Artrit ve Egzersiz: Eklemlerinizi Güvenle Nasıl Hareket Ettirirsiniz?

Genel Bakış

Artrit, eklemlerde ağrı, şişlik ve tutukluğa yol açan bir sağlık sorunudur. 'Artrit' tek bir hastalık değildir; eklemlerde iltihap veya aşınmayla ortaya çıkan birçok durumun ortak adıdır. Düzenli egzersiz, artritli birçok kişide ağrıyı azaltabilir, eklemleri destekleyen kasları güçlendirebilir ve hareketliliği korur.

Evet, artrit dünyada ve Türkiye'de en yaygın sağlık sorunlarından biridir. Özellikle 65 yaş üstünde sık görülür.

Artrit her yaşta görülebilir. Kadınlarda erkeklere göre daha sıktır; ileri yaşta, fazla kilolu kişilerde ve eklem yaralanması geçirenlerde daha yaygındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Eklem ağrısı
• Sabahları veya hareketsizlik sonrası eklemlerde tutukluk
• Eklemde şişlik, sıcaklık ve kızarıklık
• Eklemleri hareket ettirirken zorlanma veya takılma hissi

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda topallama veya yürümede değişiklik
• Şişmiş, sıcak veya ağrılı eklemler
• Açıklanamayan ateş ve döküntü

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Diz, kalça ve el eklemlerinde ağrı
• Merdiven inip çıkarken zorlanma
• Denge sorunları ve düşme korkusu
• Günlük işleri yaparken artan tutukluk

Nedenler

Ana nedenler

• Osteoartrit: Eklem kıkırdağının yıpranması sonucu oluşur.
• Romatoid artrit: Bağışıklık sisteminin eklemlere saldırmasıyla oluşan iltihaplı bir hastalıktır.
• Gut: Eklemde ürik asit birikmesiyle meydana gelir.
• Enfeksiyon: Nadiren bir mikrop ekleme girerek iltihaba yol açabilir.

Risk faktörleri

• İlerleyen yaş
• Aşırı kilo veya obezite
• Ailede artrit öyküsü
• Geçirilmiş eklem yaralanmaları
• Sigara kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Egzersiz sonrası geçmeyen, artan veya sizi uyandıran şiddetli ağrı varsa
• Eklemde ani şişlik, kızarıklık ve ateş birlikteyse

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Eklem ağrınız birkaç haftadır devam ediyorsa
• Sabah tutukluğu 30 dakikadan uzun sürüyorsa
• Eklem şişliğiniz varsa

Tanı

Doktorunuz önce belirtilerinizi dinler, ardından eklemlerinizi muayene eder. Muayene bulgularına göre bazı tetkikler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (iltihap ve bağışıklık belirteçleri için)
• Röntgen (eklem aralıkları ve kemik hasarı)
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR) (yumuşak doku ve kıkırdak değerlendirmesi)
• Ultrason (eklem içindeki sıvı ve iltihabı gösterebilir)

Randevunuzda neler beklenir

Teşhis sürecinde doktorunuz artrit tipini belirlemeye çalışır. Bu süreçte egzersiz programınız için fizyoterapiste yönlendirilebilirsiniz. Erken tanı, eklem hasarını yavaşlatmada büyük önem taşır.

Tedavi

Artrit tedavisinin amacı ağrıyı azaltmak, eklem hasarını yavaşlatmak ve yaşam kalitesini artırmaktır. Tedavi; ilaçlar, fizik tedavi, egzersiz ve yaşam tarzı değişikliklerini birlikte içerir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli, düşük etkili egzersiz yapın (yürüyüş, yüzme, sabit bisiklet)
• Ağrıyan ekleme soğuk, tutukluğa sıcak uygulayın
• Ağrıyı zorlamadan gün içinde kısa dinlenme araları verin
• Fazla kiloları vermek eklem yükünü azaltır
• Yastıklı, destekleyici ayakkabılar tercih edin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz; ağrıyı ve iltihabı azaltmaya yönelik ilaçlar, fizik tedavi, egzersiz programı ve bazen eklem içi enjeksiyonlar önerebilir. İlaçların adı ve dozu mutlaka doktorunuz tarafından belirlenmelidir; bu nedenle kendi başınıza ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eklem hasarı çok ilerlemişse, ağrı günlük yaşamı ciddi şekilde etkiliyorsa ve diğer tedaviler işe yaramadıysa eklem protezi cerrahisi düşünülebilir. Cerrahi kararı, uzman doktor tarafından kişiye özel verilir.

Bu durumla yaşamak

Egzersizi günlük yaşamın bir parçası hâline getirin. Sabahları hafif esneme hareketleri yapın, gün içinde uzun süre aynı pozisyonda oturmaktan kaçının. Ağrınızı dikkate alarak hareketlerinizi bölümlere ayırın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Küçük hedeflerle başlayın ve adım adım artırın
• Yeterli ve düzenli uykuya özen gösterin
• Sigara içmeyin
• Stresle başa çıkmak için nefes egzersizleri veya hobiler edinin

Diyet ve egzersiz

Dengeli ve Akdeniz tipi beslenme, genel sağlığı destekler. Egzersiz; kasları güçlendirir, eklemlere binen yükü azaltır ve hareket açıklığını korur. Egzersizin türünü ve süresini doktorunuzla konuşarak belirleyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı; kaygı, moral bozukluğu ve tükenmişliğe yol açabilir. Bu duygular normaldir. Duygusal olarak zorlandığınızı hissettiğinizde bir psikolog veya destek grubu aramaktan çekinmeyin.

Önleme

Artritin bazı türleri tamamen önlenemez. Ancak düzenli egzersiz, sağlıklı kilo, uygun duruş ve eklem yaralanmalarından korunma, artrit riskini ve belirtilerin şiddetini azaltabilir.

Aşılar

Artritin kendisine karşı bir aşı yoktur. Ancak grip ve zatürre gibi enfeksiyonlar, artritli kişilerde daha ağır seyredebilir. Bu yüzden aşı takviminiz için doktorunuza danışın.

Tarama programları

Rutin bir tarama testi yoktur; fakat düzenli doktor kontrolü, özellikle ailede artrit öyküsü varsa erken tanıya yardımcı olabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Eklemde kalıcı şekil bozuklukları
• Hareket yeteneğinin ciddi derecede kısıtlanması
• Düşme ve kemik kırığı riskinde artış
• Kronik ağrıya bağlı yaşam kalitesinde düşüş

Uzun vadeli görünüm

Artrit, çoğu zaman yönetilebilir bir durumdur. Doğru tedavi, düzenli egzersiz ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarıyla birçok insan ağrısını kontrol altına alır ve günlük yaşamına devam eder. Erken teşhis ve iyi bir tedavi planı, uzun vadeli sonuçları belirgin şekilde iyileştirir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.