Yaşlılarda Artrit (Eklem İltihabı)

Genel Bakış

Artrit, bir veya daha fazla eklemde ağrı, şişlik ve hareket kısıtlılığı yapan hastalıkların ortak adıdır. En yaygın tipi, eklem kıkırdağının zamanla aşınmasıyla oluşan kireçlenmedir (osteoartrit).

Artrit çok yaygındır ve yaş ilerledikçe görülme sıklığı artar. 65 yaş üstü kişilerde en sık görülen eklem hastalığıdır.

Daha çok 60 yaş ve üzerindeki yetişkinleri etkiler. Kadınlarda erkeklere oranla daha sık görülür. Ailesinde artrit olanlar, fazla kilolu olanlar ve daha önce eklem yaralanması geçirenler daha yüksek risk taşır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Eklemlerde hareketle artan ağrı
• Eklemde şişlik, hassasiyet ve sıcaklık hissi
• Sabahları veya hareketsizlik sonrası tutukluk
• Hareket açıklığında azalma
• Eklemden çıtırtı veya sürtünme sesi gelmesi

Çocuklarda belirtiler

• Bu içerik yetişkinlere yöneliktir; ancak çocuklarda da eklem iltihabı görülebilir.
• Çocuklarda eklemde şişlik ve ağrı, sabah tutukluğu, topallama, yorgunluk ve bazen ateş olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Diz, kalça, el ve omurga eklemlerinde ağrı
• Gece uyandıran veya istirahatle tam geçmeyen ağrı
• Sabah tutukluğunun 30 dakikadan uzun sürmesi
• Merdiven inip çıkarken veya yürürken güçsüzlük
• Günlük işleri yaparken artan zorlanma

Nedenler

Ana nedenler

• Yaşla birlikte eklem kıkırdağının aşınması
• Bağışıklık sisteminin eklemlere zarar vermesi
• Eklem enfeksiyonları
• Geçirilmiş eklem yaralanmaları
• Eklemleri destekleyen kas ve bağların zayıflaması

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Kadın olmak
• Ailede artrit öyküsü
• Fazla kilo
• Eklemde geçirilmiş kırık veya bağ yaralanması
• Uzun süre tekrarlayan zorlayıcı hareketler
• Düşük kas gücü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Aniden gelişen şiddetli eklem ağrısı ve şişlik
• Eklemde kızarıklık, ısı artışı ve ateş
• Bir gün içinde eklemi hiç kullanamama
• Travma sonrası eklemde şekil bozukluğu

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Eklem ağrınız birkaç haftadan uzun sürüyorsa
• Sabah tutukluğunuz 30 dakikadan fazla sürüyorsa
• Ağrı sizi uyandırıyor veya günlük işlerinizi engelliyorsa
• Evde uyguladığınız yöntemler ağrınızı hafifletmiyorsa

Tanı

Doktorunuz önce şikâyetlerinizi dinler, eklemlerinizi muayene eder, hareket açıklığınızı, şişlik ve hassasiyeti değerlendirir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene
• Röntgen
• Kan testleri
• Gerektiğinde eklem sıvısı incelemesi
• Gerektiğinde ultrason veya manyetik rezonans (MR) görüntüleme

Randevunuzda neler beklenir

Tanı için bazen birden fazla test gerekebilir. Doktorunuz sizi fizik tedavi veya romatoloji uzmanına yönlendirebilir. Değerlendirme tamamlandıktan sonra size özel bir tedavi planı hazırlanır.

Tedavi

Artriti tamamen ortadan kaldıran bir tedavi olmasa da belirtileri kontrol altına almak, ağrıyı azaltmak ve eklem hareketliliğini korumak mümkündür. Tedavi kişiye özeldir ve ilaç dışı yöntemler her zaman ilk adımdır.

Evde kişisel bakım

• Eklem dostu egzersizler yapın: yürüyüş, yüzme, sabit bisiklet gibi
• Ağrılı bölgeye sıcak veya soğuk uygulayın
• Sağlıklı kilonuzu koruyun
• Evinizde düşmeye karşı önlem alın
• Dinlenme ile hareketi dengeleyin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz; ağrıyı hafifletmek ve iltihabı kontrol altına almak için ilaç seçenekleri, fizik tedavi, egzersiz programı ve eklem içi uygulamalar önerebilir. Hangi tedavinin uygun olduğu; artrit türüne, eklem hasarına ve genel sağlık durumunuza göre değişir. İlaçlar mutlaka doktor kontrolünde kullanılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İleri eklem hasarında, ağrı ve hareket kısıtlılığı günlük yaşamı ciddi şekilde etkiliyorsa ve diğer tedaviler yeterli olmuyorsa doktorunuz eklem protezi yani yapay eklem ameliyatını değerlendirebilir.

Bu durumla yaşamak

Ağrınızı yönetmek için günlük ritminizi tanıyın. Zorlu işleri küçük parçalara bölün, dinlenme aralıkları koyun. Baston, tutunma barları veya uzun saplı yardımcılar gibi araçlar bağımsızlığınızı artırabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku düzeni oluşturun
• Nefes ve gevşeme egzersizleriyle stresi azaltın
• Sigara ve aşırı alkolden kaçının
• Yardım istemekten çekinmeyin

Diyet ve egzersiz

Düzenli, eklem dostu fiziksel aktivite kaslarınızı güçlendirir ve ağrıyı hafifletebilir. Sebze ve meyve ağırlıklı, dengeli beslenin; yeterli sıvı alın. Kalsiyum ve D vitamini yönünden zengin besinler kemik sağlığını destekler. Beslenme düzeniniz için doktor veya diyetisyenden destek alabilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı, hareket kısıtlılığı ve yalnızlık kaygı ya da depresyona yol açabilir. Bu duygular yaşadıklarınıza verilen normal tepkilerdir. Hislerinizi yakınlarınızla paylaşın, keyif aldığınız küçük aktiviteleri sürdürün. Kendinize veya başkalarına zarar verme düşünceleri hissederseniz yalnız kalmayın; hemen 112'yi arayın veya bir ruh sağlığı uzmanına ulaşın.

Önleme

Artrit her zaman önlenemese de sağlıklı kiloyu koruyarak, düzenli egzersiz yaparak ve eklemlerinizi aşırı zorlamaktan kaçınarak riski azaltabilirsiniz.

Aşılar

Grip ve zatürre gibi önerilen aşılar, enfeksiyonlara bağlı eklem iltihabını önlemeye yardımcı olabilir. Aşı takvimi için aile hekiminize danışın.

Tarama programları

Rutin sağlık kontrollerinde eklem şikâyetlerinizi mutlaka bildirin. Doktorunuz gerekli görürse kemik yoğunluğu ölçümü veya eklem görüntüleme testleri isteyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik ve giderek artan ağrı
• Eklemde kalıcı hareket kısıtlılığı
• Kas güçsüzlüğü ve denge sorunları
• Düşme ve kırık riskinde artış
• Günlük yaşamda başkasına bağımlılığın artması

Uzun vadeli görünüm

Zamanında ve doğru yaklaşımla çoğu kişi ağrısını yönetebilir, günlük yaşamına devam edebilir ve bağımsızlığını koruyabilir. Artritle yaşamayı öğrenmek bir süreçtir; ancak destek alarak aktif kalmanız mümkündür.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.