Asteatotik Egzama (Kış Egzaması) Nedir?

Genel Bakış

Asteatotik egzama, cildin aşırı kuruması sonucu ortaya çıkan bir egzama türüdür. Halk arasında kış egzaması veya çatlak egzama olarak da bilinir. Cilt yüzeyinde ince çatlaklar, pütürlü bir görünüm ve yoğun kaşıntı oluşur. Cilt nemini kaybeder, doğal koruyucu bariyeri zayıflar ve bu yüzden dış etkenlere karşı hassaslaşır.

Asteatotik egzama, özellikle yaşlı yetişkinlerde sık görülen bir cilt sorunudur. Yaygın olduğu bilinmekle birlikte cilt kuruluğu olan herkeste görülebilir.

En sık 60 yaş üstü bireyleri etkiler. Ayrıca cilt bariyeri zayıf olanlar, çok sıcak su ve sert sabun kullananlar, soğuk ve rüzgârlı iklimlerde yaşayanlar daha yatkındır. Çocuklarda nadirdir, ancak kuru cilde sahip çocuklarda gelişebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte gerginlik ve kuruluk hissi
• İnce çatlaklar ve porselen çatlağı görünümü
• Özellikle duş sonrası artan kaşıntı
• Ciltte pullanma ve döküntü
• Özellikle bacaklarda, kollarda ve gövdede kızarıklık

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda kuruluk ve çatlaklar genellikle yanaklar, dizler ve dirseklerde görülür.
• Kaşıntıya bağlı huzursuzluk ve uyku problemleri yaşanabilir.
• Çocukların cildi daha hassas olduğundan belirtiler daha belirgin olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda cilt inceldiği için çatlaklar ve kuruluk daha belirgindir.
• En sık bacaklar, sırt ve kollar olmak üzere yaygın kuruluk, pullanma görülür.
• Kış aylarında belirtiler şiddetlenir, kaşıntı uykuyu bozabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Cildin yeterli nemini kaybetmesi ve savunma bariyerinin zayıflaması
• Soğuk hava, düşük nem ve rüzgârın cildi kurutması
• Çok sıcak suyla banyo yapmak veya sık duş almak
• Sert sabunlar ve alkol içeren cilt temizleyicileri kullanmak
• Ciltteki doğal yağı yok eden kimyasallara maruz kalmak

Risk faktörleri

• İleri yaş (60 yaş ve üzeri)
• Diyabet, tiroid hastalıkları gibi kronik sağlık sorunları
• İdrar söktürücü gibi bazı ilaçların kullanımı
• Kaloriferli ve nem oranı düşük kapalı ortamlarda uzun süre bulunmak
• Yün gibi cildi tahriş eden kumaşlardan yapılmış giysiler giymek

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ciltte enfeksiyon düşündüren artan ağrı, kızarıklık, sıcaklık, sarı-yeşil akıntı veya ateş ortaya çıkarsa aynı gün sağlık kuruluşuna başvurun.
• Şiddetli kaşıntı uyku düzeninizi ve günlük yaşamınızı ciddi şekilde etkiliyorsa
• Ciltte derin çatlaklar kanamaya başladıysa ve açık yara oluştuysa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Nemlendirici kullanmanıza rağmen cilt kuruluğu ve kaşıntı geçmiyorsa
• Ciltteki pullanma ve çatlak görünümü artıyorsa
• Kaşıntı yüzünden sık sık uyanıyorsanız
• Kuruluk ve kaşıntı, iş ya da günlük aktivitelerinizi olumsuz etkiliyorsa

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler ve cildinizi dikkatle muayene eder. Asteatotik egzama tanısı genellikle cildin görünümündeki çatlaklar, kuruluk ve kaşıntı hikayesiyle konulur. Çoğu zaman ileri tetkike gerek yoktur.

Yapılabilecek testler

• Genellikle ek test yapılmaz.
• Nadiren, belirtilere yol açabilecek başka cilt hastalıklarını dışlamak için alerji testi veya deri biyopsisi istenebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz belirtilerin ne zaman başladığını, hangi bölgeleri etkilediğini, banyo alışkanlıklarınızı ve kullandığınız kozmetik ürünleri soracaktır. Tanı netleştikten sonra size özel bir bakım ve tedavi planı oluşturulacaktır.

