Anjiyoödem: Deri Altı Şişmesi

Genel Bakış

Anjiyoödem, cilt altındaki dokuların aniden şiştiği bir durumdur. Şişlik genellikle göz çevresi, dudaklar, eller, ayaklar veya boğazda oluşur. Bu şişlik bazen kaşıntısızdır ve birkaç saat veya gün sürebilir. Cilt yüzeyindeki kızarıklıktan farklı olarak, anjiyoödem daha derin dokulardaki sıvı birikmesinden kaynaklanır.

Anjiyoödem, kurdeşen kadar sık görülmez, ancak birçok insan hayatının bir döneminde hafif bir atak geçirebilir. Özellikle alerjik bünyeye sahip kişilerde daha sık rastlanır.

Anjiyoödem her yaşta görülebilir. Alerjik formları genellikle genç erişkinlerde ve orta yaşlarda ortaya çıkar. Kalıtsal formu ailelerde görülür ve daha nadirdir. Bazı tansiyon ilaçlarının kullanımına bağlı olarak yaşlılarda da gelişebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göz kapakları veya dudaklarda aniden beliren şişlik
• Eller, ayaklar veya ayak tabanlarında gerginlik ve şişlik
• Karın bölgesinde ağrı ve kramplar (bazen bağırsak duvarının şişmesi nedeniyle)
• Şişlik bölgesinde hafif yanma veya dolgunluk hissi

Çocuklarda belirtiler

• Yüzde ve dudaklarda şişlik
• Huzursuzluk veya ağlama
• Nadiren boğaz şişmesi nedeniyle nefes almada zorluk

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Şişlik genellikle yüz ve ellerde olur
• Tansiyon ilaçlarına bağlı gelişen form daha yaygındır
• Belirtiler başlangıçta hafif olabilir ancak boğaz şişliği hızla tehlikeli hale gelebilir

Nedenler

Ana nedenler

• Alerjik reaksiyonlar: besinler (örneğin kabuklu deniz ürünleri, kuruyemiş), böcek sokmaları, bazı ilaçlar
• Fiziksel tetikleyiciler: soğuk, sıcak, basınç veya güneş ışığı
• Vücuttaki bazı bağışıklık sistemi proteinlerinin düzensizliği (kalıtsal veya edinsel)
• Bazı tansiyon ilaçları (özellikle anjiyotensin dönüştürücü enzim inhibitörleri) anjiyoödeme neden olabilir

Risk faktörleri

• Alerjik bünyeye sahip olmak
• Daha önce anjiyoödem atağı geçirmiş olmak
• Ailede anjiyoödem öyküsü bulunması
• Tansiyon ilacı kullanmak
• Otoimmün veya lenfoproliferatif hastalıkların varlığı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı veya boğazda sıkışma hissi varsa aynı gün acil servise başvurun.
• Yüz ve boyunda hızla yayılan şişlik durumunda zaman kaybetmeden doktora gidin.
• Şişlikle birlikte baş dönmesi, karın ağrısı veya kusma varsa.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Tekrarlayan şişlik atakları yaşıyorsanız.
• Şişliğin nedenini bilmiyorsanız.
• Yeni bir ilaca başladıktan sonra şişlik fark ederseniz.

Tanı

Doktor önce tıbbi öykünüzü dinler ve fizik muayene yapar. Size şişliğin ne zaman başladığını, ne kadar sürdüğünü ve hangi durumlarda ortaya çıktığını sorar. Ayrıca alerji belirtileri olup olmadığını ve kullandığınız ilaçları değerlendirir.

Yapılabilecek testler

• Alerji deri testleri veya kan testleri ile alerjik nedenler araştırılır.
• Kan testleri ile C1 inhibitör düzeyi ve kompleman sistemi değerlendirilir.
• Nadiren deri biyopsisi gerekebilir, ancak çoğu tanı öykü ve muayene ile konur.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı koymak için genellikle kan testleri ve alerji değerlendirmesi yapılır. Sonuçlar birkaç hafta içinde çıkabilir. Doktorunuz size hangi testlerin gerekli olduğunu ve tedavi seçeneklerinizi detaylı olarak anlatacaktır.

Tedavi

Anjiyoödem tedavisinin amacı şişliği azaltmak, atakları önlemek ve özellikle boğaz gibi hayati bölgelerdeki şişliği hızla kontrol altına almaktır. Tedavi, altta yatan nedene göre planlanır.

Evde kişisel bakım

• Bilinen bir tetikleyiciniz varsa ondan uzak durun.
• Şişlik olan bölgeye soğuk kompres uygulayın.
• Dar veya sıkı giysilerden kaçının, şişliği artırabilir.
• Atak sırasında dinlenin ve stresi azaltın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz alerjik reaksiyonları baskılayan ilaçlar yazabilir. Orta ve ağır ataklarda, hızla etki eden enjeksiyon veya damar içi tedaviler gerekebilir. Kalıtsal ve edinsel formları olan kişiler için atakları durduran veya önleyen özel tedaviler bulunmaktadır. Tedavinin hangi ilaçla ve ne kadar süreyle yapılacağına doktorunuz karar verir.

Bu durumla yaşamak

Anjiyoödemi yönetmenin en önemli yolu tetikleyicileri tanımaktır. Doktorunuzun önerdiği acil durum planını yanınızda bulundurun. Yeni bir ilaç kullanmadan önce mutlaka doktorunuza anjiyoödem geçirdiğinizi söyleyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Kaçınmanız gereken alerjenleri ve tetikleyicileri öğrenin.
• Acil durumda 112'yi arayacağınız bilgisini ailenizle paylaşın.
• Doktorunuzun reçete ettiği ilaçları düzenli kullanın ve bitmeden yeniden yazdırın.
• Stres bazen atakları tetikleyebilir; gevşeme teknikleri öğrenin.

Diyet ve egzersiz

Besin alerjiniz varsa o besinden kaçınmanız gerekir. Bunun dışında özel bir diyet önerilmez. Düzenli egzersiz genel sağlık için faydalıdır, ancak egzersiz sırasında aşırı ısınma veya basınç tetikleyici ise doktorunuzla konuşun.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Tekrarlayan şişlikler kaygı ve korkuya neden olabilir. Özellikle boğaz şişmesi korkusu anlaşılabilir bir durumdur. Bu duygularınızı doktorunuzla paylaşın. Gerekirse bir psikologdan veya destek grubundan yardım alabilirsiniz.

Önleme

Anjiyoödem tamamen önlenemeyebilir ancak bilinen tetikleyicilerden kaçınmak, doktorunuzun önerdiği koruyucu tedaviyi uygulamak ve düzenli kontrollere gitmek atak sıklığını ve şiddetini azaltabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Boğaz ve dildeki şişlik hava yolunu tıkayarak yaşamı tehdit edebilir.
• Anafilaksi olarak bilinen tüm vücudu tutan ciddi alerjik reaksiyon gelişebilir.
• Bağırsak duvarının şişmesi şiddetli karın ağrısı ve kusmaya neden olabilir.

Uzun vadeli görünüm

Erken ve uygun tedavi ile anjiyoödem genellikle kontrol altına alınabilir. Tetikleyicileri bilmek ve doktorunuzun önerdiği plana uymak, atakları önlemenin ve normal yaşam sürdürmenin en iyi yoludur. Vakaların çoğu başarılı şekilde yönetilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.