Anal Kanser: Belirtileri, Tanısı ve Tedavisi

Genel Bakış

Anal kanser, makat (anüs) adı verilen, bağırsağın son kısmında dışkının vücuttan atılmasını sağlayan açıklık bölgesindeki hücrelerde başlayan bir kanser türüdür. Erken teşhis edildiğinde tedavi şansı yüksek olan bir hastalıktır.

Anal kanser, diğer kanser türlerine göre nadir görülür. Son yıllarda sıklığında bir miktar artış olsa da, hâlâ toplumda düşük oranda bulunur.

Çoğunlukla 60 yaş üzeri yetişkinlerde görülür; ancak her yaşta ortaya çıkabilir. HPV enfeksiyonu olan kişiler, bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler ve sigara kullananlar hastalığa daha yatkındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Makat bölgesinde kanama, özellikle tuvalet kağıdında veya dışkıda parlak kırmızı kan
• Makat ağrısı veya rahatsızlık hissi
• Makat bölgesinde kaşıntı
• Makat kenarında ele gelen sertlik veya şişlik
• Dışkılama alışkanlığında değişiklik, kabızlık veya ishal
• Dışkılama sırasında ağrı, sızı veya zorlanma

Çocuklarda belirtiler

• Anal kanser çocuklarda son derece nadirdir. Bu belirtiler çocuklarda genellikle başka ve daha iyi huylu nedenlerden kaynaklanır, ancak belirtiler varsa mutlaka doktor tarafından değerlendirilmelidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaşta ortaya çıkan makat bölgesi belirtileri hemoroit veya çatlak gibi basit görünse de iyileşmeyen yara, kanama veya ağrı olduğunda doktora başvurmak ihmal edilmemelidir.

Nedenler

Ana nedenler

• İnsan papilloma virüsü (HPV) enfeksiyonu, anal kanser vakalarının büyük çoğunluğunda rol oynar.
• Bağışıklık sisteminin zayıf olması, HPV enfeksiyonunun vücutta kalıcı hale gelmesini kolaylaştırır.
• Sigara içmek, hücre hasarına yol açarak kanser gelişimini tetikleyebilir.

Risk faktörleri

• HPV enfeksiyonu
• HIV enfeksiyonu veya bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar
• Sigara kullanımı
• Knşilk organ nakli sonrası uzun süreli bağışıklık kesici ilaç kullanımı
• Daha önce pelvis (leğen) bölgesine radyasyon tedavisi almış olmak
• Cinsel temas yoluyla bulaşan enfeksiyonlara maruz kalmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Makat bölgesinde şiddetli ağrı veya durmayan kanama varsa aynı gün acil olarak doktora başvurun.
• Dışkıda veya tuvalet kağıdında parlak kırmızı kan görürseniz, hemoroid olduğunu varsaymadan doktorunuza görünün.
• Nedeni açıklanamayan makat ağrısı veya akıntısı birkaç gündür sürüyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Makat kaşıntısı, ağrı veya kanama birkaç haftadır tekrarlıyorsa
• Makat bölgesinde iyileşmeyen yara, sertlik veya şişlik fark ettiyseniz
• Dışkılama alışkanlığınız belirgin bir şekilde değiştiyse

Tanı

Doktorunuz öncelikle belirtilerinizi dinler, fizik muayene yapar ve makat bölgesini dikkatlice inceler. Kesin tanı için makat bölgesinden küçük bir doku örneği (biyopsi) alınarak patoloji laboratuvarında incelenmesi gerekir.

Yapılabilecek testler

• Parmakla makat muayenesi, doktorun eldivenle elle bölgeyi kontrol etmesi
• Anoskopi veya proktoskopi, küçük bir kamera ile makat ve son bağırsağın incelenmesi
• Görüntüleme testleri, örneğin MR (manyetik rezonans) veya bilgisayarlı tomografi (BT)
• Biyopsi, şüpheli alandan doku örneği alınması

Randevunuzda neler beklenir

Bu muayeneler genellikle kısa sürer ve hastaneye yatış gerektirmez. Muayene sırasında hafif bir rahatsızlık hissedebilirsiniz ama genellikle ağrılı değildir. Biyopsi sonucu birkaç gün içinde çıkar ve doktorunuz sonuçları sizinle detaylı bir şekilde paylaşır.

Tedavi

Anal kanserin tedavisi; kanserin evresine, tümörün boyutuna ve çevre dokulara yayılıp yayılmadığına göre kişiye özel olarak planlanır. Tedavideki amaç hastalığı kontrol altına almak ve mümkünse tamamen ortadan kaldırmaktır. Günümüzde tedavi başarı oranları oldukça yüksektir.

