Asbest ve Sağlığınız

Genel Bakış

Asbest, doğada bulunan ve eskiden yalıtım, çatı kaplama ve yangın koruması gibi amaçlarla yaygın olarak kullanılan, mikroskobik liflerden oluşan bir mineraldir. Bu lifler havaya karıştığında solunabilir ve akciğerlerde uzun yıllar kalabilir. Asbest maruziyeti bazı akciğer hastalıklarıyla ilişkilidir.

Toplumda herkeste asbest hastalığı görülmez. Ancak mesleki olarak asbeste maruz kalan kişilerde bu hastalıklara daha sık rastlanır.

Özellikle inşaat, gemi sökümü, otomotiv ve yalıtım sektörlerinde çalışmış veya çalışan kişiler, ayrıca asbest içeren eski binalarda yaşayanlar risk altındadır. Sigara içenlerde risk daha da artar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kuru veya balgamlı öksürük
• Nefes darlığı
• Göğüs veya sırt ağrısı
• Yutkunma güçlüğü
• Açıklanamayan kilo kaybı

Nedenler

Ana nedenler

• Asbest liflerini solunum yoluyla içeri çekmek
• Asbest içeren malzemeleri kesme, zımparalama veya sökme sırasında liflerin havaya karışması
• İş kıyafetleriyle eve taşınan asbest liflerine maruz kalmak (duyarlı veya ikincil maruziyet)
• Eski yapılarda, doğal toprak alanlarında veya asbest madenlerinin yakınında yaşamak

Risk faktörleri

• Asbest madenciliği, inşaat, gemi sökümü, yalıtım ve otomotiv sektörlerinde çalışmak
• Yüksek miktarda ve uzun süreli maruziyet
• Sigara içmek (asbest ile sigara birlikteyken akciğer kanseri riski çok daha fazla artar)
• Ailesinde asbest hastalığı öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil olarak listelenen belirtilerden biri varsa hemen 112’yi arayın veya acil servise gidin.
• Nefes darlığınız giderek artıyorsa, aynı gün doktorunuza başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Belirli bir asbest maruziyeti öykünüz varsa ve şu anda hiçbir belirti yaşamasanız bile, doktorunuzla bu durumu konuşun ve periyodik kontrol planı oluşturun.

Tanı

Doktorunuz önce size yaşam kariyeriniz, iş geçmişiniz, yaşadığınız yer ve sigara kullanımı gibi detayları sorar. Akciğerlerinizi stetoskopla dinler ve nefes testleri veya görüntüleme isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Göğüs röntgeni
• Bilgisayarlı tomografi (BT taraması)
• Solunum fonksiyon testleri (nefesteki iyilik düzeyini ölçer)
• Gerekirse balgam veya doku örneği (biyopsi)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle birkaç gün ila birkaç hafta sürebilir. Erken evrede tespit edilen asbest hastalıklarında tedavi daha etkilidir. Süreç boyunca doktorunuzla açık iletişim kurmaktan çekinmeyin.

Tedavi

Asbest hastalıklarının tam bir tedavisi yoktur, ancak belirtileri kontrol altına almak ve yaşam kalitesini artırmak için birçok yöntem vardır. Tedavi planı, hastalığın türüne, evresine ve kişinin genel sağlık durumuna göre kişiye özel hazırlanır.

Evde kişisel bakım

• Sigarayı bırakın; sigara asbestin zararlarını kat kat artırır.
• Asbestli tozların olduğu ortamlardan uzak durun; gerekirse solunum maskesi kullanın.
• Düzenli doktor kontrollerinizi aksatmayın.
• Grip ve zatürre aşılarınızı yaptırın (doktorunuza danışarak).

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz nefes almayı kolaylaştıran ilaçlar, oksijen tedavisi veya belirli durumlarda kanser ilaçları önerebilir. Bu ilaçların adlarını ve dozlarını yalnızca doktorunuz belirlemelidir. Akciğer rehabilitasyonu, nefes egzersizleri ve fiziksel aktivite de tedavinin parçası olabilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı kişilerde, akciğer zarında sıvı birikmesi varsa bu sıvıyı boşaltmak veya ileri evre akciğer zarı kanserinde tümörlü dokuyu çıkarmak amacıyla cerrahi yöntemler düşünülebilir. Ameliyat kararı uzman doktorlar tarafından değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

Günlük aktivitelerinizi enerjinize göre planlayın. Nefesinizi zorlamadan, dinlenerek yapın. Evde toz ve nemden kaçının. Hava kirliliğinin yüksek olduğu günlerde dışarı çıkmaya özen gösterin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve tütün ürünlerini kullanmamak
• Hava yolu enfeksiyonlarından korunmak için elleri sık yıkamak
• Düzenli ve yeterli uyku
• Stresle başa çıkmak için nefes egzersizleri ve gevşeme teknikleri

Diyet ve egzersiz

Dengeli ve besleyici bir diyet, bağışıklık sisteminizi güçlendirir. Yürüyüş gibi düşük yoğunluklu egzersizler gücünüzü korumanıza yardımcı olur. Egzersiz programına başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Asbeste maruz kalmış olmak gelecek kaygısı ve stres yaratabilir. Bu duygular normaldir. Duygularınızla tek başınıza baş etmekte zorlanıyorsanız, bir danışman veya psikologdan destek almayı düşünün.

Önleme

Evet, asbeste maruziyeti önlemek mümkündür. İşyerlerinde asbest içeren malzemelerle çalışanlar için Sağlık Bakanlığının önerdiği koruyucu önlemler uygulanmalıdır: iş güvenliği eğitimi, uygun solunum maskesi ve özel çalışma prosedürleri. Eski binalardaki asbestli malzemeleri evde kurcalamayın ve uzman ekiplerle iletişime geçin.

Aşılar

Asbest hastalığını doğrudan önleyen bir aşı yoktur. Ancak grip ve zatürre (pnömokok) aşıları, asbest kaynaklı akciğer sorunlarını ağırlaştırabilecek enfeksiyonlara karşı koruma sağlar. Aşılar hakkında doktorunuza danışabilirsiniz.

Tarama programları

Genel toplum için asbest taraması önerilmez. Ancak iş öyküsünde yoğun asbest maruziyeti olan kişiler, doktor önerisiyle periyodik akciğer görüntülemesi ve solunum fonksiyon testlerinden fayda görebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Asbestoz adı verilen akciğer dokusunda yaygın sertleşme (fibrozis) gelişebilir.
• Akciğer zarında kalınlaşma ve sıvı birikimi (plevral plak ve efüzyon) meydana gelebilir.
• Akciğer kanseri ve mezotelyoma (akciğer zarı kanseri) riski artar.

Uzun vadeli görünüm

Asbest maruziyeti sonrası hastalık gelişse bile, erken tanı ve düzenli takip ile birçok kişi uzun yıllar boyunca aktif ve kaliteli bir yaşam sürdürebilir. Sigarayı bırakmak, oksijen desteği ve rehabilitasyon ile yaşam süresi ve konforu artar.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.