Gelen ve Geçen Artrit: Atak Hâlinde Eklem İltihabı

Genel Bakış

Gelen ve geçen artrit; eklemlerde ağrı, şişlik, kızarıklık ve hareket zorluğuna yol açan iltihabın belli dönemlerde ortaya çıkıp, arada önemli ölçüde azalması veya tamamen kaybolmasıdır. Bu ataklar birkaç saat, birkaç gün veya hafta sürebilir. Palindromik romatizma, gut ve lupus gibi bazı romatizmal hastalıklar bu şekilde ataklı seyredebilir.

Eklem iltihabı ile giden hastalıkların bir kısmında ataklı seyir görülür. Palindromik romatizma nadir hastalıklar arasında sayılır, ancak gut gibi ataklarla seyreden durumlar daha sıktır.

Her yaşta görülebilir, ancak 20-50 yaş arasındaki yetişkinlerde daha sık rastlanır. Kadınlarda erkeklere oranla biraz daha yaygın olabilir. Bazı türleri (örneğin gut) erkeklerde daha sıktır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Eklemde ani başlayan ağrı
• Eklemde şişlik, kızarıklık ve sıcaklık hissi
• Eklemde hareket kısıtlılığı
• Atakların saatler veya günler içinde kendiliğinden hafiflemesi
• Ataklar arasındaki dönemlerde şikâyetlerin büyük ölçüde kaybolması
• Sabahları eklemlerde tutukluk hissi

Nedenler

Ana nedenler

• Bağışıklık sisteminin yanlışlıkla eklemlere saldırması (otoimmün hastalıklar)
• Eklem içinde ürik asit veya kalsiyum kristallerinin birikmesi (gut, pseudogut)
• Geçirilmiş bir enfeksiyonun ardından gelişen eklem iltihabı (reaktif artrit)
• Bazı ilaçlar veya aşılara bağlı geçici eklem iltihabı

Risk faktörleri

• Ailede romatizmal hastalık öyküsü olması
• Böbrek hastalığı veya yüksek tansiyon
• Aşırı alkol tüketimi ve işlenmiş gıdalardan zengin beslenme
• Geçirilmiş bazı enfeksiyonlar
• Yoğun stres ve aşırı yorgunluk

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Eklem ağrınız ateşle birlikteyse
• Eklemde ani ve şiddetli şişlik varsa
• Ağrı nedeniyle günlük aktivitelerinizi yapamıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Eklem ağrıları tekrar tekrar yaşanıyorsa
• Sabah tutukluğu 30 dakikadan uzun sürüyorsa
• Eklemlerde fark edilen şişlik ve kızarıklık varsa

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi dinleyip eklemlerinizi muayene eder. Gelen ve geçen artritte tanı, atak sırasında yapılan tetkiklerle daha kolay konur. Bu nedenle doktorunuz belirtileri takip etmenizi isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri: İltihap belirteçleri, kan şekeri, böbrek fonksiyonları ve bazı romatoloji testleri
• Eklem sıvısı incelemesi: Atak sırasında eklemden sıvı örneği alınarak kristal veya enfeksiyon incelenmesi
• Görüntüleme: Röntgen, ultrason veya manyetik rezonans görüntüleme (MRI) ile eklem hasarı değerlendirilmesi

Randevunuzda neler beklenir

Tanı koymak zaman alabilir çünkü ataklar gelip geçicidir. Doktorunuz sizi bir romatoloji uzmanına yönlendirebilir. Ataklar sırasında eklemlerinizin durumu ve tetkiklerin zamanlaması tanı için önemlidir.

Tedavi

Tedavinin amacı ağrıyı hafifletmek, iltihabı kontrol altına almak ve gelecekteki atakları önlemektir. Tedavi, altta yatan hastalığa göre kişiye özel olarak planlanır.

Evde kişisel bakım

• Ağrıyan eklemi dinlendirmek, aşırı zorlamamak
• Şişliği azaltmak için soğuk kompres, tutukluğu hafifletmek için ılık uygulama yapmak
• Sağlıklı kiloyu korumak
• Düzenli uyku ve stresi yönetmeye çalışmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz iltihabı azaltmak ve ağrıyı kontrol altına almak için ilaçlar önerebilir. Bu ilaçlar ağrı kesiciler, iltihap gidericiler veya hastalığın seyrini etkileyen tedaviler olabilir. Atak sırasında eklem içine uygulanan iğneler de gerekebilir. İlaçların adı, dozu ve süresi mutlaka hekim tarafından belirlenmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir durumlarda, eklemde kalıcı hasar oluşmuşsa ve ilaçlarla kontrol sağlanamıyorsa cerrahi seçenekler düşünülebilir. Gelen ve geçen artritte genellikle cerrahi gerekmez.

Bu durumla yaşamak

Atakların ne zaman geleceğini bilmek zor olabilir. Bu nedenle belirtilerinizi ve atak sürelerini not etmek, doktorunuzla paylaşmak ve önerilen tedaviyi düzenli uygulamak yaşam kalitenizi artırır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Dengeli ve yeterli beslenme
• Yeterince su içmek
• Sigara ve aşırı alkolden kaçınmak
• Stresi azaltmaya yönelik aktiviteler (yürüyüş, meditasyon, nefes egzersizleri)
• Eklemleri zorlamayan, düzenli ve hafif hareket alışkanlığı

Diyet ve egzersiz

Akdeniz tipi beslenme, iltihabı azaltmaya yardımcı olabilir. Yüzme, yürüyüş, bisiklet ve esneme egzersizleri eklemleri güçlendirir. Aşırı zorlayıcı sporlardan kaçının. Bir fizyoterapistten size uygun egzersiz programı isteyebilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı ve atakların ne zaman geleceğini bilmemenin yarattığı belirsizlik, kaygı ve üzüntüye yol açabilir. Bu duyguların normal olduğunu kabul etmek ve destek istemek önemlidir. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten yardım alabilirsiniz.

Önleme

Gelen ve geçen artriti tamamen önlemek her zaman mümkün değildir. Ancak altta yatan hastalığa göre beslenme düzenine dikkat etmek, enfeksiyonlardan korunmak, sağlıklı kiloyu korumak ve doktor kontrolünü aksatmamak atak sıklığını azaltabilir.

Aşılar

Bazı enfeksiyonlar eklem iltihabını tetikleyebilir. Güncel aşılama önerileri için aile hekiminize veya Sağlık Bakanlığı'nın aşı takvimine başvurabilirsiniz.

Tarama programları

Ailesinde romatizmal hastalık öyküsü olan kişiler, eklem ağrısı yaşamasa bile düzenli doktor kontrolü ile erken tanı şansı elde edebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Eklemde kalıcı hasar veya şekil bozukluğu
• Hareket kısıtlılığı ve kas gücünde azalma
• Altta yatan hastalığın ilerlemesi (özellikle böbrek, kalp veya akciğer tutulumu)

Uzun vadeli görünüm

Çoğu kişi, uygun tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleri ile atakları kontrol altına alabilir ve günlük yaşamına devam edebilir. Erken tanı ve düzenli takip, eklem sağlığını korumanın anahtarıdır. Bu durumla yaşamayı öğrenmek mümkündür, yalnız değilsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.