Juvenil Artrit: Çocuklarda Eklem İltihabı

Genel Bakış

Juvenil artrit, 16 yaşından küçük çocuklarda eklemlerde iltihap oluşmasıdır. 'Juvenil' çocukluk çağı, 'artrit' ise eklem iltihabı demektir. Eklemlerde şişlik, ağrı ve hareket kısıtlılığı yapabilir. Bazı türlerinde başka organlar da etkilenebilir.

Juvenil artrit nadir bir hastalıktır. Her 1000 çocuktan yaklaşık 1'inde görülür.

Genellikle 16 yaşından küçük çocuklarda başlar. Kız çocuklarında erkeklere göre biraz daha sık görülür. Her yaşta başlayabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Eklemde ağrı ve şişlik
• Sabahları eklemlerin tutulması ve hareket zorluğu
• Eklemde sıcaklık hissi
• Topallama veya yürüme isteksizliği
• Yorgunluk ve halsizlik

Çocuklarda belirtiler

• Çocuk uyanır uyanmaz ağrıdan şikayet edebilir veya oynamak istemeyebilir.
• Eklem şişliği fark edilebilir, ancak ağrı her zaman belirgin olmayabilir.
• Bazı çocuklarda döküntü ve ateş de görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Juvenil artrit yalnızca çocuklarda görülür. Erişkinlerde farklı artrit türleri ortaya çıkar.

Nedenler

Ana nedenler

• Juvenil artritin kesin nedeni bilinmemektedir.
• Bağışıklık sisteminin yanlışlıkla eklem dokusuna saldırdığı düşünülür.
• Bazı çocuklarda genetik yatkınlık ve çevresel faktörler rol oynuyor olabilir.

Risk faktörleri

• Ailede artrit veya bağışıklık sistemi hastalığı öyküsü
• Kız cinsiyet
• Bazı genetik belirteçler (bilimsel çalışmalarda ilişkili bulunmuştur)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Eklemde şiddetli ağrı ve şişlik varsa
• Çocuk eklemini kullanmıyorsa veya yürüyemiyorsa
• Göz kızarıklığı, ağrısı veya görme şikayeti varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Eklem ağrısı veya şişlik birkaç günden uzun sürüyorsa
• Çocukta nedeni anlaşılamayan yorgunluk veya isteksizlik varsa
• Sabah tutukluğu düzenli olarak yaşanıyorsa

Tanı

Doktor önce çocuğun öyküsünü dinler ve kapsamlı bir fizik muayene yapar. Eklemlerde şişlik, hareket kısıtlılığı ve ağrıyı değerlendirir. Artrit şüphesinde çocuk romatoloji uzmanına yönlendirme yapılabilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (iltihap ve bağışıklık belirteçleri)
• Eklem röntgeni
• Ultrason veya manyetik rezonans görüntüleme (MRI) gibi görüntüleme yöntemleri
• Göz muayenesi (üveit riski nedeniyle)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı koymak zaman alabilir çünkü artrit belirtileri başka hastalıklarda da görülebilir. Kesin tanı için bazen birkaç hafta boyunca belirtilerin izlenmesi gerekebilir.

Tedavi

Juvenil artritin kesin tedavisi yoktur, ancak günümüzde tedavi seçenekleri çok ilerlemiştir. Tedavinin amacı iltihabı kontrol altına almak, ağrıyı azaltmak ve çocuğun normal gelişimine devam etmesini sağlamaktır. Tedavi, çocuk romatoloji uzmanı tarafından planlanmalıdır.

Evde kişisel bakım

• Düzenli fizik tedavi ve egzersiz programına katılmak
• Eklemleri zorlamadan, dengeli hareket etmek
• Doktorun önerdiği kontrollere düzenli gitmek
• Ağrı ve tutukluk için sıcak veya soğuk uygulama (doktorunuz önerdiyse)

Tıbbi tedaviler

Doktorlar iltihabı azaltmak ve bağışıklık sistemini dengelemek için çeşitli ilaçlar reçete edebilir. İlaçlar damar yoluyla veya ağızdan alınabilir. Ayrıca eklemlere enjeksiyon uygulamaları yapılabilir. Hangi ilaçların kullanılacağına yalnızca uzman doktor karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir durumlarda, eklem hasarı ilerlemişse ve diğer tedaviler yetersiz kaldıysa cerrahi düşünülebilir. Bu durumda çocuk ortopedi uzmanı ile birlikte değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

Çocuğun günlük yaşamı, ağrı ve tutukluk nedeniyle değişebilir. Sabahları eklemlerin açılması zaman alabilir. Bu nedenle sabah rutinini yavaşça planlamak, çocuğun okula ve oyuna katılımını desteklemek önemlidir. Okul öğretmenleri bilgilendirilmelidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli ve yeterli uyku
• Stresten kaçınma ve rahatlatıcı aktiviteler
• Sigara dumanından uzak durma (çocuğun çevresinde)
• Aile ve arkadaş desteği

Diyet ve egzersiz

Dengeli ve sağlıklı beslenme, genel sağlık için önemlidir. Kalsiyum ve D vitamini açısından zengin yiyecekler kemik sağlığını destekler. Çocuğun kaslarını güçlendirmek ve eklemlerini esnek tutmak için yüzme ve bisiklet gibi eklemlere iyi gelen egzersizler önerilebilir. Fizik tedavi uzmanı kişiye özel program hazırlayabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalıkla yaşamak çocukta üzüntü, kaygı veya öfke yaratabilir. Okul ve arkadaş ilişkileri etkilenebilir. Bu duygularla baş etmek için psikolojik destek almak faydalıdır. Ailenin anlayışlı ve destekleyici olması çok önemlidir.

Önleme

Juvenil artriti önlemenin kesin bir yolu yoktur. Ancak erken tanı ve düzenli tedavi ile eklem hasarı ve komplikasyonlar büyük ölçüde önlenebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Eklemlerde kalıcı hasar
• Kemik büyümesinde bozukluklar
• Göz iltihabı (üveit)
• Çocuğun fiziksel aktivitesinin kısıtlanması

Uzun vadeli görünüm

Erken ve uygun tedaviyle çocukların büyük çoğunluğu normal bir yaşam sürer. Belirtiler bazen zamanla azalır veya kaybolur. Tedavi günümüzde çok etkilidir; çocuklar okula gidebilir, spor yapabilir ve ileride sağlıklı yetişkinler olabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.