olanlarda ve kalp damar hastalığı bulunanlarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Görmede bulanıklık
• Düz çizgilerin dalgalı veya kırık görünmesi
• Okurken harflerin kaybolması veya dağılması
• Yüzleri tanımada zorluk
• Renklerin soluk ya da donuk görünmesi
• Görme merkezinde karanlık veya boş bir nokta
• Işık arttıkça görmede belirgin düzelme olmaması

Çocuklarda belirtiler

• Bu hastalık çocuklarda görülmez; çocuklardaki benzer görme şikayetleri başka göz problemlerinden kaynaklanabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Belirtiler yavaş gelişebilir; birçok kişi gözlük numarasının değiştiğini sanabilir.
• Kitap okurken, örgü örerken veya ince işlerle uğraşırken zorluk
• Görüş alanının ortasında yeni bir leke ya da gölge
• Renk algısında azalma

Nedenler

Ana nedenler

• Makula hücrelerinin yaşlanmayla birlikte yıpranması ve incelmesi
• Gözün arka kısmında anormal damarların büyüyerek sıvı sızdırması
• Oksidatif stres adı verilen hücresel hasar birikimi
• Genetik yatkınlık

Risk faktörleri

• 60 yaş üstü olmak
• Sigara içmek
• Ailede yaşa bağlı makula dejenerasyonu öyküsü
• Yüksek tansiyon ve yüksek kolesterol
• Açık renk göz
• Düzensiz ve dengesiz beslenme

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Birkaç gün içinde görmede belirgin kötüleşme
• Ani başlayan görme kaybı
• Görmede yeni başlayan kırılma veya dalgalanma

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yeni başlayan hafif görme bulanıklığı
• Gözlük değişimine rağmen düzelmeyen görme
• Ailesinde bu hastalık bulunan 60 yaş üstü bireyler düzenli kontrol

Tanı

Göz doktoru göz bebeğinizi büyüten damlalar kullanarak retina ve makulayı muayene eder. Görme alanı testleri ve göz görüntüleme yöntemleriyle tanı netleştirilir.

Yapılabilecek testler

• Göz dibi muayenesi (fundoskopi)
• Optik koherens tomografi (OCT) adı verilen detaylı retina görüntüleme
• Floresein anjiyografi (göz damarlarının boya ile görüntülenmesi)
• Amsler ızgarası testi (çizgilerin bozuk mu görüldüğünü değerlendiren basit bir test)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene ağrısızdır ve yaklaşık 20-30 dakika sürer. Göz bebeklerini büyütmek için damlatılan damlalar nedeniyle birkaç saat görme bulanık olabilir; bu nedenle yanınızda bir yakınınızın olması iyi olur.

Tedavi

Bugün yaşa bağlı makula dejenerasyonunu tamamen ortadan kaldıran bir tedavi bulunmamakla birlikte, hastalığın ilerlemesini yavaşlatmaya ve yaşam kalitesini artırmaya yönelik önemli tedavi seçenekleri vardır. Tedavi, hastalığın kuru veya yaş tip olmasına göre düzenlenir.

Evde kişisel bakım

• Bol yeşil yapraklı sebze, balık ve sağlıklı yağlar içeren dengeli bir beslenme düzeni
• Sigara kullanıyorsanız bırakmaya çalışmak
• İyi aydınlatma ve büyük puntolu yazılar kullanarak günlük işleri kolaylaştırmak
• Doktorun önerdiği vitamin takviyelerini düzenli kullanmak

Tıbbi tedaviler

Yaş tip hastalıkta göz içine enjeksiyon tedavileri, lazer tedavisi ve fotodinamik tedavi adı verilen yöntemler uygulanabilir. Bu tedaviler anormal damar büyümesini durdurmayı ve sızıntıyı azaltmayı amaçlar. Kuru tip için ise bazı yeni tedavi yaklaşımları üzerinde çalışılmaktadır. Hangi tedavinin uygun olduğuna göz hastalıkları uzmanı karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Makula dejenerasyonunun kendisi için genellikle ameliyat önerilmez. Ancak hastalığa katarakt eşlik ediyorsa katarakt ameliyatı görme kalitesini bir miktar artırabilir.

Bu durumla yaşamak

Görme kaybıyla günlük yaşamı kolaylaştırmak için büyüteçler, sesli kitaplar, konuşan saatler ve ekran büyütücü programlar gibi birçok yardımcı araç vardır. Evde kontrast renkler kullanmak ve eşyaların yerini sabit tutmak da işleri kolaylaştırır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftada birkaç gün yürüyüş gibi hafif egzersizler yapmak
• Sigara bırakma ve sağlıklı kiloyu koruma
• Tansiyon ve kolesterolü kontrol altında tutmak
• Yıllık göz muayenelerini aksatmamak

Diyet ve egzersiz

Akdeniz tipi beslenme göz sağlığını destekler; özellikle yeşil yapraklı sebzeler, renkli meyveler, balık ve zeytinyağı önerilir. Haftanın çoğu günü 30 dakikalık yürüyüş kan dolaşımını iyileştirir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Görme kaybı yaşayan kişilerde üzüntü, endişe ve çaresizlik duyguları görülebilir. Bu duygularda yalnız olmadığınızı unutmayın; yakınlarınızla konuşmak veya bir uzmandan destek almak size iyi gelecektir.

Önleme

Tamamen önlemek mümkün olmasa da sigara içmemek, sağlıklı beslenmek, düzenli egzersiz yapmak ve kronik hastalıkları kontrol altında tutmak hastalığın başlama riskini azaltabilir ve ilerlemesini yavaşlatabilir.

Tarama programları

60 yaşından sonra her yıl düzenli göz muayenesi yaptırmak, hastalığın erken evrede fark edilmesine yardımcı olur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Merkezi görme kaybı kalıcı hale gelebilir
• Okuma, araba kullanma, yüz tanıma gibi günlük işlevler ciddi şekilde zorlaşır
• Yaş tipte görme kaybı daha hızlı ilerleyebilir

Uzun vadeli görünüm

Erken teşhis ve uygun tedaviyle görme kaybının ilerlemesi yavaşlatılabilir. Görme kaybı tamamen önlenemese bile rehabilitasyon, yardımcı cihazlar ve destek sayesinde pek çok kişi bağımsız yaşamını sürdürebilir. Araştırmalar gelecek için umut vaat etmektedir.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.