Ayak Bileği Burkulması

Genel Bakış

Ayak bileği burkulması, ayak bileğini bir arada tutan güçlü bantlar olan bağların (ligamentlerin) gerilmesi veya kısmi ya da tam yırtılmasıdır. Genellikle ayak aniden içe veya dışa döndüğünde olur.

Evet, ayak bileği burkulması çok yaygındır. Acil servise başvuru nedenleri arasında ilk sıralardadır.

Her yaşta görülebilir. Sporcular, hareketli çocuklar ve denge sorunu yaşayan yaşlılar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ayak bileğinde ağrı
• Şişlik
• Morarma
• Dokununca hassasiyet
• Ayak üzerinde ağırlık taşımada zorluk

Çocuklarda belirtiler

• Topallama veya yürümek istememe
• Ağlama ve huzursuzluk
• Ayak bileğinde hızla gelişen şişlik

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Daha belirgin ve uzun süren şişlik ve morarma
• Denge kaybı veya düşme korkusu
• Ağrıya rağmen günlük aktiviteleri yaparken yavaşlama

Nedenler

Ana nedenler

• Ayağın aniden içe veya dışa doğru dönmesi
• Yanlış adım atma veya engebeli zeminde yürüme
• Spor yaparken zıplama, ani yön değiştirme veya üzerine basma

Risk faktörleri

• Daha önce ayak bileği burkulması geçirmiş olmak
• Ayak bileği çevresindeki kasların zayıf olması
• Denge ve koordinasyon sorunları
• Uygun olmayan veya çok rahatsız ayakkabılar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ayak üzerine tamamen basılamıyorsa
• Şiddetli ağrı ve şişlik varsa
• Uyuşma veya karıncalanma hissediliyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç gün içinde ağrı azalmıyorsa
• Yürürken hâlâ belirgin zorlanma oluyorsa
• Evde kendi başınıza bakım yapmanıza rağmen şişlik artıyorsa
• Ayak bileğinizde sürekli 'boşalma' veya güvensizlik hissi varsa

Tanı

Doktorunuz önce burkulmanın nasıl olduğunu soracak, ardından ayak bileğinizi muayene edecektir. Ayak bileğini hareket ettirerek hangi bağların etkilendiğini değerlendirir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene
• Kırık şüphesinde röntgen
• Nadir durumlarda bağ hasarını değerlendirmek için MR (manyetik rezonans görüntüleme)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz muayene sırasında ayak bileğinizi bazı pozisyonlara getirerek ağrı ve gevşekliği kontrol eder. Kırık olduğundan şüphelenirse röntgen istenir. Çoğu zaman tanı için ileri görüntüleme gerekmez ve muayene sonrası tedavi planı belirlenir.

Tedavi

Tedavinin ilk amacı ağrı ve şişliği azaltmak, sonra güvenli bir şekilde hareket etmeyi yeniden öğrenmektir. İlk 48-72 saat dinlenme, buz uygulama, sargı ve ayak bileğini kalp seviyesinden yukarıda tutmak temel yaklaşımdır.

Evde kişisel bakım

• İlk 2 gün boyunca her 2-3 saatte bir, ince bir bez içinde 15-20 dakika buz uygulayın.
• Ayak bileğini bir bandajla sarın, ancak çok sıkı olmadığından emin olun.
• Otururken veya uzanırken ayağınızı bir yastıkla kalp seviyesinden yukarıda destekleyin.
• İlk günlerde ağırlık vermekten kaçının, gerekirse koltuk değneği kullanın.
• Ağrı azaldıkça doktorunuzun veya fizyoterapistinizin önerdiği hafif hareketleri yapın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ağrıyı ve iltihabı azaltmak için bazı ilaçlar önerebilir. Bu ilaçları mutlaka önerilen şekilde ve dozda kullanın. Fizik tedavi programı, destekleyici bantlar, bileklik veya koltuk değneği gibi yardımcı araçlar da tedavinin parçası olabilir. Reçetesiz satılan ilaçlar dahil herhangi bir ilaç kullanmadan önce eczacınıza veya doktorunuza danışmayı unutmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi müdahale çok nadir gereklidir. Genellikle bağların tamamen yırtıldığı, ayak bileği stabilitesinin bozulduğu ve uzun süreli tedaviye rağmen iyileşmeyen durumlarda düşünülür. Ameliyat sonrası fizik tedavi çok önemlidir.

Bu durumla yaşamak

İyileşme döneminde ayak bileğini zorlayan aktivitelerden kaçının. Merdiven inerken destek kullanın. Doktorunuzun önerdiği süre kadar bandaj veya bileklik takın. Ağrı artarsa aktiviteyi azaltın ve dinlenin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Doktorunuzun belirttiği süre kadar destek ve yardımcı araçları kullanın.
• Topuksuz ve ayak bileğini kavrayan sağlam ayakkabılar tercih edin.
• Denge ve kuvvetlendirme egzersizlerine fizyoterapist eşliğinde geçin.

Diyet ve egzersiz

Protein, vitamin ve mineral açısından dengeli beslenme bağ dokusunun onarılmasına yardımcı olur. İyileşme ilerledikçe denge tahtası gibi araçlar ve esneme egzersizleri tekrarları önleyebilir. Yeni egzersizlere başlamadan önce mutlaka sağlık uzmanınıza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Hareket kısıtlılığı ve normal rutinin bozulması moralinizi düşürebilir. Bu geçici bir durumdur. Sevdiğiniz hobilerle uğraşmak, meditasyon veya nefes egzersizleri stresi azaltabilir. Kendinizi çok çaresiz veya mutsuz hissederseniz bir ruh sağlığı uzmanından destek alın.

Önleme

Ayak bileği burkulmasını tamamen önlemek mümkün olmasa da riski azaltmak mümkündür. Düzenli denge egzersizleri, ayak bileği çevresini güçlendiren kuvvet çalışmaları, spor öncesi ısınma ve uygun spor ayakkabısı kullanımı burkulma riskini önemli ölçüde azaltır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bağların tam iyileşmemesi nedeniyle kronik ayak bileği dengesizliği
• Tekrarlayan burkulmalar ve düşmeler
• Ayak bileği ekleminde erken dönemde kireçlenme riski

Uzun vadeli görünüm

Uygun tedavi ve düzenli rehabilitasyon ile çoğu burkulma birkaç hafta içinde iyileşir. Spor ve ağır aktivitelere dönüş genellikle birkaç ayı bulur. Doktorunuzun önerilerine uyduğunuzda uzun dönemli kalıcı sorun yaşama riski çok düşüktür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.