Katarakt Cerrahisinde Yeni Dönem: Lazer Destekli Yöntemler

Genel Bakış

Katarakt, gözün doğal merceğinin bulanıklaşmasıdır. Bu bulanıklık ışığın gözün arka kısmına (retina) ulaşmasını engeller ve görüşün bulanıklaşmasına neden olur. Katarakt cerrahisi, bu bulanık merceğin çıkarılıp yerine yapay bir mercek (göz içi lens) yerleştirilme işlemidir. Son yıllarda cerrahide lazer destekli yöntemler, daha küçük kesiler ve hızlı iyileşme gibi yenilikler hastalara daha konforlu bir deneyim sunmaktadır.

Çok yaygındır. Türkiye'de ve dünyada, yaşlılığa bağlı katarakt görme kaybının önde gelen nedenlerindendir. 65 yaş üzerindeki her 3 kişiden yaklaşık 1'inde katarakt görülebilir.

Çoğunlukla yaşlılarda görülür; ancak doğuştan veya göz yaralanması sonucu her yaşta ortaya çıkabilir. Diyabet hastaları, uzun süre güneş ışığına maruz kalanlar ve ailede katarakt öyküsü olanlar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bulanık veya puslu görme
• Renklerin soluk görünmesi
• Geceleri araba farlarının etrafında ışık halkaları görme
• Işığa duyarlılık ve parlamalarda artış
• Tek gözde çift görme hissi
• Gözlük numarasının sık sık değişmesi

Çocuklarda belirtiler

• Göz bebeğinde beyazlık veya gri görünüm
• Şaşılık (göz kayması)
• Bebeğin oyuncakları veya etrafındaki nesneleri takip etmemesi
• Görme yerine başın tek tarafa çevrilerek bakma alışkanlığı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Görmenin yavaş yavaş azalması
• Okuma ve yüz tanımada zorlanma
• Gece görüşünün belirgin şekilde kötüleşmesi
• Gözlük değişikliğinin sıklaşması
• Işık ve parlamalara karşı artan duyarlılık

Nedenler

Ana nedenler

• Yaşlanma: mercek proteinlerinin zamanla bozulması
• Göz yaralanmaları
• Uzun süre kortizon içeren ilaç kullanımı
• Göz içi iltihaplar (üveit gibi)
• Doğuştan gelen bazı genetik veya metabolik hastalıklar

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Diyabet (şeker hastalığı)
• Sigara kullanımı
• Güneş ışığına uzun süre korunmasız maruz kalmak
• Ailede katarakt öyküsü
• Yüksek miyopi (ileri derecede uzağı iyi görememe)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Gözde ani ağrı, kızarıklık veya görme kaybı fark ederseniz
• Gözünüze darbe aldıysanız ve görüşünüz etkilendiyse
• Katarakt ameliyatı sonrası şiddetli şişlik, akıntı veya görme kaybı yaşarsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yılda bir veya iki yılda bir göz muayenesi yaptırmanız önerilir.
• Gözlük numaranız sık değişiyorsa
• Günlük aktiviteleriniz (okuma, araba kullanma, televizyon izleme) görüşünüz nedeniyle zorlaştıysa

Tanı

Göz doktoru, göz bebeğinizi genişleten damlalar kullanarak gözünüzün içini özel bir mikroskopla muayene eder. Merceğin bulanıklık derecesi ve görmenizin netliği değerlendirilir.

Yapılabilecek testler

• Görme keskinliği testi (harf tablosu ile)
• Yarık lamba biyomikroskopisi (göz mikroskobu ile muayene)
• Göz bebeği büyütülerek retina ve mercek muayenesi
• Göz içi basınç ölçümü (tansiyon kontrolü)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle ağrısızdır. Göz bebeklerinizi büyüten damlalar bir süre bulanık görmeye ve ışığa duyarlılığa neden olur. Bu nedenle muayeneye gelirken güneş gözlüğü getirmeniz ve muayene sonrasında araç kullanmamanız önerilir. Doktor, görme derecesine ve günlük yaşam etkisine göre ameliyat önerisini sizinle paylaşacaktır.

Tedavi

Kataraktın tek etkili tedavisi ameliyattır. Bulanıklaşan mercek cerrahi olarak çıkarılır ve yerine yapay mercek (göz içi lensi) yerleştirilir. Günümüzde en sık uygulanan yöntem fakoemülsifikasyondur: Küçük bir kesiden lazer veya ultrason dalgalarıyla mercek parçalanır ve dışarı çekilir. Lazer destekli yöntemde ise kesiler ve kapsül açılımı lazer yardımıyla yapılır, böylece işlem daha hassas planlanır.

