Alerji Testi Nedir?

Genel Bakış

Alerji testi, bağışıklık sisteminizin polen, ev tozu akarı, hayvan tüyü, bazı besinler veya ilaçlar gibi belirli maddelere (alerjenlere) aşırı tepki verip vermediğini değerlendiren tıbbi bir yöntemdir. Bu testler, hangi maddelerin alerjik belirtilere yol açtığını belirlemek için yapılır.

Alerjiler toplumda oldukça yaygındır. Alerji testleri, bu belirtilerin nedenini bulmak için sıkça başvurulan bir değerlendirme yöntemidir.

Alerji testleri her yaş grubundan insana uygulanabilir. Alerji belirtileri olan çocuklar, yetişkinler ve yaşlılar için uygun test yöntemleri mevcuttur.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sürekli hapşırma, burun akıntısı veya burun tıkanıklığı
• Gözlerde kaşıntı, kızarıklık ve sulanma
• Deride kaşıntı, kızarıklık veya kurdeşen
• Öksürük, hırıltılı solunum veya nefes darlığı
• Sindirim sistemi belirtileri (mide bulantısı, kusma, karın ağrısı)

Çocuklarda belirtiler

• Egzama benzeri cilt döküntüleri
• Besin alerjilerine bağlı kusma, ishal veya cilt reaksiyonu
• Astım belirtileri (öksürük, hışıltı, nefes darlığı)
• Uzun süre geçmeyen burun akıntısı ve tıkanıklığı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Astım veya kronik öksürük ile karışabilen alerji belirtileri
• Kuru cilt ve kaşıntı şikayetleri
• Kullanılan diğer ilaçlarla etkileşim riski nedeniyle dikkat gerektiren test ve tedavi süreci

Nedenler

Ana nedenler

• Bağışıklık sisteminin zararsız bir maddeyi tehdit olarak algılayıp aşırı tepki vermesi
• Polen, ev tozu akarları, küf mantarları, hayvan tüyü, böcek sokmaları, bazı besinler veya ilaçlar gibi alerjenlere maruziyet
• Vücutta alerjik reaksiyona yol açan antikorların (IgE) üretilmesi

Risk faktörleri

• Ailede alerji, astım veya egzama öyküsü
• Kişisel olarak astım veya egzama varlığı
• Erken çocukluk döneminde bazı alerjenlere yoğun maruziyet
• Sık tekrarlayan enfeksiyonlar veya bağışıklık sistemini etkileyen durumlar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şiddetli nefes darlığı, yüz ve boğazda şişme gibi anaflaksi belirtilerinde hemen 112'yi arayın
• Solunum güçlüğü veya bayılma hissi varsa acil servise başvurun
• Ağızdan alınan gıda veya ilaç sonrası ani ve yaygın döküntü gelişirse acil yardım isteyin

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Alerji belirtileri günlük yaşamınızı etkiliyorsa
• Hangi maddelerden kaçınmanız gerektiğini öğrenmek için test yaptırmak istiyorsanız
• Doktorunuz, belirtilerinizin alerjik mi yoksa başka bir durumdan mı kaynaklandığını görmek için sizi teste yönlendirebilir

Tanı

Alerji testi, doktorun tıbbi öykünüzü dinlemesi ve fizik muayene yapmasının ardından gerekli görülürse uygulanır. Deri testi veya kan testi yapılabilir; sonuçlar belirtilerle birlikte değerlendirilir. Tanı, yalnızca test sonucuna göre değil, tüm klinik tabloya göre konur.

Yapılabilecek testler

• Deri prik testi: Alerjen içeren küçük damlalar cilde damlatılır ve iğne ile hafifçe çizilir. Kızarıklık ve kabarma varsa sonuç pozitif kabul edilir.
• İntradermal test: Derinin içine çok az miktarda alerjen enjekte edilir. Deri prik testi sonuçsuz kaldığında kullanılabilir.
• Kan testi (spesifik IgE testi): Kan örneğinde alerjenlere özgü antikor düzeyleri ölçülür.
• Yama testi: Alerjen içeren yamalar cilde yapıştırılır ve 48 saat sonra cilt reaksiyonu kontrol edilir. Temas egzaması gibi gecikmiş tip alerjilerde kullanılır.

