Artrit Tanısı Sonrası Yaşam

Genel Bakış

Artrit; eklemlerde ağrı, şişlik, sertlik ve hareket kısıtlılığıyla kendini gösteren bir grup hastalığın ortak adıdır. 'Artrit sonrası' ise doktorunuzun size artrit tanısı koymasının ardından bu durumla yaşamayı öğrenme sürecini anlatır. Bu süreçte amaç hastalığı kontrol altına almak, ağrıyı azaltmak ve yaşam kalitenizi korumaktır.

Evet, artrit oldukça yaygındır. Türkiye'de de her yaştan birçok kişi artritle yaşamaktadır. Özellikle orta ve ileri yaşlarda daha sık görülür, ancak çocuklarda da ortaya çıkabilir.

Artrit herkesi etkileyebilir. En sık görülen türü olan kireçlenme (osteoartrit) genellikle 50 yaş sonrası ortaya çıkar. Romatoid artrit gibi iltihaplı artrit türleri ise kadınlarda daha sıktır. Ailesinde artrit öyküsü olanlarda risk artabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Eklemde ağrı
• Eklemde şişlik ve sıcaklık artışı
• Sabahları ya da dinlenme sonrası eklemlerde tutukluk
• Eklem hareketlerinde zorlanma
• Eklem çevresinde kızarıklık (bazı iltihaplı türlerde)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda topallama ya da yürümede isteksizlik
• Dirsek, diz veya ayak bileğinde şişlik
• Sabah tutukluğu
• Açıklanamayan ateş
• Huysuzluk ve iştahsızlık

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Diz, kalça ve bel ağrısı
• Eldeki eklemlerde ağrı ve şekil değişikliği
• Merdiven inip çıkmada zorluk
• Günlük işleri yaparken artan ağrı
• Denge kaybı ve düşme riskinde artış

Nedenler

Ana nedenler

• Eklem kıkırdağının aşınması (osteoartrit, halk arasında kireçlenme)
• Bağışıklık sisteminin eklemlere saldırması (romatoid artrit)
• Eklem içi enfeksiyonlar
• Ürik asit kristallerinin eklemlerde birikmesi (gut hastalığı)

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Kadın olmak (bazı türler için)
• Ailede artrit öyküsü
• Fazla kilo veya obezite
• Sigara içmek
• Geçirilmiş eklem yaralanmaları
• Meslek veya spor nedeniyle eklemlerin aşırı kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şiddetli eklem ağrısı ve şişlik birkaç saat içinde arttıysa
• Eklem ağrısı ile birlikte ateşiniz varsa
• Bir travma sonrası eklemde şekil bozukluğu görüyorsanız
• Eklem üzerinde kızarıklık, sıcaklık ve dokunmayla artan ağrı varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sabah tutukluğu 30 dakikadan uzun sürüyorsa
• Eklem ağrınız iki haftadan uzun süredir devam ediyorsa
• Ağrı nedeniyle uyku düzeniniz bozuluyorsa
• Günlük işlerinizi yaparken zorlanıyorsanız

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinleyecek ve eklemlerinizi muayene edecektir. Muayene bulgularına göre kesin tanı için bazı tetkikler isteyebilir. Artriti teşhis etmek için tek bir test yoktur; tanı, şikayetler, muayene ve test sonuçlarının birlikte değerlendirilmesiyle konur.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri: iltihap belirteçleri, romatoid faktör, anti-CCP gibi testler
• Eklem sıvısı analizi: eklemden alınan sıvı örneğinin incelenmesi
• Röntgen: eklem aralığı daralması ve kemik değişiklikleri için
• Ultrason ve MR: yumuşak doku ve kıkırdak hasarının değerlendirilmesinde

Randevunuzda neler beklenir

Bazı tetkikler aynı gün yapılırken, bazı kan testlerinin sonucu birkaç gün sürebilir. Tanı sürecinde doktorunuz sizden eklemlerde ultrason veya MR isteyebilir. Tüm sonuçlar çıktığında doktorunuz size artritin tipini ve tedavi seçeneklerini anlatacaktır.

Tedavi

Artrit tedavisinin temel hedefleri ağrıyı azaltmak, eklem hasarını yavaşlatmak ve eklem fonksiyonlarını korumaktır. Tedavi planı artritin türüne ve şiddetine göre kişiye özel hazırlanır.

