Açı Kapanması Glokomu Nedir?

Genel Bakış

Açı kapanması glokomu, gözün ön kısmındaki sıvının (aköz hümör) normal şekilde dışarı akamaması sonucu göz içi basıncının ani ve aşırı yükselmesi durumudur. Gözün renkli kısmı (iris) ile kornea arasındaki açının daralması veya kapanması, bu sıvının drenajını engeller. Bu durum görme sinirine hızla hasar verebilir ve kalıcı görme kaybına yol açabileceği için tıbbi acil bir tablodur.

Toplumda görülen glokom türleri arasında açı kapanması, açık açılı glokomdan daha az yaygındır. Ancak ani başlangıçlı olması ve hızla kalıcı hasar oluşturabilmesi nedeniyle ciddi bir sağlık sorunudur.

Açı kapanması glokomu daha çok 40 yaş üzeri kadınlarda, ileri derecede hipermetrop (yakını görememe) olan kişilerde ve ailesinde glokom öyküsü bulunanlarda görülür. Ayrıca uzun süre karanlıkta kalmak, bazı ilaçlar ve duygusal stres de atağı tetikleyebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Şiddetli göz ağrısı
• Bulanık veya azalan görme
• Işık etrafında renkli halkalar (haleler) görme
• Gözde kızarıklık
• Baş ağrısı
• Mide bulantısı ve kusma

Nedenler

Ana nedenler

• Gözün ön odasındaki sıvının dışa akışını sağlayan açının daralması veya tamamen kapanması
• Göz bebeğinin büyümesi (örneğin karanlık ortamda veya bazı göz damlalarının etkisiyle) sonucu iris tabakasının açıyı tıkaması
• Gözün anatomik olarak ön odasının sığ olması ve bu nedenle iris korneaya yaklaşarak açıyı kapatması

Risk faktörleri

• İleri yaş (özellikle 40 yaş üstü)
• Kadın cinsiyet
• Hipermetrop (yakını görememe) derecesinin yüksek olması
• Ailede açı kapanması glokomu veya başka glokom türü öyküsü
• Bazı ilaçların kullanımı (örneğin soğuk algınlığında kullanılan dekonjestanlar veya idrar söktürücüler)
• Uzak Doğu ve Güney Asya kökenli olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Aniden başlayan şiddetli göz ağrısı ve görme kaybı yaşarsanız
• Göz ağrınıza bulantı, kusma ve baş ağrısı eşlik ediyorsa
• Işığın etrafında renkli halkalar görüyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 40 yaş üzerindeyseniz ve düzenli göz muayenesi yaptırmadıysanız
• Ailenizde glokom öyküsü varsa en az yılda bir kez göz doktoruna görünmeniz
• Diyabet, hipertansiyon veya migren gibi kronik bir hastalığınız varsa ve gözle ilgili yeni bir şikayet olursa

Tanı

Göz doktoru, göz içi basıncını ölçerek, gözün drenaj açısını mikroskopla inceleyerek ve görme sinirini değerlendirerek açı kapanması glokomunu teşhis eder. Teşhis koymak için birkaç farklı test yapılabilir.

Yapılabilecek testler

• Göz içi basıncı ölçümü (tonometri)
• Gonioskopi: Gözün drenaj açısının özel bir lensle incelenmesi
• Oftalmoskopi: Göz sinirinin ve göz dibinin değerlendirilmesi
• Görme alanı testi (perimetri): Görme alanındaki kayıpların belirlenmesi
• Optik koherans tomografisi (OCT): Görme siniri tabakasının kalınlığının ölçülmesi

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında gözlerinize damla damlatılabilir ve bu damlalar hafif bir batma hissi oluşturabilir. Göz tansiyonu ölçümü ağrısız bir işlemdir. Gonioskopi sırasında gözünüze hafifçe temas eden bir lens kullanılır; bu sırada hafif bir baskı hissedebilirsiniz. Tüm testler genellikle 15-30 dakika içinde tamamlanır.

