İlaç Alerjileri

Genel Bakış

İlaç alerjisi, vücudun savunma sisteminin (bağışıklık sistemi) bir ilaca karşı normal olmayan bir tepki vermesidir. Bu tepki, ilacın asıl etkisinden farklıdır ve genellikle hafif döküntüden ciddi solunum sorunlarına kadar değişebilir.

İlaç alerjileri sanıldığından daha yaygındır. Özellikle hastanede yatan hastalarda ve bazı ilaç gruplarını kullananlarda daha sık görülebilir. Ancak her ilaç herkeste alerjiye neden olmaz.

Her yaşta görülebilir, ancak genç erişkinlerde ve orta yaşlarda daha sık rastlanır. Ailede ilaç alerjisi veya alerjik bünye (astım, saman nezlesi gibi) öyküsü olan kişilerde daha yaygın olabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Deride kızarıklık, kaşıntı, kurdeşen (ürtiker)
• Yüzde, dudaklarda, göz kapaklarında hafif şişlik
• Burun akıntısı, hapşırma, gözlerde sulanma
• Mide bulantısı, karın ağrısı, ishal
• Hafif ateş

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda en sık görülen belirtiler döküntü, kaşıntı ve kurdeşendir.
• Huysuzluk, uyku hali veya aşırı hareketlilik görülebilir.
• Çocuklarda cilt belirtileri daha belirgin olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler daha hafif olabilir, ancak tansiyon düşmesi, baş dönmesi veya bayılma gibi ciddi reaksiyonlar da görülebilir.
• Kalp ve böbrek hastalıkları olan yaşlılarda ilaç alerjisi daha riskli olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Vücudun bağışıklık sistemi, ilacı zararlı bir madde olarak algılar ve savunma hücreleri (antikorlar) üretir.
• Bir sonraki ilaç kullanımında bu antikorlar ilaca tepki vererek alerji belirtilerine yol açar.
• En sık neden olan ilaçlar antibiyotikler, ağrı kesiciler ve bazı tansiyon ilaçlarıdır. Ancak herhangi bir ilaç alerjiye neden olabilir.

Risk faktörleri

• Daha önce başka bir ilaca alerjisi olmak
• Ailede ilaç alerjisi öyküsü
• Astım, egzama veya saman nezlesi gibi alerjik hastalıklar
• Yüksek dozda veya uzun süreli ilaç kullanımı
• Aynı ilacı sık sık tekrarlayan kullanım

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İlacı aldıktan sonra nefes darlığı, yüz şişmesi, bayılma gibi belirtiler gelişirse vakit kaybetmeden 112'yi arayın veya en yakın acil servise gidin.
• Belirtiler geçse bile mutlaka bir sağlık kuruluşuna başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İlaç aldıktan sonra döküntü, kaşıntı gibi hafif belirtiler gelişirse, ilacı bırakıp doktorunuzla görüşün.
• Daha önce ilaç alerjisi geçirdiyseniz ve yeni bir ilaç kullanmanız gerekiyorsa doktorunuza bilgi verin.

Tanı

Doktorunuz önce tıbbi geçmişinizi dinler ve alerji belirtilerinizi değerlendirir. Hangi ilacı aldığınızı, ne zaman aldığınızı ve belirtilerin ne kadar süredir devam ettiğini açıklamanız gerekir.

Yapılabilecek testler

• Cilt testi: Bazı ilaçlar için alerjiyi saptamak amacıyla küçük miktarda ilaç deriye uygulanır.
• Kan testi: Alerjiye işaret eden bazı antikorların (immünoglobulin E) düzeyine bakılır.
• İlaç yükleme testi: Belirti vermeyen bir ilacın alerji yapıp yapmadığını anlamak için doktor gözetiminde azar azar ilaç verilerek vücudun tepkisi izlenir.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci birkaç gün sürebilir. Bazı testler için ilacı kesmeniz gerekebilir. Doktorunuz sonuçlara göre size en uygun tedaviyi planlar.

