Amelanotik Melanom: Belirtileri ve Tedavisi Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Genel Bakış

Amelanotik melanom, cilt kanserinin nadir görülen bir türüdür. Melanom, ciltte renk üreten hücrelerden (melanositler) gelişen bir kanserdir. 'Amelanotik' ise 'renk üretmeyen' anlamına gelir. Bu nedenle bu tümör genellikle koyu renkli değil, açık renkli veya normal cilt renginde olabilir. Bu da teşhisinin daha zor olmasına yol açabilir.

Amelanotik melanom, tüm melanomların yaklaşık %2-8'ini oluşturan nadir bir alt tiptir. Yine de melanom türleri arasında teşhis edilmesi en zor olanlardan biridir.

Her yaşta ve her cilt tipinde görülebilir. Ancak açık tenli kişilerde, güneş yanığı öyküsü olanlarda ve ailesinde melanom bulunan kişilerde daha sık görülür. Tırnak altı, avuç içi ve ayak tabanı gibi güneş görmeyen bölgelerde de ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte normal benlerden farklı, asimetrik ve düzensiz kenarlı bir lezyon
• Pembe, kırmızı, ten rengi veya beyaz renkli, koyu pigment içermeyen bir nodül (sert yumru)
• Kaşıntı, kanama veya kabuklanma yapan yara
• İyileşmeyen veya sürekli değişen bir cilt alanı
• Tırnak altında renk değişikliği olmadan ortaya çıkan çatlak, kalınlaşma veya kitle

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda nadirdir. Ancak çocuklarda görülen pembe, hızla büyüyen veya kanayan kabarık lezyonlar için bir çocuk doktoruna veya dermatoloğa danışmak gerekir.
• Spitz nevüs gibi iyi huylu lezyonlar da benzer görünebileceği için uzman değerlendirmesi önemlidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda güneş gören bölgelerde (yüz, kafa derisi, kulaklar) ortaya çıkabilir.
• Yaşlıların cildinde zaten kuruluk, yaşlılık lekeleri ve damar genişlemeleri olduğu için bu lezyonlar gözden kaçabilir. Bu nedenle yeni çıkan veya değişen her lezyon dikkate alınmalıdır.

Nedenler

Ana nedenler

• Melanom, ciltte pigment üreten hücrelerin (melanositler) DNA'sında hasar oluşması sonucu kontrolsüz çoğalmasıyla ortaya çıkar.
• Bu hasarın en önemli nedeni ultraviyole (UV) ışınlardır; yani güneşten ve solaryum gibi yapay ışık kaynaklarından gelen UV radyasyonu.
• Ancak amelanotik melanomda renk üreten hücreler pigment üretme yeteneğini kaybetmiştir, bu yüzden tümör koyu değil açık renkli olur.

Risk faktörleri

• Açık ten, sarışın veya kızıl saç, açık renk gözler
• Çocuklukta bir veya daha fazla güneş yanığı geçirmiş olmak
• Solaryum kullanımı
• Ailede melanom veya diğer cilt kanserleri öyküsü
• Vücutta çok sayıda ben bulunması
• Bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar veya ilaçlar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ciltte yeni çıkan, şekli düzensiz, rengi değişken bir lezyon fark ederseniz
• Benzer görünümlü ancak büyüyen, kanayan veya kabuklanan bir yara varsa
• Tırnak altında kalınlaşma, çatlak veya kitle varlığında

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yılda bir kez tüm vücut cilt muayenesi yaptırın; özellikle ailenizde melanom öyküsü varsa.
• Güneş lekeleri veya benlerinizde değişiklik olduğunu düşünüyorsanız rutin dermatoloji kontrolü planlayın.

Tanı

Doktor öncelikle cilt lezyonunu dermatoskop adı verilen büyüteçli bir cihazla inceler. Amelanotik melanom tipik koyu rengi olmadığı için bu inceleme sırasında şüphelenilen lezyondan biyopsi alınır. Biyopsi, lezyonun tamamının veya bir parçasının çıkarılıp mikroskop altında incelenmesidir.

Yapılabilecek testler

• Dermoskopi: Cilt yüzeyinin özel bir ışık ve büyütme altında incelenmesi.
• Biyopsi: Lezyonun bir parçası ya da tamamının çıkarılarak patoloji laboratuvarında değerlendirilmesi. Kesin tanı biyopsi ile konur.
• Lenf nodu biyopsisi: Melanomun yayılma riskine göre çevredeki lenf bezlerine bakılması gerekebilir.
• Görüntüleme testleri: Hastalığın yayılımından şüphelenilirse bilgisayarlı tomografi (BT), manyetik rezonans görüntüleme (MR) veya PET-BT gibi yöntemler kullanılabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Biyopsi sonucunuz birkaç gün ila birkaç hafta içinde çıkar. Tanı doğrulanırsa doktorunuz, tümörün kalınlığına ve yayılma durumuna göre tedavi planı oluşturur. Bu süreçte doktorunuzla tüm sorularınızı konuşmaktan çekinmeyin.

Tedavi

Amelanotik melanomun tedavisi; tümörün evresine, kalınlığına, hastanın genel sağlık durumuna ve genetik özelliklere göre kişiselleştirilir. Tedavi planı; cerrahi, ilaç tedavileri, radyoterapi ve immünoterapi gibi yöntemleri içerebilir.

