Anjiyoid Çizgiler

Genel Bakış

Anjiyoid çizgiler, gözün arka kısmındaki ağ tabakası (retina) ile onu besleyen katman arasında bulunan Bruch zarı adındaki ince tabakada oluşan çatlaklardır. Bu çatlaklar göz dibine bakıldığında damar gibi görünen, yıldız şeklinde yayılan ince izler hâlinde fark edilir. Bu izler genellikle gözün iki yanında da görülür.

Anjiyoid çizgiler nadir görülen bir durumdur. Yapılan çalışmalarda toplumda yaklaşık 2.000 ila 10.000 kişide 1 görülebildiği tahmin edilmektedir.

Her yaştan insanda görülebilir, ancak çoğunlukla 20-60 yaş arasında tanı alır. Kadın ve erkekleri eşit etkileyebilir. Altta yatan genetik bir hastalık varsa, erkenden saptanma olasılığı daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Genellikle belirti vermeyebilir.
• Bulanık veya hafif azalmış görme.
• Düz çizgilerin dalgalı görünmesi (görme çarpıklığı).
• Az ışıkta veya yakında okurken zorluk.

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda tek başına nadir görülür; daha çok altta yatan bir sendromla birlikte olur.
• Belirtiler arasında görme azlığı, gözde kayma (şaşılık) veya iyi görememe sayılabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda anjiyoid çizgiler, yaşa bağlı leke hastalığıyla (makula dejenerasyonu) karışabilir.
• Görme merkezinde bulanıklık, okuma güçlüğü, renk algısında değişiklik ve düz çizgilerin kırık görünmesi öne çıkar.

Nedenler

Ana nedenler

• Psödoksantoma elastikum (PXE) adı verilen genetik bir hastalık en sık nedenlerden biridir.
• Paget hastalığı gibi kemik metabolizmasını etkileyen hastalıklar.
• Orak hücreli anemi veya talasemi gibi kan hastalıkları.
• Ehlers-Danlos sendromu gibi bağ dokusu hastalıkları.
• Bazı olgularda ise altta yatan bir neden bulunamaz (idiopatik).

Risk faktörleri

• Yukarıda sayılan hastalıklardan birine sahip olmak.
• Ailede anjiyoid çizgi veya PXE öyküsü bulunması.
• Göz bölgesine tekrarlayan travma almak.
• Böbrek hastalığı veya damar kalsifikasyonuna yol açan sistemik sağlık sorunları.

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Gözünüzde uçuşan cisimlerin sayısı aniden arttıysa.
• Birkaç gün içinde görme keskinliğiniz belirgin azaldıysa.
• Düz çizgiler dalgalı görünüyorsa veya bir noktada görme kaybı varsa.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Altta yatan bir sistemik hastalığınız varsa yılda en az bir kez göz doktoru kontrolüne gidin.
• Ailede anjiyoid çizgi veya PXE öyküsü varsa, semptomlarınız olmasa bile düzenli kontrol yaptırın.
• Gözlük numaranızda ani değişimler fark ederseniz kontrol için başvurun.

Tanı

Göz bebeğini büyüten damlalarla yapılan detaylı göz dibi muayenesinde, anjiyoid çizgiler koyu kırmızı-kahverengi veya gri doğrusal çizgiler hâlinde görülür. Bu muayene, tanı için en temel adımdır.

Yapılabilecek testler

• Göz dibi fotoğrafı: Çizgileri kayda almak ve ilerlemeyi karşılaştırmak için çekilir.
• Optik koherens tomografi (OCT): Retina ve Bruch zarının kesitlerini gösterir, altındaki sıvı veya damarları saptar.
• Fundus floresein anjiyografi: Kol damarından verilen boya ile retina damarlarının ve oluşabilecek yeni damarların görüntülenmesini sağlar.
• Görme alanı testi: Her iki gözün ayrı ayrı görme alanını ölçer.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında gözünüze damla damlatılır ve 15-30 dakika sonra göz dibi incelenir. Damlalar birkaç saat süren bulanık görmeye ve ışığa hassasiyete yol açar. Bu yüzden muayene sonrası araç kullanmamalı ve yanınızda güneş gözlüğü bulundurmalısınız.

Tedavi

Anjiyoid çizgilerin kendisini ortadan kaldıran kesin bir tedavi yoktur. Tedavi, bu çizgilerin zemininde gelişebilen retina kanaması ve sıvı sızıntısı gibi komplikasyonlarla mücadele etmeye odaklanır. Erken tanı ve uygun müdahale, görmenin korunmasında çok önemlidir.