Evde kişisel bakım

• Tedavi sürecinde yeterli dinlenmeye ve uykuya özen gösterin.
• Doktorunuzun önerdiği kontrollere düzenli olarak gidin.
• Sigara kullanıyorsanız bırakmak için destek isteyin.
• Makat bölgesinin temizliğine dikkat edin, doktorunuzun önerdiği temizlik ürünlerini kullanın.
• Tedavi sırasında yaşadığınız her yeni belirtiyi sağlık ekibinize bildirin.

Tıbbi tedaviler

Anal kanser tedavisinde ameliyat, radyoterapi (ışın tedavisi) ve kemoterapi (ilaçla tedavi) tek başına veya birlikte uygulanabilir. Kemoterapi ilaçları, kanser hücrelerini hedef alır; doktorunuz size hangi ilacın ve hangi tedavi planının uygun olduğunu belirleyecektir. Bazı durumlarda bağışıklık sistemi üzerinden etki eden yeni nesil tedaviler (immunoterapi) de değerlendirilebilir. Tedavi kararı, multidisipliner bir ekip tarafından hastanın durumuna göre verilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Erken evredeki küçük anal kanserlerde, tümörün cerrahi olarak çıkarılması yeterli olabilir. Daha ilerlemiş tümörlerde ise genellikle öncelikle radyoterapi ve kemoterapi birlikte uygulanır; bazı hastalarda ameliyat sonrasında ek tedaviler gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Tedavi tamamlandıktan sonra düzenli doktor kontrolleri çok önemlidir. Tedaviye bağlı gelişebilen yorgunluk, sindirim sorunları veya makat bölgesinde hassasiyet zamanla azalabilir. Yaşadığınız her yeni belirtiyi doktorunuzla paylaşmaktan çekinmeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve alkol kullanımını bırakmak veya en azından azaltmak
• Bol su içmek, lifli gıdalarla beslenmek
• Düzenli olarak yürüyüş gibi hafif egzersizler yapmak
• Doktorunuzun önerdiği aşılar ve koruyucu önlemler hakkında bilgi almak

Diyet ve egzersiz

Tam tahıllı ekmek, sebze ve meyve gibi lifli besinler bağırsak hareketlerini düzenlemeye yardımcı olur. Günde 8-10 bardak su içmek kabızlığı önler. Hafif yürüyüşler hem enerji verir hem de moralinizi yükseltir. Ancak ağır kaldırmak gibi zorlayıcı aktivitelerden kaçınmanız gerekebilir; bu konuda doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kanser tanısı ve tedavisi sürecinde kaygı, korku, üzüntü veya umutsuzluk hissetmek çok doğaldır. Bu duygularla başa çıkmak için ailenizden, arkadaşlarınızdan veya bir psikologdan destek isteyebilirsiniz. Kendinizi çok bunalmış hissediyor ya da yaşamı sürdürmekte güçlük çekiyorsanız, vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun; 112'yi veya bölgenizdeki psikiyatri hizmetlerini arayabilirsiniz.

Önleme

Anal kanseri tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da, riski azaltmak için adımlar atabilirsiniz. HPV enfeksiyonundan korunmak, sigara içmemek ve bağışıklık sistemini güçlü tutmak en önemli önlemler arasındadır.

Aşılar

HPV aşısı, anal kansere yol açabilen bazı HPV türlerine karşı koruma sağlar. Hem erkekler hem kadınlar için önerilebilir. HPV aşısı olup olmamanız gerektiği konusunda aile hekiminizden veya doktorunuzdan bilgi alabilirsiniz. Aşı, enfeksiyon kapılmadan önce yapıldığında en etkilidir.

Tarama programları

Toplum geneli için anal kansere yönelik standart bir tarama programı yoktur. Ancak HPV veya HIV tanısı olan kişiler, organ nakli geçirenler ve uzun süre bağışıklık sistemini baskılayan ilaç kullananlar gibi riskli gruplarda doktor düzenli muayeneler önerebilir. Risk faktörleriniz varsa düzenli doktor takibi yaptırmanız önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kanserin makat bölgesindeki komşu dokulara ve kas tabakasına yayılması
• Kasık ve çevredeki lenf bezlerine (nodlarına) sıçraması
• İleri evrede karaciğer, akciğer veya diğer uzak organlara yayılması
• Tedavi edilmediğinde makat fonksiyonlarının bozulması, dışkı kaçırma gibi sorunların gelişmesi

Uzun vadeli görünüm

Anal kanser, erken yakalandığında tedavi başarısı yüksek ve tam iyileşme mümkün olan bir hastalıktır. Modern tedavi yöntemleri ve kişiye özel planlamalar sayesinde birçok hasta hastalıktan tamamen kurtulur. Umut etmek ve tedavi ekibinizle iş birliği içinde olmak iyileşme sürecinin en değerli parçasıdır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.