Sarı Nokta Hastalığı: Görme Kaybını Önlemek ve Yavaşlatmak

Genel Bakış

Sarı nokta hastalığı (tıpta makula dejenerasyonu), gözün retinanın ortasında yer alan ve keskin görmeyi sağlayan bölgesinin (makula) zamanla hasar görmesidir. Bu hastalık, özellikle ileri yaştaki bireylerde merkezi görüşü etkiler; okuma, yüz tanıma ve araba kullanma gibi işler zorlaşabilir. Çevresel görüş genellikle korunur.

Evet, oldukça yaygındır. 60 yaş üzerindeki bireylerde görme kaybının en önemli nedenlerinden biridir.

Çoğunlukla 50 yaş ve üzerindeki kişileri etkiler. Sigara içenlerde, ailesinde sarı nokta hastalığı olanlarda, yüksek tansiyonu olanlarda ve açık renk gözlü kişilerde daha sık görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Görüntünün ortasında karanlık veya boş bir nokta
• Düz çizgilerin dalgalı ya da kırık görünmesi
• Okurken veya yüz tanırken zorluk
• Renklerin soluk veya donuk görünmesi
• Işık parlamaları veya bulanık görme

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Okuma güçlüğü, harflerin ve kelimelerin kaybolması
• Yüzleri tanımada zorluk
• Kapı çerçeveleri gibi düz çizgilerin dalgalı görünmesi
• Merkezde karanlık veya boş alan fark etme
• Renklerin soluklaşması

Nedenler

Ana nedenler

• Kesin neden tam olarak bilinmese de yaşlanmayla birlikte retina hücrelerinin hasar görmesi önemli rol oynar.
• Gözün arka kısmında drusen adı verilen sarı-beyaz birikintiler oluşur.
• Yaş tipte ise anormal damar büyümesi ve sızıntı görmenin hızla bozulmasına neden olur.

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Sigara içmek
• Ailede sarı nokta hastalığı öyküsü
• Yüksek tansiyon ve kalp damar hastalıkları
• Obezite ve sebze-meyveden fakir beslenme
• Güneş ışığına uzun süre korunmasız maruz kalmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Görmede ani bir azalma veya kayıp yaşarsanız
• Gözde şiddetli ağrı, kızarıklık veya ışık çakmaları varsa
• Bir gözde birdenbire ortaya çıkan gölge veya perde hissi oluşursa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 50 yaşından sonra yılda bir düzenli göz muayenesi yaptırın.
• Ailenizde sarı nokta hastalığı varsa doktorunuzun önerdiği sıklıkta kontrol olun.
• Okuma güçlüğü, renklerde solukluk veya yüz tanıma zorluğu fark ederseniz göz doktoruna başvurun.

Tanı

Göz hastalıkları uzmanı, göz bebeklerini büyüten damlalar kullanarak gözün arka kısmını detaylı bir şekilde inceler. Görme testleri ve görüntüleme yöntemleriyle tanı desteklenir.

Yapılabilecek testler

• Görme keskinliği testi
• Göz dibi muayenesi (fundoskopi)
• Optik koherens tomografi (OCT) ile retina kesitlerinin alınması
• Floresein anjiyografi ile damar sızıntısının değerlendirilmesi

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle ağrısızdır. Göz bebeğini büyüten damlalar birkaç saat görüşü bulanıklaştırabilir, bu yüzden yanınızda bir yakınınızın olması iyidir. Doktorunuz bulgularınızı ve hastalığınızın tipini size anlatacaktır.

Tedavi

Sarı nokta hastalığının kesin tedavisi olmamakla birlikte, hastalığın tipine ve evresine göre ilerlemeyi yavaşlatmak ve görme kaybını önlemek mümkündür. Kuru tipte yaşam tarzı önlemleri ve bazı vitamin-mineral destekleri önerilir; yaş tipte ise özel enjeksiyonlar veya lazer tedavileri uygulanabilir.

Evde kişisel bakım

• Sigara içiyorsanız bırakmak için sağlık uzmanınızdan destek isteyin.
• Güneş gözlüğü ve geniş kenarlı şapka kullanarak gözlerinizi ultraviyole ışıktan koruyun.
• Düzenli göz kontrollerini aksatmayın.
• Aile bireylerinizi de düzenli göz muayenesine teşvik edin.

Tıbbi tedaviler

Yaş tip sarı nokta hastalığında göz içine uygulanan enjeksiyon tedavileri, anormal damar büyümesini ve sızıntıyı durdurmayı hedefler. Bazı durumlarda lazer fotokoagülasyon veya fotodinamik tedavi gibi yöntemlere de başvurulabilir. Kuru tipte ise araştırmalar, bazı vitamin ve mineral kombinasyonlarının hastalığın ilerlemesini yavaşlatabileceğini göstermektedir. Hangi tedavinin size uygun olduğuna mutlaka göz hastalıkları uzmanı karar vermelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi tedavi sarı nokta hastalığında ilk seçenek değildir. Çok ileri evrelerde, düşük görme cihazları veya bazı özel mercek implantları sınırlı durumlarda değerlendirilebilir; bu karar retina uzmanı tarafından bireysel olarak verilir.

Bu durumla yaşamak

Sarı nokta hastalığıyla yaşayan kişiler, büyüteçli aletler, yüksek kontrastlı okuma materyalleri ve iyi aydınlatma sayesinde günlük işlerini kolaylaştırabilir. Az görme rehabilitasyonu, çevresel görüşü daha etkin kullanmayı öğretir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara içmeyin, içiyorsanız bırakma konusunda destek alın.
• Güneş gözlüğü kullanın ve gözleri koruyun.
• Göz egzersizleri veya özel cihazlar konusunda uzman tavsiyesi alın.
• Sağlık kontrollerinizi düzenli yaptırın.

Diyet ve egzersiz

Renkli sebze ve meyvelerden zengin, özellikle yeşil yapraklı sebzeleri içeren bir beslenme düzeni önerilir. Haftada birkaç kez orta düzeyde yürüyüş gibi egzersiz yapmak, kilo kontrolü ve tansiyon dengesi için faydalıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Görme kaybı yaşam kalitesini etkileyebilir ve üzüntü, kaygı veya moral bozukluğuna yol açabilir. Bu duyguları yaşamak normaldir; ailenizden ve arkadaşlarınızdan destek istemekten çekinmeyin. Gerekirse bir psikolog veya sosyal hizmet uzmanından yardım alabilirsiniz.

Önleme

Sarı nokta hastalığını tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da, sigarayı bırakmak, sağlıklı beslenmek, tansiyonu kontrol altında tutmak ve düzenli göz muayenesi yaptırmak riski azaltır ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatabilir.

Tarama programları

Sağlık Bakanlığı önerileri doğrultusunda 50 yaş sonrasında yılda bir göz muayenesi yapılması önerilir. Ailede sarı nokta hastalığı varsa göz doktorunuz daha erken ya da daha sık kontrol önerebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Merkezi görüşün kalıcı olarak zayıflaması
• Okuma, araba kullanma ve yüz tanıma yeteneğinin ciddi şekilde azalması
• Yaş tipe dönüşen hastalıkta daha hızlı görme kaybı

Uzun vadeli görünüm

Sarı nokta hastalığı tamamen körlüğe yol açmaz; çevresel görüş genellikle korunur. Erken teşhis ve uygun tedavi ile çoğu kişi bağımsız yaşamını sürdürmeye devam edebilir. Tedavi araştırmaları hızla ilerlemektedir; geleceğe umutla bakmak için nedenimiz var.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.