Evde kişisel bakım

• Düzenli ve uygun egzersiz yapmak (yüzme, yürüyüş gibi)
• Sağlıklı kiloda kalmak
• Eklemleri zorlayan tekrarlayan hareketlerden kaçınmak
• Ağrılı bölgeye kısa süreli soğuk veya ılık uygulama yapmak
• İyi uyku düzeni oluşturmak
• Stresten uzak durmaya çalışmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, ağrı kesiciler ve iltihap önleyici ilaçlar gibi tedaviler önerebilir. Bu ilaçların türü ve kullanım süresi, artritin türüne göre değişir ve mutlaka doktor kontrolünde kullanılmalıdır. Ayrıca fizik tedavi, egzersiz programları ve bazı durumlarda eklem içi enjeksiyonlar tedaviye eklenebilir. İlaç dozları asla kendi başınıza değiştirilmemelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İleri evre eklem hasarında, ağrı günlük yaşamı çok etkiliyorsa ve diğer tedaviler yetersiz kalıyorsa, eklem protezi (yapay eklem) ameliyatı düşünülebilir. Bu karar, ortopedi uzmanı tarafından detaylı bir değerlendirme sonrasında verilir.

Bu durumla yaşamak

Artritle yaşamda küçük değişiklikler büyük fark yaratabilir. Örneğin, eklemlerinizi yormamak için eşyaları daha erişilebilir yerlere koyun, geniş saplı mutfak gereçleri kullanın ve uzun süre aynı pozisyonda kalmaktan kaçının. Gün içinde kendinize dinlenme molaları verin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Eklem dostu egzersizleri rutininize ekleyin
• Sigara içmeyin
• Düzenli uyuyun
• Stresi yönetmek için nefes egzersizi veya meditasyon deneyin
• Aşırı yorgunluktan kaçının ve aktivitelerinizi dengeleyin

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenmek ve sağlıklı kiloda kalmak eklemlerinize binen yükü azaltır. Haftanın çoğu günü 30 dakikalık yürüyüş veya yüzme gibi eklemlere nazik aktiviteler kaslarınızı güçlendirir. Zeytinyağlı sebze yemekleri, balık ve meyve ağırlıklı bir beslenme düzeni iltihabı azaltmaya yardımcı olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalıkla yaşamak zaman zaman üzüntü, kaygı ve çaresizlik hissi yaratabilir. Bu duygular normaldir. Hislerinizi ailenizle, arkadaşlarınızla veya doktorunuzla paylaşmaktan çekinmeyin. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek almak da iyileşmenin bir parçasıdır.

Önleme

Artritin her türü tamamen önlenemez, ancak bazı türlerinin ortaya çıkma riskini azaltmak mümkündür. Sağlıklı bir kiloda kalmak, düzenli egzersiz yapmak, eklem yaralanmalarından kaçınmak ve sigara kullanmamak bu riski düşürebilir.

Aşılar

Bazı enfeksiyonlar artrite yol açabileceğinden, önerilen koruyucu aşıların (örn. grip ve zatürre aşıları) yaptırılması eklem sağlığını dolaylı olarak koruyabilir. Hangi aşıların sizin için uygun olduğunu doktorunuza danışabilirsiniz.

Tarama programları

Artrit için rutin bir tarama testi yoktur. Ancak ailenizde artrit öyküsü varsa veya risk grubundaysanız, doktorunuz bazı kan testleriyle erken değerlendirme yapabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Eklem kıkırdağında kalıcı hasar
• Eklemlerde şekil bozukluğu
• Hareket kısıtlılığı
• Kas güçsüzlüğü
• Düşme ve kırık riskinde artış

Uzun vadeli görünüm

Artrit kronik bir durum olsa da, tedavi edilemez bir durum değildir. Günümüzde birçok insan doğru tedavi, egzersiz ve yaşam tarzı değişiklikleriyle ağrısını kontrol altına alabilmekte ve üretken bir yaşam sürebilmektedir. Unutmayın, artritle yaşamayı öğrenmek bir süreçtir ve bu süreçte sabırlı olmak önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.