Evde kişisel bakım

• Tedavi sonrası doktorunuzun önerdiği yara bakımına uyun.
• Cildinizi güneşten koruyun: gölge, şapka, gözlük ve geniş spektrumlu güneş kremi kullanın.
• Cildinizi düzenli olarak kendiniz de inceleyin; değişiklikleri not edin.
• Dengeli beslenin, yeterli uyuyun ve sigara/alkolden kaçının.
• Doktor kontrol randevularınızı aksatmayın.

Tıbbi tedaviler

Tedavide temel yöntem, tümörün cerrahi olarak çıkarılmasıdır. Ameliyat sırasında tümörün çevresinde küçük bir sağlıklı doku sınırı da birlikte çıkarılır. Hastalığın yayılma riskine göre immünoterapi (bağışıklık sisteminin kanserle savaşmasını güçlendiren tedavi), hedefli tedaviler veya kemoterapi gibi sistemik tedaviler uygulanabilir. Radyoterapi de bazı durumlarda gerekebilir. Hangi tedavinin uygulanacağına onkoloji ve dermatoloji uzmanları birlikte karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Amelanotik melanomun erken evrelerinde ilk tedavi cerrahidir. Ameliyat hem tanıyı kesinleştirir hem de hastalıklı dokuyu tamamen ortadan kaldırabilir. Cerrahi girişim, tümörün yerine ve büyüklüğüne göre lokal anestezi veya genel anestezi altında yapılabilir.

Bu durumla yaşamak

Melanom tedavisi tamamlandıktan sonra düzenli dermatolojik kontroller yaşam boyu devam eder. Bu kontroller, yeni bir melanom veya nüks durumunu erken yakalamak için çok önemlidir. Cildinizi ayda bir kendiniz de kontrol edin. Ayrıca güneşten korunmayı günlük yaşamınızın bir parçası haline getirin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Güneşin en yoğun olduğu saatlerde (10.00-16.00) dışarıda bulunmaktan kaçının.
• Koruyucu giysiler, geniş kenarlı şapka ve UV korumalı gözlük kullanın.
• Güneş kremi kullanırken ürünün koruma faktörüne ve geniş spektrumlu (UVA/UVB) olmasına dikkat edin.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme, tedavi sürecinde vücudunuzu güçlü tutmak için önemlidir. Bol sebze, meyve, tam tahıl ve yeterli protein içeren bir beslenme planı uygulayın. Düzenli fiziksel aktivite (yürüyüş, yüzme, bisiklet) hem genel sağlığınızı destekler hem de ruh halinizi iyileştirir. Ancak yeni bir diyet veya egzersiz programına başlamadan önce doktorunuzla konuşun.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kanser tanısı almak ve tedavi süreci kaygı, üzüntü ve korku gibi duygulara yol açabilir. Bu duygular normaldir. Kendinize zaman tanıyın, duygularınızı aileniz veya arkadaşlarınızla paylaşın. İhtiyaç duyarsanız bir psikolog veya psikiyatristten destek almak, baş etme becerilerinizi güçlendirebilir. Ayrıca kendinize veya başkalarına zarar verme düşünceleriniz varsa bunu ciddiye alın ve hemen 112 Acil Servis'i arayın.

Önleme

Cilt kanserlerinin büyük bir kısmı aşırı güneş maruziyetiyle ilişkilidir. Güneşten korunma alışkanlıkları, çocukluktan itibaren uygulandığında melanom riskini önemli ölçüde azaltabilir. Ancak amelanotik melanom dahil bazı melanomlar güneş görmeyen bölgelerde de gelişebilir. Bu nedenle riski tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da bilinçli güneş davranışı ve düzenli cilt kontrolleri en etkili korunma ve erken tanı yöntemidir.

Aşılar

Günümüzde melanomu doğrudan önleyen bir aşı bulunmamaktadır. Ancak bazı ileri evre melanomlarda bağışıklık sistemini güçlendiren aşı benzeri tedaviler üzerinde klinik araştırmalar sürmektedir. Bu tür yenilikçi tedaviler hakkında doktorunuzdan bilgi alabilirsiniz.

Tarama programları

Sağlık Bakanlığı, cilt kanserinin erken teşhisi için toplumda farkındalık çalışmaları yürütmektedir. Ailede melanom öyküsü olan kişiler başta olmak üzere herkesin yılda bir kez dermatolog tarafından tüm vücut cilt muayenesi yaptırması önerilir. Kendi kendine cilt muayenesi de lezyon fark edilmesinde önemli bir adımdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tümörün çevre dokulara doğru derinleşerek yayılması (lokal invazyon)
• Lenf bezlerine sıçraması
• Karaciğer, akciğer, kemik veya beyin gibi uzak organlara metastaz yapması
• İleri evrede tedavinin zorlaşması ve yaşam süresinin kısalması

Uzun vadeli görünüm

Amelanotik melanom, erken evrede yakalandığında yüksek oranda tedavi edilebilir. Tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde ileri evre melanomda bile başarı oranları artmıştır. Düzenli kontroller, tedaviye erken başlama ve destek almak, sonuçları olumlu yönde etkiler. Umutlu olmak için birçok neden var.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.