Tedavi

İlaç alerjisinin tedavisinde ilk adım, alerjiye neden olan ilacı kullanmayı bırakmaktır. Belirtileri hafifletmek için doktorunuzun önereceği ilaçlar kullanılabilir. Ağır reaksiyonlarda acil müdahale gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Alerjiye neden olan ilacı ve benzerlerini kullanmaktan kaçının.
• Herhangi bir ilacı kullanmadan önce doktorunuza ve eczacınıza alerjiniz olduğunu söyleyin.
• Belirtileri izleyin; hafif döküntü ve kaşıntı için soğuk kompres yapabilirsiniz.
• Bol su içmek, vücudun ilacı atmasına yardımcı olabilir.
• Yeni bir ilaç kullanmaya başlarken doktorunuzun önerdiği şekilde kullanın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, kaşıntı ve döküntü gibi hafif belirtiler için alerji giderici ilaçlar önerebilir. Ciddi reaksiyonlar için kortizon içeren ilaçlar veya acil durumda kullanılan enjeksiyonlar gerekebilir. Bu tedaviler yalnızca doktor kontrolünde uygulanır.

Bu durumla yaşamak

İlaç alerjiniz varsa, tüm sağlık çalışanlarına bu durumu mutlaka bildirin. Yanınızda, alerjiniz olan ilaçları ve alerjik reaksiyon planınızı yazan bir not taşıyabilirsiniz. İlaç kullanmanız gereken durumlarda, alerji bilginizi tekrar hatırlatın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Bir ilaç alerjisi fark ettiğinizde o ilacı hemen bırakın ve sağlık danışmanınıza başvurun.
• Reçetesiz satılan ağrı kesiciler ve bitkisel ürünler dahil her türlü ilacı kullanmadan önce eczacınızla görüşün.
• Alerjik reaksiyon belirtilerini öğrenin ve yakınlarınıza bu belirtileri anlatın.

Diyet ve egzersiz

Özel bir diyet gerekmez. Sağlıklı ve dengeli beslenmek vücudun savunma sistemini güçlü tutar. Egzersiz yapmak genel sağlığınıza iyi gelir, ancak egzersiz sırasında nefes darlığı veya kaşıntı gibi belirtiler hissederseniz durun ve doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

İlaç alerjisi yaşamak, özellikle ciddi bir reaksiyon geçirdiyseniz, endişe veya korku yaratabilir. Bu duyguların normal olduğunu bilin. Gerekirse bir psikolog veya destek grubundan yardım alabilirsiniz.

Önleme

İlaç alerjisini tamamen önlemenin kesin bir yolu yoktur. Ancak alerjiniz olan ilaçları kullanmaktan kaçınarak, tüm sağlık çalışanlarına durumu bildirerek ve yeni ilaçları doktor gözetiminde kullanarak ciddi reaksiyonların önüne geçebilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Alerjik reaksiyon zamanında fark edilmezse nefes darlığı, tansiyon düşüklüğü ve bilinç kaybıyla seyreden ağır bir duruma (anafilaksi) dönüşebilir. Bu durum acil müdahale gerektirir.
• Tekrarlayan veya kontrolsüz ilaç alerjileri, kronik cilt sorunlarına veya organ hasarına yol açabilir.
• Bazı ilaç alerjileri, aynı ilaçla tekrar karşılaşıldığında daha şiddetli reaksiyona neden olabilir.

Uzun vadeli görünüm

İlaç alerjisi çoğu zaman yönetilebilir bir durumdur. Alerjiniz olduğunu bilmek, doğru önlemleri almak ve gerektiğinde doktor desteği almak sayesinde normal bir yaşam sürebilirsiniz. Araştırmalar ve yeni tedavi yöntemleri sayesinde ilaç alerjileri günümüzde daha iyi anlaşılmaktadır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.