Artrit ve Egzersiz

Genel Bakış

Artrit, eklemlerde ağrı, şişlik ve hareket kısıtlılığına yol açan bir grup rahatsızlığın genel adıdır. 'Eklem iltihabı' olarak da bilinir, ancak iltihap her türünde görülmeyebilir.

Evet, artrit çok yaygındır. Her yaşta görülebilmekle birlikte yaşla birlikte sıklığı artar.

Kadınlarda daha sık görülür. Fazla kilolu olmak, eklem yaralanması geçirmek veya ailede artrit öyküsünün bulunması riski artırır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Eklem ağrısı ve hassasiyet
• Eklemde şişlik ve sıcaklık artışı
• Sabahları veya uzun süre hareketsiz kalınca tutukluk
• Eklemleri hareket ettirmede zorluk
• Egzersiz sırasında artan ağrı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda aksama veya yürüme isteksizliği
• Tekrarlayan eklem ağrısı veya şişliği
• Eklem hareketlerinde kısıtlılık

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda ağrı daha çok diz ve kalçalarda hissedilir
• Günlük aktivitelerde zorlanma
• Denge kaybı ve düşme korkusu

Nedenler

Ana nedenler

• Eklem kıkırdağının zamanla aşınması (osteoartrit)
• Bağışıklık sisteminin eklemlere saldırdığı iltihaplı hastalıklar (romatoid artrit gibi)
• Eklem enfeksiyonları
• Gut hastalığı gibi metabolik nedenler
• Eklem yaralanmaları veya aşırı zorlanma

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Kadın olmak
• Fazla kilolu veya obez olmak
• Ailede artrit öyküsü
• Geçirilmiş eklem yaralanmaları
• Bazı enfeksiyonlar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Eklemde ani ve şiddetli ağrı, şişlik veya kızarıklık
• Eklem ağrısıyla birlikte ateş
• Travma sonrası eklemde şekil değişikliği veya hareket kaybı
• Eklem üzerine yük verememe

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Eklem ağrısı, tutukluk veya şişlik 2-3 haftadan uzun sürüyorsa
• Ağrı yüzünden uyku düzeniniz bozuluyorsa
• Günlük aktiviteleri yapmakta zorlanıyorsanız
• Doktor tarafından önerilen egzersizleri yapmanıza rağmen ağrı artıyorsa

Tanı

Doktor önce detaylı bir öykü alır ve eklemleri muayene eder. Ardından gerekirse kan testleri, görüntüleme ve bazen eklem suyunun incelenmesi ile tanıyı kesinleştirir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene ve eklemin hareket açıklığının değerlendirilmesi
• X-ray (röntgen) ile eklem aralığı ve kıkırdak hasarının incelenmesi
• Kan testleri ile iltihap belirteçleri ve bağışıklık sistemiyle ilgili antikorların bakılması
• Eklem sıvısının incelenmesi (iltihap hücreleri veya kristallerin bulunması)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz ağrınızın ne zaman başladığını, hangi hareketlerle arttığını ve eklemlerinizdeki şişliği sorgular. Tanı için birkaç test istenebilir; sonuçlar genellikle birkaç gün içinde çıkar.

Tedavi

Artrit tedavisinin temel amacı ağrıyı azaltmak, eklem fonksiyonunu korumak ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatmaktır. Düzenli egzersiz, dengeli beslenme ve ilaç tedavisi bu hedefe birlikte çalışır.

Evde kişisel bakım

• Haftanın en az 150 dakikasını hafif tempolu yürüyüş, yüzme veya bisiklete binmeye ayırın
• Egzersizden önce 5-10 dakika ısınma hareketi yapın ve sonrasında esneyin
• Ağrılı eklemi aşırı yormaktan kaçının; dinlenme ve aktivite arasında denge kurun
• Soğuk ve sıcak uygulamayı ağrıyan eklemlerde 15-20 dakika süreyle kullanın
• Fazla kilolarınızı vermek için sağlıklı bir beslenme planı izleyin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ağrıyı ve iltihabı kontrol etmek için ilaçlar önerebilir. Ağrı kesiciler, iltihap giderici ilaçlar veya hastalığın seyrini değiştiren tedaviler kullanılabilir. Bazı durumlarda eklem içi enjeksiyonlar veya kortikosteroidler uygulanabilir. Tedavi mutlaka hekim kontrolünde yapılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eklemde belirgin bir hasar varsa ve diğer tedavilerle yeterli iyileşme sağlanamıyorsa, eklem protezi veya onarım cerrahisi gibi seçenekler değerlendirilebilir.

Bu durumla yaşamak

Artritle yaşarken günlük aktiviteleri planlamak ve işleri bölmek önemlidir. Eklemlerinizi zorlamayan, düşük etkili egzersizleri düzenli yapmak ve uzun süre aynı pozisyonda kalmamak gerekir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli egzersiz yapın; yürüyüş, yüzme veya sabit bisiklet gibi ekleme yük bindirmeyen aktiviteleri tercih edin
• Sağlıklı kiloyu koruyun veya fazla kilolarınızı verin
• Yeterli ve kaliteli uyuyun
• Stresi yönetmeyi öğrenin; derin nefes, meditasyon ve hobiler yardımcı olabilir
• Sigara ve aşırı alkol kullanmaktan kaçının

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme, eklem sağlığını destekler. Özellikle sebze, meyve, tam tahıl ve omega-3 içeren balık tüketmek iltihaplanmayı azaltabilir. Düzenli egzersiz de eklemlerin hareketliliğini ve kas gücünü artırarak ağrıyı azaltır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı kişinin ruh halini olumsuz etkileyebilir. Kendinize bu konuda zaman tanıyın; ailenizden, arkadaşlarınızdan veya bir psikologdan destek isteyin. Egzersiz yapmak da ruh sağlığını iyileştiren bir etkendir.

Önleme

Artrit her zaman önlenemez, ancak eklem yaralanmalarından kaçınmak, sağlıklı kilosunu korumak ve düzenli egzersiz yapmak bazı türlerinin riskini azaltabilir.

Aşılar

Bazı enfeksiyonlara karşı yapılan aşılar (örneğin hepatit B) artritle ilişkili eklem enfeksiyonu riskini azaltabilir; hangi aşıların size uygun olduğunu doktorunuza danışın.

Tarama programları

Artrit için rutin bir tarama testi yoktur; ancak düzenli kontroller ve belirtileri erken fark etmek önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Eklemde kalıcı hasar ve şekil bozukluğu
• Hareket kısıtlılığı nedeniyle günlük işlerde bağımlı hale gelme
• Kas güçsüzlüğü ve denge kaybı
• Düşme ve yaralanma riskinin artması

Uzun vadeli görünüm

Günümüzde artrit tedavisinde önemli gelişmeler vardır. Düzenli hekim kontrolü, uygun egzersiz ve yaşam tarzı değişiklikleriyle çoğu insan aktif ve üretken bir yaşam sürdürebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.