Evde kişisel bakım

• Ameliyat sonrası doktorunuzun önerdiği göz damlalarını düzenli kullanın
• Gözünüze su kaçırmayın ve gözünüzü ovuşturmayın
• Doktorunuzun verdiği koruyucu gözlüğü veya siperliği belirtilen süre kullanın
• Ağır kaldırma, eğilme ve yoğun spordan kaçının
• Kontrol randevularını aksatmayın

Tıbbi tedaviler

Ameliyat öncesinde ve sonrasında göz damlaları kullanılabilir. Bunlar enfeksiyonları önlemek, iltihabı azaltmak ve göz yüzeyini nemlendirmek amacıyla verilir. Hangi damlanın ne sıklıkta ve ne kadar süre kullanılacağını yalnızca doktorunuz belirlemelidir. Damlaları eczaneden temin ederken doktor reçetesini yanınızda bulundurun.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Katarakt kendiliğinden geçmez. Görme kaybınız hayatınızı olumsuz etkilediğinde, örneğin araba kullanırken zorlanıyorsanız veya kitap okuyamıyorsanız, ameliyat zamanı gelmiş olabilir. Doktorunuz göz muayenesi ve genel sağlık durumunuza göre en uygun zamanı sizinle planlayacaktır.

Bu durumla yaşamak

Ameliyat öncesinde daha parlak ışık kullanarak ve büyüteç gibi yardımcı araçlarla günlük yaşamınızı sürdürebilirsiniz. Ameliyat sonrası genellikle birkaç gün içinde normal aktivitelere dönülebilir; ancak ilk hafta gözünüzü zorlamaktan kaçının.

Yaşam tarzı ipuçları

• Güneş gözlüğü kullanarak gözünüzü UV ışınlarından koruyun
• Sigara içmeyin veya bırakmak için destek alın
• Düzenli göz muayenesi yaptırın
• Doktorunuzun önerdiği şekilde göz hijyenine dikkat edin

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme göz sağlığını destekler. Yeşil yapraklı sebzeler, meyveler ve omega-3 yağ asitleri içeren besinleri tüketmeyi deneyin. Ameliyat sonrası yürüyüş gibi hafif egzersizler genellikle uygundur; ancak ağır kaldırma ve yoğun efordan bir süre kaçınmalısınız. Egzersize başlamadan önce doktorunuza danışmanız önemlidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Görme kaybı günlük yaşamı zorlaştırabilir ve üzüntü, kaygı ya da çaresizlik hisleri yaratabilir. Bu duygular normaldir. Katarakt cerrahisi görmeyi büyük oranda geri kazandırabilir. Zorlandığınızı hissederseniz doktorunuz veya bir psikolog ile konuşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Kataraktın oluşumunu tamamen önlemek her zaman mümkün değildir. Ancak UV korumalı güneş gözlüğü takmak, sigara kullanmamak, diyabeti iyi yönetmek ve dengeli beslenmek riski azaltabilir ve ilerlemeyi yavaşlatabilir.

Aşılar

Kataraktı doğrudan önleyen bir aşı bulunmamaktadır. Ancak zona gibi bazı enfeksiyonlara karşı aşılanmak, gözde oluşabilecek zona kaynaklı iltihaplanma riskini azaltabilir. Güncel aşı önerileri için aile hekiminize danışın.

Tarama programları

Düzenli göz muayenesi erken tanı için önemlidir. 40 yaşından sonra 2-4 yılda bir, 65 yaşından sonra ise 1-2 yılda bir göz kontrolü önerilir. Diyabet gibi kronik hastalığı olanlar yılda bir muayene olmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• İlerleyen görme kaybı günlük işlerde bağımlılık ve düşme riskini artırabilir
• Okuma, yüz tanıma ve gece araç kullanma ciddi şekilde zorlaşabilir
• Çok ilerlemiş katarakt, glokom (göz tansiyonu) veya iltihaplanma gibi ikincil sorunlara yol açabilir

Uzun vadeli görünüm

Katarakt cerrahisi dünyada en sık yapılan ve en başarılı ameliyatlardan biridir. Lazer destekli yöntemler dahil olmak üzere güncel tekniklerle hastaların büyük çoğunluğu ameliyat sonrası çok daha iyi görür. Erken tanı ve uygun tedavi ile başarı oranı oldukça yüksektir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.