Tedavi

Açı kapanması glokomunun tedavisinde amaç, göz içi basıncını hızla düşürmek ve acilen açıyı açarak görme sinirine olan baskıyı ortadan kaldırmaktır. Bu nedenle akut atak hastane ortamında acil tedavi gerektirir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun reçete ettiği göz damlalarını düzenli kullanın ve asla dozunu değiştirmeyin.
• Yeni bir ilaç (reçetesiz ilaçlar dahil) kullanmadan önce mutlaka doktorunuza veya eczacınıza danışın.
• Loş ışıkta uzun süre kalmaktan kaçının; ortamın yeterince aydınlık olmasına özen gösterin.
• Gözlerinizi ovuşturmaktan kaçının çünkü bu basıncı artırabilir.
• Atağın belirtilerini yakından tanıyın ve belirtiler başlarsa hiç vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurun.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz göz içi sıvısını azaltmak veya dışa akımını artırmak için damla veya ağızdan kullanılan ilaçlar önerebilir. Bu ilaçlar göz tansiyonunu düşürmeye yardımcı olur. Günümüzde en sık uygulanan yöntemlerden biri, lazerle iriste küçük bir delik açılmasıdır (periferik iridotomi). Bu işlem, sıvının drenaj yollarını açar ve atağın tekrarlanmasını büyük ölçüde önler.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer göz içi basıncı ilaçlarla kontrol altına alınamazsa veya açıda ileri derecede yapısal bir sorun varsa, drenajı artırmak için trabekülektomi veya glokom drenaj tüpü gibi cerrahi yöntemler gerekebilir. Cerrahi kararı, göz doktorunuzun yapacağı detaylı muayene ve gözünüzün özelliklerine göre verilir.

Bu durumla yaşamak

Açı kapanması glokomu tedavi edilmiş olsa bile düzenli göz kontrollerinize devam etmeniz önemlidir. Göz damlalarınızı aksatmadan kullanın ve rutin kontrollerinizi ihmal etmeyin. Günlük hayatınızda göz tansiyonunuzu yükseltecek aktivitelerden kaçınmak, görme sağlığınızı korumanıza yardımcı olur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Aydınlık ortamlarda bulunun; karanlık ve loş ışıklı ortamlardan kaçının.
• Yoga pozlarında baş aşağı durma gibi kafa içi ve göz içi basıncını artırabilecek hareketlerden sakının.
• Şiddetli egzersiz, ağır kaldırma ve öksürme ani basınç artışlarına yol açabilir; bu tür aktivitelerde gerekiyorsa doktorunuza danışın.
• Duygusal stresten uzak durmaya çalışın; stres atağı tetikleyebilir.
• Doktorunuzun önerdiği takip planına sıkı sıkıya bağlı kalın.

Diyet ve egzersiz

Dengeli bir beslenme göz sağlığını genel olarak destekler. Kafein alımının (çay, kahve, kola) göz içi basıncını artırabileceği düşünüldüğünden, bu içecekleri aşırı tüketmemeye çalışın. Bol su içmek, vücudun sıvı dengesini korumaya yardımcı olur. Düzenli yürüyüş gibi hafif egzersizler genel sağlığınız için yararlıdır, ancak aşırı zorlayıcı egzersizlerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Görme kaybı veya kronik göz hastalığı ile yaşamak kaygı, üzüntü ve korku yaratabilir. Bu duyguları tanımak ve bunlarla baş edebilmek önemlidir. Yaşadığınız kaygıyı aileniz, arkadaşlarınız veya sağlık ekibinizle paylaşmaktan çekinmeyin; gerektiğinde profesyonel psikolojik destek almak da bir seçenektir.

Önleme

Açı kapanması glokomunun tamamen önlenmesi her zaman mümkün olmasa da, risk altındaki kişiler düzenli göz muayenesiyle tespit edilebilir. Önleyici lazer tedavisi (iridotomi), riskli gözlerde atağın oluşmasını büyük ölçüde engeller. Belirtileri bilmek ve erken başvurmak, kalıcı hasarın önlenmesinde kritiktir.

Tarama programları

Sağlık Bakanlığı ve göz sağlığı uzmanları, özellikle 40 yaş üzerinde düzenli göz muayenesi önermektedir. Risk faktörlerine sahip kişilerin (hipermetrop, kadın, ailede glokom öyküsü) yılda bir kez göz tansiyonu ölçümü ve açı değerlendirmesi yaptırması uygundur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalıcı görme siniri hasarı ve görme alanı kaybı
• İleri evrede tam görme kaybı (körlük)
• Tekrarlayan ağrılı açı kapanması atakları
• Yaşam kalitesinde belirgin düşüş

Uzun vadeli görünüm

Erken tanı ve hızlı tedavi ile açı kapanması glokomunun görme üzerindeki olumsuz etkileri büyük ölçüde önlenebilir. Tedavi edilmiş hastaların çoğu, düzenli kontrol ve ilaç kullanımı ile görme fonksiyonlarını koruyabilir. Umutsuzluğa kapılmadan doktorunuzun önerilerine uymak, göz sağlığınız için en güçlü adımdır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.