Hava Embolisi

Genel Bakış

Hava embolisi, kan damarlarınıza (toplardamarlar veya atardamarlar) hava kabarcıklarının girmesiyle oluşan nadir ve ciddi bir durumdur. Bu kabarcıklar kan akışını engelleyerek organlara yeterince oksijen gitmesini durdurabilir.

Hava embolisi son derece nadirdir. Günlük hayatta karşılaşma olasılığınız çok düşüktür; daha çok hastane ortamında yapılan işlemler sırasında veya dalış kazalarında görülür.

Herkesi etkileyebilir, ancak özellikle damar yolu (kateter) takılan hastalar, kalp veya beyin ameliyatı geçirenler, dalgıçlar ve göğüs veya boyun bölgesinde yaralanma yaşayan kişiler risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüs ağrısı
• Nefes darlığı
• Baş dönmesi
• Bulanık görme
• Bilinç bulanıklığı veya sersemlik

Çocuklarda belirtiler

• Huzursuzluk ve sürekli ağlama
• Solukluk veya morarma
• Nefes almada güçlük
• Aşırı uyku hali veya tepkisizlik

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ani yorgunluk ve halsizlik
• Kafa karışıklığı (konfüzyon)
• Vücudun bir tarafında güçsüzlük
• Sessiz kalp krizi benzeri belirtiler

Nedenler

Ana nedenler

• Tıbbi işlemler: Damar yolu açılması, kateter takılması, ameliyat sırasında hava kabarcığının damara girmesi
• Dalış: Su altından hızla yüzeye çıkmak veya dalış ekipmanı sorunları nedeniyle dekompresyon hastalığı
• Travma: Derin kesikler, göğüs yaralanmaları, basınçlı hava yaralanmaları

Risk faktörleri

• Boyun veya kasıktan takılan santral venöz kateter varlığı
• Yakın zamanda ameliyat geçirmiş olmak
• Dekompresyon talimatlarına uymadan dalış yapmak
• Akciğer hastalığı veya doğumsal kalp deliği bulunması

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Herhangi bir tıbbi işlem veya dalıştan sonra nefes darlığı, göğüs ağrısı, baş dönmesi veya bilinç bulanıklığı gelişirse
• Bayılma, felç benzeri belirti veya aşırı halsizlik yaşanırsa

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi dinler, yakın zamanda geçirdiğiniz tıbbi işlemleri veya dalışları öğrenir. Fizik muayenede kalp ve akciğer seslerini dinler, kan basıncınızı ve nabzınızı kontrol eder.

Yapılabilecek testler

• Kan gazı testi: Kandaki oksijen ve karbondioksit düzeyini ölçer
• Bilgisayarlı tomografi (BT) taraması: Hava kabarcığının yerini ve büyüklüğünü gösterebilir
• Ekokardiyogram: Kalpteki hava kabarcıklarını görüntüleyebilir
• Ultrasonografi: Damarlardaki hava kabarcıklarını tespit edebilir

Randevunuzda neler beklenir

Belirtiler hızla değerlendirilir; gerekirse size oksijen verilebilir ve monitöre bağlanarak kalp atışınız, tansiyonunuz takip edilir. Doktorunuz size ayrıntılı sorular soracaktır.

Tedavi

Tedavi, hava kabarcığının büyüklüğüne, nereye gittiğine ve belirtilerin ağırlığına bağlıdır. Amaç, kabarcığın erimesini sağlamak ve kan akışını tekrar sağlamaktır.

Evde kişisel bakım

• Sakin olun ve derin nefes almaya çalışın
• Mümkünse uzanın ve hareketsiz kalın
• Hiçbir ilaç almayın; hemen sağlık ekibine haber verin

Tıbbi tedaviler

Hastanede yüzde yüz oksijen solutulabilir, hastanın pozisyonu değiştirilerek kabarcığın daha az riskli bir bölgeye kayması sağlanabilir. Gerekirse ince bir iğne ile damardaki hava boşaltılabilir veya basınç odası (hiperbarik oksijen) tedavisi uygulanabilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir durumlarda, kalpte veya büyük bir damarda ciddi hava birikintisi varsa cerrahi veya iğne ile boşaltma gerekebilir. Bu işlem uzman bir ekip tarafından acil olarak yapılır.

Bu durumla yaşamak

Hava embolisi geçirdikten sonra çoğu kişi tamamen iyileşir. Taburcu olduktan sonra birkaç hafta dinlenmeniz önerilir. Doktorunuzun kontrol randevularına mutlaka gitmeli ve verdiği talimatlara uymalısınız.

Yaşam tarzı ipuçları

• Doktorunuz onay verene kadar dalış, uçuş ve ağır egzersiz yapmayın
• Bol su için ve vücudunuzun toparlanmasına izin verin
• İyileşme sürecinde herhangi bir yeni belirti ortaya çıkarsa hemen doktorunuza danışın

Diyet ve egzersiz

Özel bir diyet gerekli değildir. Sağlıklı ve dengeli beslenmek, hafif yürüyüşler yapmak genel sağlığınızı destekler. Ancak ağır egzersize başlamadan önce mutlaka doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bu tür ciddi bir olay yaşamak kaygı ve korku yaratabilir. Bu duygular normaldir. Hislerinizi aile üyeleriniz ve doktorunuzla paylaşın; gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek alın.

Önleme

Büyük ölçüde önlenebilir. Tıbbi ekipler damar yolu ve ameliyat işlemlerinde hava girmemesi için özel teknikler kullanır. Dalgıçlar ise çıkış hızı kurallarına uymak zorundadır. Sağlık kuruluşundaki prosedürler ve dalış eğitimleri bu riski en aza indirir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Beyin hasarı ve felç
• Kalp krizi
• Akciğer hasarı
• Kalıcı organ yetmezliği
• Ölüm

Uzun vadeli görünüm

Hava embolisi hızlı fark edilip tedavi edildiğinde çoğu kişi tamamen iyileşir. Tedavinin başarısı kabarcığın büyüklüğüne ve ne kadar çabuk müdahale edildiğine bağlıdır. Bu yüzden belirtileri bilmek ve derhal sağlık kuruluşuna başvurmak büyük önem taşır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.