Tedavi

Tedavinin temel amacı, cildin nemini geri kazandırmak ve cilt bariyerini güçlendirmektir. İlk adım düzenli nemlendirici kullanmak ve cildi tahriş eden alışkanlıklardan kaçınmaktır. Gerekirse doktorunuz ilaçlı kremler veya ek tedaviler önerebilir.

Evde kişisel bakım

• Günde en az iki kez kokusuz, parfümsüz bir nemlendiriciyi cildinize uygulayın; özellikle banyodan sonra cilt nemliyken sürmek etkilidir.
• Banyo veya duş alırken ılık su kullanın ve süreyi 10-15 dakika ile sınırlayın.
• Hafif temizleyiciler tercih edin, sert sabunlardan ve alkol içeren ürünlerden kaçının.
• Evinizde aşırı kuru hava varsa, bir nemlendirici cihaz kullanarak nem oranını artırın.
• Yün veya sentetik giysiler yerine pamuklu, yumuşak kumaşları tercih edin.
• Cildinizi havluyla ovalamayın, nazikçe kurulayın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, ciltteki iltihabı ve kaşıntıyı azaltmak amacıyla topikal kortikosteroid kremler veya diğer ilaçlı kremler içeren bir tedavi planı önerebilir. Bu ilaçlar yalnızca doktor tavsiyesi ve gözetiminde kullanılmalıdır. Çok inatçı vakalarda doktorunuz ağızdan ilaç tedavisini de değerlendirebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Asteatotik egzama için cerrahi bir tedavi yöntemi gerekli değildir.

Bu durumla yaşamak

Bu durumu yönetmenin anahtarı cildinizi düzenli nemlendirmek ve tahriş eden maddelerden korumaktır. Özellikle kış aylarında belirtiler artabileceği için koyu renkli dar giysiler yerine rahat ve pamuklu kıyafetler giymeye özen gösterin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün sabah ve akşam nemlendirme rutini oluşturun.
• Yatmadan önce mutlaka nemlendirici uygulayın.
• Çok sıcak duşlardan kaçının, ılık su kullanın.
• Kaloriferli ortamlarda su dolu bir kap veya nemlendirici cihaz bulundurun.
• Stres kaşıntıyı artırabileceği için gevşeme teknikleri ve nefes egzersizleri deneyin.

Diyet ve egzersiz

Asteatotik egzamayı önleyen özel bir diyet yoktur. Ancak günde yeterli miktarda su içmek ve sağlıklı yağlar içeren gıdalar tüketmek cilt sağlığını destekler. Düzenli egzersiz genel sağlık için faydalıdır; egzersiz sonrası teri hemen yumuşak bir havluyla alın ve cildinize nemlendirici sürün.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli kaşıntı ve cilt görünümü; özellikle uykuyu bozduğunda yorgunluk, gerginlik ve özgüven kaybına yol açabilir. Bu duygular normaldir. İyi bir cilt bakımı ve tedavi ile belirtiler kontrol altına alındığında psikolojik yük de belirgin şekilde hafifler.

Önleme

Asteatotik egzamanın tamamen önlenmesi her zaman mümkün olmasa da, cildi düzenli nemlendirmek ve cildi kurutan alışkanlıklardan kaçınmak atak riskini önemli ölçüde azaltır. Özellikle kış aylarında koruyucu önlemler almak çok etkilidir.

Aşılar

Bu durumu doğrudan önleyen bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Asteatotik egzama için özel bir tarama testi önerilmemektedir. Belirtiler ortaya çıktığında sağlık kuruluşuna başvurmak yeterlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kaşıntı nedeniyle cildi kaşımak cilt bütünlüğünü bozar ve enfeksiyon riskini artırır.
• Derin çatlaklardan bakterilerin girmesiyle selülit adı verilen daha ciddi bir cilt enfeksiyonu gelişebilir.
• Kronik kaşıntı ve uyku kaybı, yaşam kalitesini olumsuz etkiler.

Uzun vadeli görünüm

Asteatotik egzama doğru cilt bakımı ve gerekince doktor önerisiyle uygulanacak tedavilerle büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Belirtiler birkaç hafta içinde geriler ve düzenli nemlendirme alışkanlığıyla yeni atakların önüne geçilebilir. Bu durum, yaşam boyu sürme eğiliminde olsa da yönetilebilir bir cilt sağlığı sorunudur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.