Tek Taraflı Artrit: Belirtiler, Nedenler ve Yönetim Rehberi

Genel Bakış

Artrit, eklemlerde iltihaplanma (şişme, ağrı, kızarıklık) anlamına gelir. Tek taraflı artrit ise ağrı ve şişliğin vücudun yalnızca bir tarafında, örneğin bir dizde veya bir el bileğinde görüldüğü durumdur. Bu durum eklemde aşınma, yıpranma, bir yaralanma sonrası veya bazı romatizmal hastalıklarda ortaya çıkabilir.

Evet, artrit dünyada çok yaygındır ve tek taraflı eklem tutulumu özellikle diz, kalça ve başparmak gibi yük taşıyan eklemlerde sık karşılaşılan bir durumdur.

Eklem aşınmasına bağlı tek taraflı artrit daha çok orta yaş ve üzerindeki kişilerde görülür. Ancak gut, enfeksiyon sonrası artrit veya psoriatik artrit gibi türler her yaşta ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Eklemde sürekli veya aralıklı ağrı
• Eklemde sabah tutukluğu ve hareket kısıtlılığı
• Eklemde şişlik, sıcaklık ve çevresinde kızarıklık
• Eklem üzerine basınca artan ağrı
• Hareket sırasında çıtırtı veya sürtünme hissi

Çocuklarda belirtiler

• Çocukta birden ortaya çıkan topallama veya yürümeyi reddetme
• Gece uyandıran eklem ağrısı
• Diz, kalça veya ayak bileğinde şişlik ve kızarıklık
• Ertesi gün geçmeyen eklem ağrısı ile birlikte ateş

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Diz veya kalçada dinlenirken azalan, yürüyünce artan ağrı
• Sabahları 30 dakikayı geçen eklem tutukluğu
• Merdiven inip çıkarken veya sandalyeden kalkarken zorlanma
• Elde başparmak kökünde veya el parmaklarının uç eklemlerinde ağrı ve şişlik

Nedenler

Ana nedenler

• Eklem kıkırdağının zamanla aşınması (osteoartrit)
• Eklemde ürik asit kristallerinin birikmesi (gut)
• Bir enfeksiyon sonrası veya enfeksiyon sırasında gelişen eklem iltihabı
• Sedef hastalığıyla ilişkili psoriatik artrit gibi iltihaplı romatizmal hastalıklar
• Önceden geçirilmiş eklem yaralanması veya ameliyatı

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Fazla kilo veya obezite
• Daha önce eklem sakatlığı geçirmiş olmak
• Ailede artrit öyküsü
• Bazı meslekler ve ağır kaldırma gerektiren işler

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Eklem ağrısıyla birlikte ateş, titreme veya halsizlik varsa
• Eklemin üzerini dokunamayacak kadar ağrılı ve sıcaksa
• Düşme veya travma sonrası eklemde şekil bozukluğu görülüyorsa
• Eklem ağrısı nedeniyle üç günden uzun süredir normal aktivitelerinizi yapamıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Eklem ağrısı iki haftadan uzun sürdüyse
• Sabahları 30 dakikadan uzun süren tutukluk yaşıyorsanız
• Eklemdeki şişlik ve kızarıklık geçmediyse
• Ağrı nedeniyle uyku düzeniniz bozuluyorsa

Tanı

Doktor önce şikayetlerinizi dinler, eklemlerinizi muayene eder ve ağrının ne zaman başladığını, hangi hareketlerle arttığını ve gece olup olmadığını sorgular. Fizik muayene ve görüntüleme yöntemleriyle birlikte kesin tanı konulur.

Yapılabilecek testler

• Kan tahlilleri: iltihap belirteçleri, ürik asit ve bazı otoantikorlar
• Röntgen: eklem aralığının daralması veya kemik çıkıntıları
• Ultrason veya MR: eklem içindeki sıvı ve yumuşak doku hasarı
• Gerektiğinde eklem sıvısının bir iğneyle alınarak incelenmesi

Randevunuzda neler beklenir

Muayene ve tetkikler genellikle birkaç hafta içinde sonuçlanır. Tanıya göre romatoloji veya ortopedi uzmanına yönlendirilebilirsiniz.

Tedavi

Tedavinin amacı ağrıyı azaltmak, eklem fonksiyonunu korumak ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatmaktır. Tedavi, artritin türüne ve şiddetine göre planlanır.

Evde kişisel bakım

• Dinlenme ve gerektiğinde eklemi yükten kurtaran destekler
• İlk 24-48 saatte şişlik ve ağrı için buz uygulaması
• Sonraki günlerde sıcak uygulama ile kasları gevşetmek
• Ağrıya rağmen eklemi tamamen hareketsiz bırakmamak; güvenli aralıklarla hafif hareket yapmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ağrıyı ve iltihabı azaltmak için reçetesiz veya reçeteli ağrı kesiciler, anti-inflamatuar ilaçlar veya eklem içine kortikosteroid enjeksiyonları önerebilir. Fizik tedavi ve egzersiz programı da tedavinin önemli bir parçasıdır. İlaç seçimi ve dozu tamamen hekim tarafından belirlenmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eklem kıkırdağı büyük ölçüde hasar görmüşse ve günlük yaşamı ciddi şekilde etkiliyorsa protez (yapay eklem) cerrahisi düşünülebilir.

Bu durumla yaşamak

Eklem ağrısını yönetmenin anahtarı; aktiviteyi zevkli ama zorlamayacak şekilde planlamak, ekleme yük bindiren hareketlerden kaçınmak ve ağrı arttığında dinlenmektir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Kilo kontrolü ile eklemlere binen yükü azaltmak
• Sigara ve aşırı alkolden uzak durmak
• Yoga, taici veya yüzme gibi eklem dostu egzersizlere yönelmek
• İş ve ev ortamında eklemi zorlamayan tasarım ve ergonomik düzenlemeler yapmak

Diyet ve egzersiz

Düzenli, hafif ve düşük etkili egzersizler eklem çevresindeki kasları güçlendirir ve kıkırdağı besler. Akdeniz tipi beslenme, bol sebze-meyve ve omega-3 içeren balıklar iltihabı azaltmaya yardımcı olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli ağrı ve hareket kısıtlılığı üzüntü, öfke ve endişe gibi duygulara neden olabilir. Bu durumu kabullenmek zaman alır ve bazen bir uzmandan destek almak da gerekebilir. Kendinize karşı nazik olun.

Önleme

Artritin bütün türlerini tamamen önlemek mümkün değildir; ancak sağlıklı kilo, düzenli egzersiz ve eklem yaralanmalarından kaçınma riski azaltabilir.

Aşılar

Bazı enfeksiyonlar eklem iltihabına yol açabileceği için önerilen aşıların zamanında yapılması dolaylı olarak artriti önleyebilir.

Tarama programları

Rutin bir artrit tarama testi yoktur; ancak ailede artrit öyküsü olan kişilerin yılda bir düzenli kontrol için hekimlerine danışması faydalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Eklem kıkırdağında kalıcı hasar ve şekil bozukluğu
• Günlük işlerde bağımsızlığın azalması ve sakatlık
• Kronik ağrıya bağlı uyku sorunları ve depresif ruh hali
• Enfeksiyon kaynaklı artritte eklemde kalıcı hasar riski

Uzun vadeli görünüm

Artrit çoğu zaman tamamen geçmese de doğru tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle kontrol altına alınabilir. Çoğu kişi ağrısız veya hafif ağrıyla günlük yaşamını sürdürebilir. Erken teşhis, uzun vadede eklem hasarını azaltan en önemli unsurdur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.