Evde kişisel bakım

• Güneş ışığına karşı UV koruyucu güneş gözlüğü kullanın.
• Göz travmalarına karşı dikkatli olun; spor sırasında koruyucu gözlük kullanın.
• Görme alanınızdaki değişiklikleri erken fark etmek için Amsler kartı (evde kullanılan basit görme testi) kullanmayı öğrenin.
• Düzenli göz muayenenizi aksatmayın.

Tıbbi tedaviler

Göz doktoru, retina altında yeni ve sızdıran damarlar oluşmuşsa, göz içi enjeksiyon tedavileri (anti-VEGF ilaçlar) uygulayabilir. Bu tedavi düzenli aralıklarla tekrarlanabilir. Bazı durumlarda lazer fotokoagülasyon veya fotodinamik tedavi de kullanılabilir. Hangi yöntemin seçileceği, çizgilerin konumuna, yaygınlığına ve gözünüzdeki sızıntıya bağlıdır. Bu tedavilerin amacı var olan görmeyi korumak ve daha fazla hasarı durdurmaktır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Retina altında geniş kanama veya kalıcı yara dokusu oluşmuşsa, vitrektomi ameliyatı düşünülebilir. Bu operasyonla gözün orta kısmındaki yapılar temizlenir, kanayan damarlar ve varsa yara dokusu çıkarılır. Ameliyata karar vermek için göz doktorunuzun ayrıntılı bir değerlendirme yapması gerekir.

Bu durumla yaşamak

Anjiyoid çizgilerle yaşamak, düzenli göz takibi ve görme ipuçlarına dikkat etmeyi gerektirir. Günlük aktivitelerde iyi aydınlatma, büyüteç veya ekran okuma araçları gibi görme yardımcıları kullanışlı olabilir. Özellikle güneşli günlerde açık havadayken şapka ve güneş gözlüğü takmak gözleri korur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara içmeyin; sigara retina damarlarını olumsuz etkiler.
• Altta yatan sistemik hastalığınızın (tansiyon, böbrek, kan) takibini düzenli yaptırın.
• Göz bölgesine sert darbe almaktan kaçının; bazı sporlarda koruyucu gözlük kullanın.
• Yüksek rakımlı veya tüplü dalış gibi göz içi basıncını değiştirebilecek aktivitelerden önce doktorunuza danışın.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı Akdeniz tipi beslenme, renkli sebze ve meyveler, omega-3 yağ asitleri içeren balıklar ve yeterli vitamin/mineral alımı genel göz sağlığını destekleyebilir. Yürüyüş, yüzme gibi düzenli hafif egzersizler kan dolaşımını olumlu etkiler. Ağır kaldırma veya zorlu egzersizler göz içi basıncını artırabileceği için doktorunuza danışarak sınırlandırılmalıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ve ilerleyici olabilen bir göz hastalığıyla yaşamak kaygı, üzüntü veya görme kaybı korkusu yaratabilir. Göz doktorunuzun yanı sıra düşük görme rehabilitasyonu, psikolojik destek ve hasta destek grupları bu süreçte size yardımcı olabilir. Unutmayın, yalnız değilsiniz.

Önleme

Anjiyoid çizgi oluşumunu tamamen önlemek bugün için mümkün değildir. Ancak çizgiler olduktan sonra ortaya çıkabilecek görme kayıplarını önlemek veya geciktirmek mümkündür. Bunun için altta yatan hastalığın düzenli tedavisi ve göz travmalarından kaçınmak büyük önem taşır.

Tarama programları

Altta yatan hastalık riski taşıyanlarda göz dibi muayenesiyle tarama yapılabilir. Özellikle PXE gibi sistemik hastalığı olan kişilerde tanı anından itibaren düzenli göz takibi önerilir. Kesin bir toplum taraması yoktur; doktorunuz sizin için en uygun kontrol sıklığını belirleyecektir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Retina altında anormal damarların büyümesi sonucu kanama ve sıvı sızıntısı.
• Merkezî görmeyi sağlayan makula bölgesinde kalıcı skar dokusu oluşması.
• Görme alanında giderek ilerleyen merkezî veya periferik kayıp.

Uzun vadeli görünüm

Anjiyoid çizgilerle yaşayan birçok insan, başlangıçta hiç belirti hissetmez ve görme kaybı on yıllarca ortaya çıkmayabilir. Gelişen tarama ve tedavi yöntemleri sayesinde görme kaybı gelişenlerde bile görmenin korunma şansı her geçen gün artmaktadır. Umutlu olmak için nedeniniz var.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.