Randevunuzda neler beklenir

Testten önce doktorunuz, kullandığınız bazı alerji ilaçlarını bir süre kesmenizi isteyebilir. Deri testi genellikle 15-20 dakika sürer ve hafif kaşıntı, kızarıklık olabilir. Kan testi damardan örnek alınması şeklinde yapılır. Sonuçlar genellikle aynı gün veya birkaç gün içinde doktorunuz tarafından açıklanır.

Tedavi

Alerji tedavisinin temelini alerjenlerden kaçınmak, belirtileri kontrol altına almak ve bağışıklık sistemini güçlendirmek oluşturur. Tedavi kişiye özeldir ve doktor kontrolünde planlanmalıdır.

Evde kişisel bakım

• Ev tozu akarlarına karşı yatak örtülerini sık sık yüksek sıcaklıkta yıkamak
• Polen mevsiminde pencereleri kapalı tutmak ve dışarıdan geldikten sonra kıyafetleri değiştirmek
• Bilinen gıda alerjenlerinden kaçınmak için gıda etiketlerini dikkatlice okumak
• Doktorunuzun önerdiği şekilde düzenli takip yapmak ve alerjenlerden uzak durmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, belirtileri hafifletmek için antihistaminik ilaçlar, burun spreyleri veya göz damlaları gibi tedaviler önerebilir. Ayrıca alerji aşısı (immünoterapi) ile vücudun alerjene toleransının artırılması mümkündür. İlaç isimleri, dozları ve tedavi süresi mutlaka doktor tarafından belirlenmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Alerji testleri ameliyat gerektirmez; bu testler yalnızca tanı amaçlı yapılır. Alerjilerin cerrahi bir tedavisi yoktur.

Bu durumla yaşamak

Alerjilerle yaşamak, hangi maddelerden kaçınmanız gerektiğini bilmek ve günlük rutininizi buna göre düzenlemek demektir. Alerji testi sonrasında doktorunuzla birlikte bir aksiyon planı oluşturabilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli egzersiz ve yeterli uyku bağışıklık sistemini destekler
• Sigara dumanından ve hava kirliliğinden uzak durmak alerji belirtilerini azaltabilir
• Stres yönetimi ve gevşeme teknikleri alerji ataklarının şiddetini hafifletebilir

Diyet ve egzersiz

Alerjen bir besine duyarlıysanız, bu besini diyetinizden çıkarmak gerekebilir. Dengeli beslenme bağışıklık sistemini güçlendirir. Egzersiz alerji belirtilerinizi tetikliyorsa (örneğin soğuk havada), egzersiz zamanını ve ortamını doktorunuzla birlikte ayarlamanız önemlidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Alerjiler, özellikle kronik olduğunda uyku sorunlarına, kaygıya ve sosyal kısıtlılıklara yol açabilir. Duygusal sağlığınıza özen göstermek, gerektiğinde bir psikolog veya psikiyatristten destek almak faydalıdır.

Önleme

Alerjilerin tamamen önlenmesi her zaman mümkün değildir; ancak alerjenlerden kaçınmak ve erken tanı ile belirtilerin şiddeti azaltılabilir. Alerji testleri, hangi maddelerden kaçınmanız gerektiğini netleştirerek önleyici bir rol oynar.

Aşılar

Alerji aşısı (immünoterapi) bir tedavi yöntemidir; alerjileri önleyen rutin bir aşı yoktur. Bu tedavi, doktor kontrolünde ve uzun süreli bir program olarak uygulanır.

Tarama programları

Genel tarama amacıyla alerji testi rutin olarak önerilmez. Testler, belirtiler ortaya çıktığında veya tedaviye yanıt alınamadığında doktor tarafından planlanır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kontrol altına alınmayan alerjiler astımın kötüleşmesine neden olabilir
• Sürekli burun tıkanıklığı sinüzit ve kulak enfeksiyonu riskini artırabilir
• Ciddi alerjik reaksiyonlar (anaflaksi) hayatı tehdit edebilir

Uzun vadeli görünüm

Alerjiler çoğu zaman tedavi edilebilir belirtilerdir. Doğru tanı, kişiye özel bir kaçınma ve tedavi planı ile alerjik şikayetler önemli ölçüde azalır ve çoğu insan günlük yaşamına rahatça devam eder.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.